Έχοντας αποκτήσει πρόσφατα την αμερικανική υπηκοότητα για να ψηφίσει, η σπουδαία τραγουδοποιός Joni Mitchell επιστρέφει στη ζωγραφική με μια συλλογή πινάκων ενάντια στον καταιγισμό των ειδήσεων.
Για την Joni Mitchell, η τέχνη δεν υπήρξε ποτέ ένας απομονωμένος χώρος μακριά από τις κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις. Σε μια περίοδο έντονων ανακατατάξεων, η τραγουδοποιός πήρε ξεκάθαρη θέση για τη σχέση της δημιουργίας με την πολιτική πραγματικότητα, υπογραμμίζοντας με απόλυτη σαφήνεια ότι αποτελεί χρέος κάθε δημιουργού να μην παραμένει σιωπηλός απέναντι στα τεκταινόμενα.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Mitchell απέκτησε πρόσφατα την αμερικανική υπηκοότητα, ολοκληρώνοντας ένα ταξίδι που ξεκίνησε πριν από 62 χρόνια. Παρόλο που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν το σπίτι της από το 1965, η καλλιτέχνιδα αποκτά πλέον για πρώτη φορά στη ζωή της το δικαίωμα να ψηφίσει στη χώρα.
«Έγινα πολίτης ώστε να μπορώ να ψηφίζω», ξεκαθάρισε η ίδια σε συνέντευξή της στο περιοδικό Rolling Stone. «Είμαι μια περήφανη “Καναμερικανίδα”, όπως ο Neil Young», συμπλήρωσε με διάθεση αυτοσαρκασμού.
Το ζήτημα της ψήφου την απασχολούσε έντονα ήδη από το 2024. Κατά τη διάρκεια μιας σπάνιας συναυλίας της στο Hollywood Bowl στο Λος Άντζελες, όταν δεν είχε ακόμα τη δυνατότητα να συμμετάσχει στις προεδρικές εκλογές, είχε απευθύνει μια αυθόρμητη έκκληση από τη σκηνή, προτρέποντας το κοινό να πάει στις κάλπες.
«Να βγείτε όλοι έξω και να ψηφίσετε, αυτή η αναμέτρηση είναι σημαντική», είχε πει τότε στους θεατές. «Μακάρι να μπορούσα να ψηφίσω κι εγώ – είμαι Καναδή, είμαι μία από αυτούς τους απαίσιους μετανάστες».
Έχοντας πλέον εξασφαλίσει τη φωνή της και ως πολίτης, η Mitchell στρέφει όλη της την ενέργεια στον σχολιασμό της επικαιρότητας μέσα από τη ζωγραφική. Όπως εξηγεί στο οπισθόφυλλο της νέας της έκδοσης, έχει αποσυρθεί από τη μουσική προκειμένου να αφοσιωθεί στην πρώτη της μεγάλη αγάπη, τα πινέλα και τα χρώματα.
Η επιστροφή αυτή αναδεικνύει μια διαφορετική πλευρά της καλλιτεχνικής της ταυτότητας, χωρίς να απομακρύνεται από τις ανησυχίες που διατρέχουν διαχρονικά το έργο της.
Η ζωγραφική τής προσφέρει ένα νέο μέσο για να παρατηρεί την κοινωνία, να επεξεργάζεται τις εικόνες που κατακλύζουν την καθημερινότητα και να μετατρέπει την προσωπική της αντίδραση σε δημόσιο σχόλιο. Σε μια εποχή όπου η πληροφορία μεταδίδεται αδιάκοπα, η εικαστική δημιουργία μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή για μια πιο προσεκτική ματιά σε όσα συχνά προσπερνάμε.
Στις 4 Νοεμβρίου ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει το «NEWS», μια συλλογή 23 πινάκων που καταπιάνεται άμεσα με τον αδιάκοπο, εικοσιτετράωρο κύκλο των τηλεοπτικών και ψηφιακών ειδήσεων. Δεν είναι η πρώτη φορά που επιλέγει τα εικαστικά μέσα για να εκφράσει τις πολιτικές της ανησυχίες σε στιγμές κρίσης.
«Όταν ο George Bush ήταν πρόεδρος και δέχτηκαν επίθεση οι Δίδυμοι Πύργοι στη Νέα Υόρκη, δημιούργησα μια σειρά πολιτικών πινάκων», ανέφερε η Mitchell. «Στο σημερινό κλίμα, ένιωσα ξανά την ανάγκη να εκφράσω την ανησυχία μου, καθώς είναι καθήκον του καλλιτέχνη να υψώνει τη φωνή του».
Για να τοποθετήσει το νέο της εγχείρημα σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, η τραγουδοποιός αναφέρθηκε σε κλασικά έργα διαμαρτυρίας που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα. Μνημόνευσε την «Guernica» του Picasso, που δημιουργήθηκε ως κραυγή ενάντια στις θηριωδίες του Ισπανικού Εμφυλίου, αλλά και την ταινία «The Great Dictator» του Charlie Chaplin, η οποία γελοιοποίησε ανοιχτά τον Χίτλερ.
«Το “NEWS” είναι το δικό μου τραγούδι διαμαρτυρίας», τόνισε η ίδια συνδέοντας άμεσα την εικαστική της δουλειά με τη μακρά μουσική της παράδοση. «Είναι ένα τραγούδι όχι για τα αυτιά, αλλά για τα μάτια».
«Ελπίζω ότι δεν θα προσβληθείτε από την αλήθεια του», κατέληξε η Mitchell περιγράφοντας τον σκοπό της συλλογής. «Αυτές δεν είναι ψευδείς ειδήσεις!».
Η επιλογή του τίτλου «NEWS» παραπέμπει όχι μόνο στην επικαιρότητα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο οι ειδήσεις διαμορφώνουν την αντίληψή μας για την πραγματικότητα.
Μέσα από τη συγκεκριμένη συλλογή, η Mitchell επιχειρεί να μεταφέρει την ένταση και την αβεβαιότητα της δημόσιας ζωής στον καμβά, προσκαλώντας το κοινό να σταθεί απέναντι στις εικόνες με κριτική διάθεση. Η παρέμβασή της αποκτά έτσι έναν ευρύτερο χαρακτήρα, καθώς θέτει ερωτήματα για την ευθύνη της ενημέρωσης, τη δύναμη της εικόνας και τη θέση του καλλιτέχνη σε περιόδους πολιτικής πόλωσης.
Στα 82 της χρόνια, η Joni Mitchell αποδεικνύει ότι η δημιουργική ματιά της παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τις εξελίξεις που συνταράσσουν τον κόσμο. Είτε κρατά μια κιθάρα είτε ένα πινέλο, η καλλιτεχνική φωνή της παραμένει ένα ασυμβίβαστο εργαλείο που αρνείται να μείνει θεατής.
