Μετά από 57 συναυλίες σε όλο τον κόσμο, ο Bad Bunny επέστρεψε στην πατρίδα του για το τελευταίο κεφάλαιο της περιοδείας «Debí Tirar Más Fotos», έχοντας στο πλευρό του Victor Manuelle, Jowell y Randy, Rauw Alejandro και άλλους ξεχωριστούς καλεσμένους.
Ο Bad Bunny επέλεξε το Πουέρτο Ρίκο για να γράψει την τελευταία σελίδα της ιστορικής παγκόσμιας περιοδείας του «Debí Tirar Más Fotos», επιστρέφοντας στο μέρος όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε για δύο τελευταίες συναυλίες γεμάτες μουσική, εκπλήξεις και έντονα συναισθήματα.
Σχεδόν 35.000 άνθρωποι βρέθηκαν στο Στάδιο Hiram Bithorn του Σαν Χουάν για την τελευταία βραδιά, καθώς ο Benito ολοκλήρωσε μία διαδρομή 57 συναυλιών που τον οδήγησε από τη Λατινική Αμερική μέχρι την Αυστραλία, την Ιαπωνία και την Ευρώπη.
«Δεν θα μπορούσα να κάνω παγκόσμια περιοδεία χωρίς να συμπεριλάβω το αγαπημένο μου μέρος σε ολόκληρο τον κόσμο», είπε ο Bad Bunny απευθυνόμενος στο κοινό.
Η επιστροφή στο Πουέρτο Ρίκο είχε ιδιαίτερη σημασία για τον ίδιο. Πριν ξεκινήσει η παγκόσμια περιοδεία, είχε ήδη πραγματοποιήσει μία σειρά 31 συναυλιών στο νησί, όμως το κλείσιμο της εποχής του «DeBÍ TiRAR MáS FOToS» στην πατρίδα του έμοιαζε σχεδόν αναπόφευκτο.
«Έχω δει τόση χαρά σε όλο τον κόσμο όταν άνθρωποι από άλλες χώρες γίνονταν Puerto Ricans για ένα βράδυ. Εδώ, όμως, είμαστε Puerto Ricans κάθε μέρα, από την ανατολή μέχρι τη δύση του ήλιου και από την ημέρα που γεννιόμαστε μέχρι την ημέρα που φεύγουμε από αυτόν τον κόσμο», ανέφερε.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε με τους Chuwi, το Puerto Rican συγκρότημα που ο Bad Bunny γνώρισε μέσα από το τραγούδι «WELTiTA» του άλμπουμ. Το συγκρότημα, που μέσα στον τελευταίο χρόνο γνώρισε μεγάλη άνοδο, παρουσίασε τραγούδια όπως τα «Rico y Pico», «Tikiri», «Mundi» και «Tierra».
Η μουσική των Chuwi συχνά αγγίζει κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα που αφορούν το Πουέρτο Ρίκο, από τον εξευγενισμό των γειτονιών μέχρι την αποικιοκρατία. Στο τέλος της εμφάνισής τους, ο κρουστός Adrián López σήκωσε μία παλαιστινιακή σημαία, σε μία κίνηση που ξεχώρισε μέσα στη βραδιά.
Όταν ο Bad Bunny ανέβηκε στη σκηνή, άλλαξε τη σειρά του προγράμματος που είχε παρουσιάσει στην προηγούμενη σειρά συναυλιών του στο Πουέρτο Ρίκο. Αντί να αφήσει τη salsa για το τέλος, ξεκίνησε με αυτήν, πριν περάσει στα μεγαλύτερα τραγούδια του.
Με τη συνοδεία της μπάντας του, LoS SOBRiNOS, παρουσίασε μεταξύ άλλων τα «PIToRRO DE COCO», μία salsa εκδοχή του «Callaíta», καθώς και τα «BAILE INoLVIDABLE» και «NUEVAYoL».
Η πρώτη μεγάλη έκπληξη ήρθε νωρίς, όταν στη σκηνή εμφανίστηκε ο Victor Manuelle. Ο θρυλικός τραγουδιστής της salsa ενώθηκε με τον Bad Bunny για το «Mala y Peligrosa», τη συνεργασία τους από το 2018, την οποία ο Benito χαρακτήρισε ως «την πρώτη φορά που τραγούδησα salsa».
Όταν ο Bad Bunny αποχώρησε προσωρινά για να αλλάξει ρούχα, ο Victor Manuelle κράτησε το κοινό σε κίνηση ερμηνεύοντας το κλασικό «La Vida Es Un Carnaval» της Celia Cruz.
Στη συνέχεια επέστρεψε στη σκηνή ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σκηνικά της περιοδείας: η μικρή ξύλινη κατοικία που είχε πρωτοπαρουσιάσει στην προηγούμενη σειρά συναυλιών του στο Πουέρτο Ρίκο και είχε μεταφέρει σε πολλές από τις διεθνείς εμφανίσεις του.
Εκεί ο Bad Bunny πέρασε στο reggaeton, παρουσιάζοντας τραγούδια όπως τα «Tití Me Preguntó», «Me Porto Bonito», «Yo Perreo Sola» και «Efecto». Η RaiNao έκανε επίσης την εμφάνισή της για το «PERFuMITO NUEVO», με τον Bad Bunny να την αποκαλεί μία από τις αγαπημένες του καλλιτέχνιδες.
Η βραδιά του Σαββάτου είχε ήδη προσφέρει εμφανίσεις των Arcángel, Farruko και Ñengo Flow. Την Κυριακή, όμως, ο Bad Bunny κράτησε μία διαφορετική έκπληξη για το κοινό, καλώντας στη σκηνή τους Jowell y Randy.
