Ο Bad Bunny επέστρεψε στο Πουέρτο Ρίκο για τις τελευταίες συναυλίες της παγκόσμιας περιοδείας του και αναφέρθηκε στην έλλειψη νερού, τις καθημερινές διακοπές ρεύματος και τον φόβο ότι οι κάτοικοι του νησιού οδηγούνται μακριά από τη γη τους.
Ο Bad Bunny επέστρεψε εκεί όπου όλα έχουν τη μεγαλύτερη σημασία για τον ίδιο. Το βράδυ του Σαββάτου 22 Αυγούστου, το στάδιο Hiram Bithorn στο Σαν Χουάν γέμισε από χιλιάδες ανθρώπους που υποδέχθηκαν τον Πορτορικανό καλλιτέχνη σε μία συναυλία που εξελίχθηκε πολύ γρήγορα από μουσική γιορτή σε δημόσια παρέμβαση για την κατάσταση στο νησί.
Ο Bad Bunny δεν περιορίστηκε στο να τραγουδήσει για το κοινό του. Πριν από τη μουσική, μίλησε για τις ελλείψεις νερού και τις συνεχείς διακοπές ρεύματος που αντιμετωπίζουν πολλοί κάτοικοι, σε μία περίοδο κατά την οποία το Πουέρτο Ρίκο βρίσκεται αντιμέτωπο με έντονη ξηρασία και έχει ήδη εφαρμόσει δελτίο νερού σε περιοχές που εξαρτώνται από τα αποθέματα της λίμνης Carraízo.
«Δεν μπορώ να φέρω νερό σε όσους δεν έχουν νερό. Δεν μπορώ να φέρω ηλεκτρικό ρεύμα σε ανθρώπους των οποίων το ρεύμα κόβεται κάθε μέρα. Αυτό που θέλω να σας δώσω σήμερα είναι λίγη χαρά», είπε από τη σκηνή.
Στη συνέχεια, όμως, ο τόνος άλλαξε. Ο Bad Bunny μίλησε για την κατάσταση που βιώνει το νησί και υποστήριξε ότι πίσω από το χάος υπάρχει μία ευρύτερη προσπάθεια να απομακρυνθούν οι κάτοικοί του από τον τόπο τους.
«Αυτό το χάος, αυτή η καταστροφή δημιουργείται επίτηδες, για να παίζουν με τα συναισθήματά μας, να προσπαθούν να μας κάνουν να τα παρατήσουμε, να φύγουμε, ώστε να μπορούν να συνεχίσουν να πουλούν αυτό το νησί κομμάτι – κομμάτι και να εκπληρώσουν τον σκοπό τους για ένα Πουέρτο Ρίκο χωρίς Πορτορικανούς», τόνισε.
Η στιγμή αυτή απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη ένταση μέσα στο στάδιο, καθώς η συναυλία συνδέθηκε με τις αντιδράσεις απέναντι στο προτεινόμενο τουριστικό συγκρότημα Esencia στο Κάμπο Ρόχο. Στο κοινό ακούστηκε το σύνθημα «Esencia no va!», δηλαδή «Το Esencia δεν θα γίνει», ενώ στην οθόνη εμφανίστηκε και μήνυμα που καλούσε σε διαδήλωση κατά του σχεδίου.
Το έργο έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο Πουέρτο Ρίκο εξαιτίας των πιθανών περιβαλλοντικών επιπτώσεών του, μετατρέποντας το θέμα σε μία ακόμη συζήτηση γύρω από το ποιος αποφασίζει για τη γη του νησιού και ποιοι έχουν δικαίωμα να παραμένουν σε αυτή.
Ο Bad Bunny επέμεινε ότι ο σκοπός του εκείνο το βράδυ δεν ήταν να προσποιηθεί πως μπορεί να λύσει προβλήματα που ξεπερνούν μία συναυλία. Ήθελε, όπως είπε, να δώσει στο κοινό κάτι διαφορετικό: την αίσθηση ότι δεν είναι μόνο του.
