Η νομική αντεπίθεση της Universal Music Group απέναντι στον Drake αναδεικνύει την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στη στιχουργική υπερβολή και τη συκοφαντική δυσφήμιση, σε μία διαμάχη που ξεπερνά τα όρια της μουσικής βιομηχανίας.
Η Universal Music Group (UMG) εξαπολύει μία νέα, σφοδρή επίθεση κατά του Drake, καταθέτοντας ένα νέο υπόμνημα έφεσης που χαρακτηρίζει την προσπάθεια του ράπερ να επαναφέρει την απορριφθείσα αγωγή του για συκοφαντική δυσφήμιση ως παράλογη και «εκπληκτικά υποκριτική».
Η νομική διαμάχη, η οποία περιστρέφεται γύρω από το παγκοσμίως γνωστό κομμάτι «Not Like Us» του Kendrick Lamar, παίρνει πλέον διαστάσεις που αφορούν την ίδια τη φύση της καλλιτεχνικής έκφρασης στη rap μουσική.
Στο νέο έγγραφο των 83 σελίδων, η UMG υποστηρίζει ότι ο Καναδός ράπερ Aubrey Drake Graham προβάλλει επιχειρήματα τόσο ελαττωματικά και «ανόητα» που ουσιαστικά επιχειρεί «να αναποδογυρίσει τον νόμο». Η δισκογραφική εταιρεία ισχυρίζεται ότι η ομοσπονδιακή δικαστής Jeannette A. Vargas έλαβε την ορθή απόφαση τον περασμένο Οκτώβριο, όταν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι στίχοι του Kendrick Lamar που αποκαλούσαν τον Drake παιδόφιλο αποτελούσαν «μη διώξιμη γνώμη» και όχι δηλώσεις γεγονότων.
Η εταιρεία επισημαίνει με νόημα ότι ο Drake ένιωθε απόλυτα ελεύθερος να χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα της UMG για να επιτεθεί στον Kendrick Lamar «με εξίσου εμπρηστικούς όρους» όταν αυτό εξυπηρετούσε τα συμφέροντά του. Τώρα, ωστόσο, φαίνεται να αναζητά ένα διαφορετικό μέτρο σύγκρισης για τις «λέξεις που πλέον δεν του αρέσουν» και οι οποίες στρέφονται εναντίον του.
«Ο Drake επιδιώκει να απομονώσει τις λέξεις από το πλαίσιο τους και να τις θεωρήσει αξιόποινη συκοφαντική δυσφήμιση, αν οποιοσδήποτε, οπουδήποτε, θα μπορούσε να τις εκλάβει ως πραγματικά γεγονότα. Αυτό δεν αποτελεί νόμο και η άποψη του Drake θα υπονόμευε κρίσιμα μία εξαιρετικά δημιουργική μορφή τέχνης που βασίζεται στην υπερβολή, την προσβολή και τα λογοπαίγνια» αναφέρει χαρακτηριστικά το νέο έγγραφο.
Στην απόφασή της για την απόρριψη της αγωγής του Drake το περασμένο φθινόπωρο, η δικαστής Vargas διαπίστωσε ότι οι στίχοι του Kendrick Lamar παραδόθηκαν ως «άμεση απάντηση στους στίχους του Drake». Όλο αυτό συνέβη στο πλαίσιο μιας «έντονης rap μάχης με εμπρηστική γλώσσα και προσβλητικές κατηγορίες που εκτοξεύτηκαν και από τους δύο συμμετέχοντες».
Η δικαστής προσδιόρισε ότι ένας λογικός ακροατής θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο Kendrick Lamar «ράπαρε υπερβολικές ύβρεις» και όχι «επαληθεύσιμα γεγονότα». Η κρίση της βασίστηκε στην ιδέα ότι το κοινό της συγκεκριμένης μουσικής σκηνής αντιλαμβάνεται τους κανόνες του παιχνιδιού και δεν περιμένει ρεπορτάζ, αλλά καλλιτεχνική αντιπαράθεση.
«Το ζήτημα σε αυτή την υπόθεση είναι αν το “Not Like Us” μπορεί εύλογα να εκληφθεί ότι μεταφέρει ως γεγονός ότι ο Drake είναι παιδόφιλος ή ότι έχει εμπλακεί σε σεξουαλικές σχέσεις με ανηλίκους», έγραψε η Vargas στην απόφασή της. «Υπό το πρίσμα του συνολικού πλαισίου στο οποίο έγιναν οι δηλώσεις στην ηχογράφηση, το δικαστήριο κρίνει ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί», συμπλήρωσε η ίδια.
