Η νομική μάχη για τα πνευματικά δικαιώματα 1.800 reggaeton τραγουδιών οδηγείται σε νέα κρίσιμη καμπή, καθώς ο δικαστής επανεξετάζει αν ο ρυθμός του είδους βασίζεται σε αυθαίρετη συρραφή στοιχείων ή σε πρωτότυπη σύνθεση.
Οι νομικοί εκπρόσωποι κορυφαίων ονομάτων της latin μουσικής βρέθηκαν ξανά αντιμέτωποι σε ομοσπονδιακό δικαστήριο του Λος Άντζελες με τους δικηγόρους του τζαμαϊκανού διδύμου Steely & Clevie. Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η προσπάθεια των εναγομένων να ανατρέψουν την προηγούμενη δικαστική απόφαση, η οποία άφηνε στα χέρια ενόρκων την τύχη ολόκληρης της σύγχρονης βιομηχανίας της reggaeton.
Η υπόθεση πηγάζει από τον ισχυρισμό ότι περίπου 1.800 τραγούδια από περισσότερους από 100 καλλιτέχνες παραβιάζουν τα πνευματικά δικαιώματα του τραγουδιού «Fish Market» από το 1989. Ο Cleveland «Clevie» Browne και οι κληρονόμοι του εκλιπόντος Wycliffe «Steely» Johnson υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο τραγούδι γέννησε τον ρυθμό dembow, το χαρακτηριστικό μοτίβο των κρουστών πάνω στο οποίο χτίστηκε ολόκληρο το μουσικό είδος.
Τον περασμένο Ιούλιο, ο περιφερειακός δικαστής André Birotte Jr. είχε αποφανθεί ότι μόνο οι ένορκοι θα μπορούσαν να κρίνουν την ουσία των ισχυρισμών. Η νομική ομάδα του Bad Bunny κατέθεσε άμεσα αίτηση επανεξέτασης της απόφασης, με τους εκπροσώπους δεκάδων άλλων καλλιτεχνών να συντάσσονται πλήρως με το αίτημα.
Κατά την πρόσφατη ακροαματική διαδικασία, ο δικαστής Birotte ξεκίνησε τη συνεδρίαση σχολιάζοντας το μέγεθος της πρόκλησης που έχει μπροστά του. «Μου ζητείται να σκεφτώ αυτόν τον εφιάλτη λίγο περισσότερο», ανέφερε χαρακτηριστικά ο δικαστής πριν αρχίσει να υποβάλλει επίμονες ερωτήσεις προς την πλευρά των εναγόντων.
Η υπεράσπιση των καλλιτεχνών υποστηρίζει ότι τα μουσικά στοιχεία που κρίθηκαν προστατεύσιμα δεν αποτελούν ενιαία σύνθεση, αλλά ένα τεχνητό κολάζ από απομονωμένα αποσπάσματα διαφορετικών τραγουδιών.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής δικηγόρο του Bad Bunny, Kenneth Freundlich, η ίδια η ένορκη κατάθεση του Clevie Browne αποδεικνύει ότι το επίμαχο ρυθμικό μοτίβο δύο μέτρων δεν υπήρχε ποτέ ως συνεχόμενη ενότητα στο «Fish Market».
Ο Browne είχε καταθέσει ότι το πρώτο μέτρο προέρχεται από την εισαγωγή του «Fish Market», ενώ το δεύτερο μέτρο αντλήθηκε από το εικοστό δεύτερο μέτρο της σύνθεσης.
Παράλληλα, ο Freundlich τόνισε ότι το επίμαχο loop των timbales υπάρχει μόνο στο συγγενικό τραγούδι «Pounder (Dub Mix II)», το οποίο όμως δεν περιλαμβάνει το στοιχείο του ντεφιού που αναφέρεται στην αγωγή.
Ένα επιπλέον κρίσιμο σημείο είναι πως οι Steely & Clevie δεν κατέχουν τα δικαιώματα της μουσικής σύνθεσης για το «Pounder», αλλά μόνο τα δικαιώματα της ηχογράφησης. Τα πνευματικά δικαιώματα της σύνθεσης του συγκεκριμένου κομματιού ανήκουν στον τζαμαϊκανό παραγωγό Dennis «the Menace» Halliburton, ο οποίος δεν συμμετέχει στην αγωγή.
«Είναι η θέση μας ότι μία επιλογή και διάταξη στοιχείων δεν μπορεί να βασίζεται σε ένα συνονθύλευμα συνθέσεων. Πρέπει να έχουμε ένα ενιαίο έργο», υποστήριξε ο Freundlich κατά την αγόρευσή του.
«Η υπόθεση αλλάζει μορφή από την πρώτη μέρα. Πήραν κάτι από εδώ και κάτι από εκεί και τα ένωσαν σαν να ήταν μία συνεχόμενη ενότητα», συμπλήρωσε ο ίδιος, κατηγορώντας τους ενάγοντες ότι συναρμολόγησαν έναν «Φρανκενστάιν».