«Αυτό που θέλω να σας φέρω σήμερα είναι τη θέληση να συνεχίσετε να νιώθετε περήφανοι που είστε από εδώ», είπε. «Αυτό που θέλω να σας δώσω σήμερα είναι ελπίδα και δύναμη για να αγωνιστείτε και να συνεχίσετε να υπερασπίζεστε αυτή τη γη».
Το μήνυμά του είχε ακόμη μεγαλύτερο βάρος επειδή ο Bad Bunny έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τη μουσική του για να μιλήσει για το Πουέρτο Ρίκο, τη μετανάστευση, τον εξευγενισμό ολόκληρων περιοχών και την ανάγκη διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού.
Το «Debí Tirar Más Fotos» είχε από την αρχή έντονο προσωπικό και πολιτικό χαρακτήρα, λειτουργώντας ως μία βαθιά προσωπική επιστροφή στις ρίζες του.
Η επιστροφή στο Σαν Χουάν ήρθε μετά από μία παγκόσμια περιοδεία που είχε ήδη γράψει ιστορία. Το «Debí Tirar Más Fotos World Tour» πραγματοποίησε 55 συναυλίες και συγκέντρωσε έσοδα 467,5 ύψους εκατομμυρίων δολαρίων, με περίπου 3,1 εκατομμύρια εισιτήρια να πωλούνται συνολικά, κατακτώντας το ρεκόρ της περιοδείας από άνδρα Λατίνο καλλιτέχνη με τις υψηλότερες εισπράξεις στην ιστορία.
Η περιοδεία είχε ξεκινήσει τον Νοέμβριο του 2025 από το Σάντο Ντομίνγκο της Δομινικανής Δημοκρατίας και πέρασε από γήπεδα και στάδια σε Λατινική Αμερική, Ευρώπη, Ασία και Αυστραλία. Η τελευταία διεθνής συναυλία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες τον Ιούλιο, πριν ο Bad Bunny επιστρέψει στην πατρίδα του για αυτό το ιδιαίτερο φινάλε.
Και δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει πιο συμβολικό τέλος για έναν δίσκο που έχει συνδεθεί τόσο έντονα με το Πουέρτο Ρίκο. Το «Debí Tirar Más Fotos», που κυκλοφόρησε στις 5 Ιανουαρίου 2025, έφτασε στο No. 1 του Billboard 200 και τον Φεβρουάριο του 2026 κέρδισε το βραβείο για το Άλμπουμ της Χρονιάς στα Grammy, αποτελώντας το πρώτο άλμπουμ ηχογραφημένο εξ ολοκλήρου στα ισπανικά που κέρδισε τη συγκεκριμένη διάκριση.
Η σημασία του δίσκου δεν βρίσκεται μόνο στις διακρίσεις του. Η Ακαδημία Ηχογράφησης έχει επισημάνει ότι το άλμπουμ παντρεύει παραδοσιακούς ήχους του Πουέρτο Ρίκο, όπως η salsa, η bomba, η plena και το παλαιότερο reggaeton, με σύγχρονες μουσικές φόρμες, ενώ τα τραγούδια του λειτουργούν συχνά σαν μία επιστολή αγάπης προς τον τόπο καταγωγής του.
Γι’ αυτό και η συγκεκριμένη επιστροφή δεν ήταν απλώς άλλη μία στάση μιας τεράστιας περιοδείας. Ο Bad Bunny βρέθηκε ξανά μπροστά στους ανθρώπους για τους οποίους μιλά τόσο συχνά στη μουσική του και χρησιμοποίησε τη σκηνή για να επαναλάβει κάτι που βρίσκεται στον πυρήνα του έργου του: η επιτυχία έχει αξία μόνο όσο μπορεί να επιστρέφει κάτι στον τόπο από τον οποίο ξεκίνησε.
Και μέσα σε μία περίοδο όπου το Πουέρτο Ρίκο παλεύει με την ξηρασία, τις ελλείψεις νερού και τα προβλήματα στο ηλεκτρικό δίκτυο, ο Bad Bunny επέλεξε να μην κλείσει αυτή την επιστροφή μόνο με μουσική. Την έκλεισε με μία υπενθύμιση προς το κοινό του ότι η περηφάνια για τον τόπο μπορεί να γίνει και δύναμη αντίστασης.