Η διαμάχη των εννέα τραγουδιών που βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του νομικού πολέμου άρχισε να απασχολεί την επικαιρότητα τον Απρίλιο του 2024. Η κατάσταση κλιμακώθηκε όταν ο Drake κυκλοφόρησε το «Family Matters» στις 3 Μαΐου 2024, κατηγορώντας τον Kendrick Lamar για ενδοοικογενειακή βία και αμφισβητώντας την πατρότητα ενός εκ των παιδιών του.
Ο Kendrick Lamar απάντησε με τις διαδοχικές κυκλοφορίες των «Meet the Grahams» και «Not Like Us». Η ατάκα του τελευταίου, «certified lover boy, certified pedophile», μετατράπηκε αμέσως σε παγκόσμιο φαινόμενο, κυριαρχώντας στις συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στα μουσικά charts.
Η UMG δηλώνει ότι το δικαστήριο έπραξε σωστά δίνοντας έμφαση στο ότι τα εννέα τραγούδια βρίσκονταν «σε διάλογο μεταξύ τους». Σημειώνει ότι ο στίχος του Kendrick Lamar, «Say, Drake, I hear you like ’em young», ήταν μία προφανής απάντηση στους στίχους του Drake στο «Taylor Made Freestyle», με τους οποίους προκαλούσε τον Kendrick Lamar να επαναλάβει τις φήμες ότι ο Drake έβγαινε με κάποια ανήλικη.
«Μίλα για το ότι του αρέσουν τα νεαρά κορίτσια», λέει ο Drake στο συγκεκριμένο κομμάτι, προκαλώντας ουσιαστικά τον αντίπαλό του. «Όσο κι αν δεν αρέσει στον Drake αυτό το πλαίσιο εκ των υστέρων, είναι θεμιτό και κρίσιμο να ληφθεί υπόψη σύμφωνα με το δίκαιο της Νέας Υόρκης», υποστηρίζουν η UMG και οι δικηγόροι της.
Η δισκογραφική εταιρεία χαρακτηρίζει επίσης ως «παράλογο» το επιχείρημα του Drake ότι οι στίχοι του Kendrick Lamar θα μπορούσαν να θεωρηθούν συκοφαντικοί επειδή οι στίχοι της rap γίνονται μερικές φορές δεκτοί ως αποδεικτικά στοιχεία σε ποινικές υποθέσεις. Η Universal Music Group εξηγεί ότι αυτό το πλαίσιο είναι εντελώς διαφορετικό, καθώς εκεί ένας ένορκος καλείται να προβεί σε διαπιστώσεις γεγονότων υπό διαφορετικά νομικά πρότυπα.
Σε κάθε περίπτωση, η εταιρεία σημειώνει ότι ο Drake υπέγραψε μία αίτηση τον Νοέμβριο του 2022, επικρίνοντας τους εισαγγελείς που αντιμετωπίζουν τη δημιουργική έκφραση των καλλιτεχνών ως γεγονός. Αυτή η προγενέστερη στάση του έρχεται τώρα σε πλήρη αντίθεση με τις νομικές του διεκδικήσεις.
«Το επιχείρημα του Drake είναι επίσης εκπληκτικά υποκριτικό» αναφέρει το έγγραφο. Παραθέτει τον ισχυρισμό της αίτησης ότι «περισσότερο από κάθε άλλη μορφή τέχνης, οι στίχοι της rap χρησιμοποιούνται ουσιαστικά ως ομολογίες σε μία προσπάθεια ποινικοποίησης της μαύρης δημιουργικότητας και καλλιτεχνίας», και ότι μία τέτοια χρήση «είναι αντιαμερικανική και απλώς λάθος».
Η κατάθεση υποδηλώνει ότι ο Drake υιοθετεί τώρα την αντίθετη θέση για να εξυπηρετήσει τα προσωπικά του συμφέροντα. Στη δική του έφεση των 60 σελίδων τον Ιανουάριο, ο Drake επανέλαβε το επιχείρημά του ότι το κομμάτι του Kendrick Lamar αναφέρει ως «ακριβές» και «αδιαμφισβήτητο πραγματικό γεγονός» ότι ο Drake είναι «πιστοποιημένος παιδόφιλος».
Επιπλέον, ισχυρίστηκε ότι η UMG προώθησε «ανελέητα» το «Not Like Us» με τρόπο που παραπλάνησε τους καταναλωτές και του προκάλεσε σοβαρή ζημιά. Δήλωσε ότι οι στίχοι του Kendrick Lamar «επιδέχονται απόδειξη ως αληθείς ή ψευδείς», επομένως η αγωγή του θα έπρεπε να κριθεί από σώμα ενόρκων.