Ο δικαστής Birotte ζήτησε εξηγήσεις από την πλευρά των εναγόντων σχετικά με αυτές τις κραυγαλέες αντιφάσεις. «Πώς συμβιβάζετε τον ισχυρισμό ότι το μοτίβο υπάρχει στο “Fish Market”, όταν η κατάθεση αναφέρει ότι το σχήμα των timbales προέρχεται από δύο ξεχωριστά σημεία του “Fish Market”;», ρώτησε ευθέως ο δικαστής.
Ο δικηγόρος των εναγόντων, Benjamin Tookey, απάντησε ότι «ένα διαδοχικό μοτίβο timbales δύο μέτρων υπάρχει σε ένα συγκεκριμένο σημείο στη σύνθεση του “Fish Market” και επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές μέσα στο “Fish Market”».
Αυτή η τοποθέτηση προκάλεσε την άμεση αντίδραση της υπεράσπισης. «Αυτή είναι η πρώτη φορά που τους ακούμε να λένε ότι το μοτίβο των δύο μέτρων βρίσκεται στο “Fish Market”. Δεν το είχαμε ακούσει ποτέ ξανά αυτό και έρχεται σε ευθεία αντίθεση με όσα κατέθεσε ο εντολέας τους ενόρκως», δήλωσε ο Freundlich.
Από την πλευρά του, ο συνήγορος των εναγόντων Stephen M. Doniger επιχείρησε να αντικρούσει τους ισχυρισμούς περί νομικών τεχνασμάτων.
«Κανείς δεν φτιάχνει κανέναν Φρανκενστάιν. Υπάρχει μία πραγματική διαφωνία επί των γεγονότων για το αν αυτό το απόσπασμα δύο μέτρων προέρχεται από το “Fish Market”. Είναι σαν να έπαιρνα ένα κομμάτι από έναν αναγνωρίσιμο πίνακα του Monet, να το επαναλάμβανα και όλοι να έλεγαν ότι πρόκειται για remix του Monet. Αυτό ακριβώς αφορά αυτή η υπόθεση», ανταπάντησε ο Doniger.
Ο Doniger πρόσθεσε ότι «αυτή η θεωρία περί Φρανκενστάιν είναι μία εξαιρετική ατάκα για εντυπωσιασμό, αλλά είναι ανακριβής, καθώς ο μόνος λόγος που μιλάμε για το “Pounder” είναι επειδή περιέχει σε μεγάλο βαθμό την ίδια επιλογή και διάταξη με το “Fish Market”».
Η αίτηση της υπεράσπισης ζητά από τον δικαστή είτε να ανακαλέσει την απόφαση του Ιουλίου είτε να επιτρέψει στους εναγόμενους να ασκήσουν άμεσα έφεση.
Ο Freundlich προειδοποίησε ότι μία πλήρης ακροαματική διαδικασία για 1.800 τραγούδια καλλιτεχνών όπως οι Karol G, Anitta, Pitbull, Justin Bieber και Daddy Yankee θα μετατρεπόταν σε χαοτική διαδικασία που θα μπορούσε να διαρκέσει μέχρι το 2035.
Ο Bad Bunny έχει αρνηθεί κατηγορηματικά οποιαδήποτε παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων σε δεκάδες προσωπικά του τραγούδια, ανάμεσα στα οποία βρίσκονται τα «Tití Me Preguntό», «Un Ratito» και «Una Vez».
Μετά την ολοκλήρωση της ωριαίας συνεδρίασης, ο δικαστής Birotte επιφυλάχθηκε να εκδώσει την οριστική του απόφαση. «Πρέπει να το σκεφτώ αυτό. Πιθανότατα θα χρειαστούν μερικές εβδομάδες μέχρι να εκδώσω απόφαση», κατέληξε απευθυνόμενος στους νομικούς εκπροσώπους.
Ανεξάρτητα πάντως από την τελική ετυμηγορία για τη σύνθεση, η δικαστική διαμάχη θα συνεχιστεί όσον αφορά τις αξιώσεις για μη εξουσιοδοτημένη χρήση ηχογραφημένων δειγμάτων που ανήκουν στους ενάγοντες.
Η συγκεκριμένη υπόθεση ξεπερνά τα όρια μιας απλής οικονομικής διαφωνίας, καθώς αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα της δημιουργικής διαδικασίας στη σύγχρονη παραγωγή.
Εάν ένα βασικό ρυθμικό μοτίβο μπορεί να μονοπωληθεί αναδρομικά μέσω αποσπασματικών συνθέσεων, οι συνέπειες για την ελευθερία της μουσικής έκφρασης και την εξέλιξη ολόκληρων ειδών θα είναι απρόβλεπτες.