Μόλις ακούστηκαν οι πρώτες νότες του «Safaera», το στάδιο ξεσηκώθηκε. Το δίδυμο ανέβηκε στην οροφή της μικρής κατοικίας και τραγούδησε μαζί με τον Bad Bunny μία από τις πιο χαρακτηριστικές επιτυχίες του.
Όταν τελείωσε το τραγούδι, οι Jowell y Randy επιχείρησαν να αποχαιρετήσουν το κοινό, όμως ο Benito τους σταμάτησε με μία χαρακτηριστική κίνηση του χεριού. Δεν είχαν τελειώσει ακόμη.
Το δίδυμο ανέλαβε για λίγο τη συναυλία και παρουσίασε τραγούδια όπως τα «El Funeral de la Canoa», «Hey Miste» και «Siente el Boom», πριν ο Bad Bunny επιστρέψει για δύο τραγούδια που δεν είχε παρουσιάσει σε καμία άλλη στάση της παγκόσμιας περιοδείας: τα «RLNDT» και «120».
Για την τελευταία εμφάνιση στο Πουέρτο Ρίκο πρόσθεσε μάλιστα ακόμη μία ιδιαίτερη στιγμή, με μία τεράστια φράση να εμφανίζεται στις οθόνες του σταδίου: «Το Πουέρτο Ρίκο είναι το καλύτερο».
Οι Los Pleneros de la Cresta ακολούθησαν με τα «CAFé CON RON» και «Ábreme Paso», επαναφέροντας την παραδοσιακή plena στο κέντρο της συναυλίας.
Το τελευταίο μέρος της βραδιάς είχε πιο συναισθηματικό χαρακτήρα. Ο Bad Bunny ερμήνευσε τα «Ojitos Lindos», «La Canción», «Yonaguni» και «KLOuFRENS», ενώ παράλληλα αναλογίστηκε τη διαδρομή που τον έφερε μέχρι εδώ.
Για τον Benito, η επιτυχία του δεν είναι ανεξάρτητη από την υποστήριξη του κοινού του. Αντίθετα, θέλησε να χρησιμοποιήσει τη συναυλία ως μία ακόμη ευκαιρία για να μιλήσει για το Πουέρτο Ρίκο και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει.
«Θέλω να σας δώσω σήμερα λίγη χαρά… [και] ελπίδα και δύναμη για να αγωνιστείτε και να συνεχίσετε να υπερασπίζεστε αυτή τη γη», είπε.
Το μήνυμα απέκτησε ακόμη μεγαλύτερο βάρος όταν ο Bad Bunny ερμήνευσε το «El Apagón». Το τραγούδι, που μιλά για τις διακοπές ρεύματος και την κατάσταση στο Πουέρτο Ρίκο, συνοδεύτηκε από ένα συμβολικό μπλακ άουτ στο στάδιο, παραπέμποντας στις διακοπές ηλεκτροδότησης που συνεχίζουν να επηρεάζουν το νησί μετά τον τυφώνα María του 2017.
Στο κλείσιμο του τραγουδιού, οι στίχοι από το «El Apagón» ενώθηκαν με εκείνους του «LO QUE LE PASÓ A HAWAii», δημιουργώντας μία από τις πιο φορτισμένες στιγμές της βραδιάς.
Ο Bad Bunny, όμως, δεν ήθελε να ολοκληρώσει την τελευταία του συναυλία σε τόσο βαριά ατμόσφαιρα. Για την τελική έκπληξη κάλεσε στη σκηνή τον Rauw Alejandro, με τον οποίο ερμήνευσε τα «Party» και «Qué Pasaría…» από το άλμπουμ «Cosa Nuestra».
Η παρουσία του Rauw είχε ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς και το «Cosa Nuestra» αποτελεί μία έντονη αναφορά στην Puerto Rican ταυτότητα. Οι δύο καλλιτέχνες μοιράστηκαν έτσι τη σκηνή όχι μόνο ως δύο από τα μεγαλύτερα ονόματα της σύγχρονης μουσικής, αλλά και ως δύο καλλιτέχνες που έχουν επενδύσει σημαντικό μέρος της δουλειάς τους στην πολιτιστική κληρονομιά του τόπου τους.
Η συναυλία ολοκληρώθηκε με το «DeBÍ TiRAR MáS FOToS», το ομώνυμο τραγούδι του άλμπουμ που του χάρισε μία από τις σημαντικότερες περιόδους της καριέρας του, και στη συνέχεια με το «EoO» για το τελευταίο χειροκρότημα.
Με την περιοδεία «Debí Tirar Más Fotos» να φτάνει πλέον στο τέλος της, ο Bad Bunny αφήνει πίσω του μία περίοδο που ξεπέρασε τα όρια μιας ακόμη παγκόσμιας περιοδείας. Το μεγάλο της φινάλε στο Πουέρτο Ρίκο έδειξε τι ακριβώς ήθελε να υπερασπιστεί σε ολόκληρη αυτή την εποχή: τη μουσική του, την ταυτότητά του και τον τόπο που συνεχίζει να θεωρεί σπίτι του.
Και καθώς οι τελευταίες νότες ακούστηκαν στο Σαν Χουάν, το «DeBÍ TiRAR MáS FOToS» έμοιαζε λιγότερο με έναν αποχαιρετισμό και περισσότερο με μία υπενθύμιση ότι, για τον Bad Bunny, η μεγαλύτερη ιστορία δεν γράφτηκε στις μεγαλύτερες σκηνές του κόσμου. Γράφτηκε στο Πουέρτο Ρίκο.