Ο Drake και οι δικηγόροι του ισχυρίστηκαν επιπλέον ότι η απόρριψη της αγωγής του θα μπορούσε να έχει εκτεταμένες αρνητικές συνέπειες. Υποστήριξαν ότι δημιουργεί έναν «επικίνδυνο κατηγορηματικό κανόνα» που θα προστάτευε τους καλλιτέχνες και τις εταιρείες από την ευθύνη, ανεξάρτητα από το πόσο ακραίες ή επιζήμιες μπορεί να είναι οι κατηγορίες τους.
Η Universal Music Group απάντησε την Παρασκευή ισχυριζόμενη ότι αυτό το επιχείρημα «διαστρεβλώνει κατάφωρα» την απόφαση της δικαστού Vargas. «Πουθενά δεν αναφέρθηκε ότι ένα diss track δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι συκοφαντικό. Απλώς αναγνωρίστηκε ότι ο “μέσος ακροατής” σε αυτό το περιβάλλον και η “κοινή προσδοκία” για δηλώσεις σε αυτό το πλαίσιο ήταν σημαντικές», αναφέρει η κατάθεση της UMG.
«Το δικαστήριο έκρινε, λαμβάνοντας υπόψη αυτούς τους παράγοντες, ότι αυτό το diss track δεν θα μπορούσε να γίνει κατανοητό από έναν λογικό ακροατή ως μεταφορά γεγονότος»,
τονίζει η εταιρεία. Ο Drake είχε αρχικά μηνύσει την Universal Music Group τον Ιανουάριο του 2025, κατηγορώντας την εταιρεία ότι προώθησε την επιτυχία του Kendrick Lamar με τρόπο που «σκοπεύει να μεταφέρει τη συγκεκριμένη, αδιαμφισβήτητη και ψευδή πραγματική καταγγελία ότι ο Drake είναι εγκληματίας παιδόφιλος».
Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Drake στράφηκε νομικά μόνο κατά της δισκογραφικής εταιρείας που μοιράζεται με τον Kendrick Lamar και όχι κατά του ίδιου του καλλιτέχνη. Η UMG απάντησε με μία σειρά από αιχμηρές αιτήσεις απόρριψης που τελικά επικράτησαν στο δικαστήριο.
«Ο ενάγων, ένας από τους πιο επιτυχημένους καλλιτέχνες όλων των εποχών, έχασε μία rap μάχη την οποία ο ίδιος προκάλεσε και στην οποία συμμετείχε οικειοθελώς», έγραψαν οι δικηγόροι της. «Αντί να αποδεχθεί την ήττα του όπως ο ατάραχος ράπερ που συχνά ισχυρίζεται ότι είναι, μήνυσε τη δική του δισκογραφική εταιρεία σε μία άστοχη προσπάθεια να επουλώσει τις πληγές του», κατέληξαν.
Το «Not Like Us» συνέχισε την πορεία του κερδίζοντας πέντε βραβεία Grammy, μεταξύ των οποίων και τα βραβεία για την Ηχογράφηση της Χρονιάς και το Τραγούδι της Χρονιάς. Έγινε έτσι μόλις το τρίτο hip-hop τραγούδι που κερδίζει το βραβείο για την Ηχογράφηση της Χρονιάς, μετά το «This Is America» του Childish Gambino και το «About Damn Time» της Lizzo.
Η επίδραση του «Not Like Us» επισφραγίστηκε όταν ο Kendrick Lamar το ερμήνευσε κατά τη διάρκεια του Halftime Show του Super Bowl το 2025, το οποίο παρακολούθησαν δεκάδες εκατομμύρια θεατές παγκοσμίως. Η εμφάνιση αυτή θεωρήθηκε από πολλούς ως η τελική επικράτηση του Kendrick Lamar στη δημόσια σφαίρα.
Ο Drake αναμένεται να απαντήσει στο νέο υπόμνημα έφεσης της Universal Music Group με ένα δικό του κείμενο που πρόκειται να κατατεθεί έως τις 17 Απριλίου. Η κατάληξη αυτής της υπόθεσης αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς θα θέσει νέα δεδομένα για το πώς η δικαιοσύνη αντιμετωπίζει τη στιχουργική ελευθερία απέναντι στην προστασία της προσωπικότητας.
Στην καρδιά της διαμάχης παραμένει το ερώτημα αν η τέχνη του δρόμου και της αντιπαράθεσης μπορεί να περιοριστεί από νομικά πλαίσια που σχεδιάστηκαν για άλλες μορφές δημόσιου λόγου. Για την ώρα, η μουσική βιομηχανία παρακολουθεί δύο γίγαντες να αναμετρώνται όχι με ρίμες, αλλά με νομικούς όρους και δικόγραφα.
