Μετά την Ιρλανδία, η Ολλανδία διακήρυξε ότι δεν μπορεί πλέον να δικαιολογήσει τη συμμετοχή του Ισραήλ στη Eurovision, «δεδομένης της συνεχιζόμενης και σοβαρής ανθρωπιστικής οδύνης στη Γάζα».
Σε μία κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει σεισμικές δονήσεις στους διαδρόμους της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (EBU), ο ολλανδικός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας AVROTROS ανακοίνωσε την πρόθεσή του να μποϊκοτάρει τον Διαγωνισμό Τραγουδιού της Eurovision του 2026, εάν επιτραπεί η συμμετοχή του Ισραήλ.
Η κατηγορηματική ανακοίνωση, που εκδόθηκε σήμερα, 12 Σεπτεμβρίου, θέτει ένα σαφές τελεσίγραφο: η Ολλανδία θα ανέβει στη σκηνή της Eurovision μόνο υπό τον όρο ότι η EBU δεν θα δεχθεί την ισραηλινή αποστολή.
Όπως αποκαλύπτεται στη δήλωση, το AVROTROS είχε προχωρήσει τους τελευταίους μήνες σε εκτενείς διαβουλεύσεις με την EBU και άλλους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς σχετικά με το μέλλον του διαγωνισμού και την αμφιλεγόμενη παρουσία του Ισραήλ.
«Ο Διαγωνισμός Τραγουδιού της Eurovision ιδρύθηκε το 1956 για να φέρει τους ανθρώπους κοντά μετά από μία περίοδο βαθιάς διαίρεσης και πολέμου», αναφέρει η ανακοίνωση, υπενθυμίζοντας τις ιδρυτικές αρχές του θεσμού.
«Από τη σύλληψή του πριν από εβδομήντα χρόνια, η μουσική βρισκόταν στην καρδιά του Διαγωνισμού ως ενωτική δύναμη, με την ειρήνη, την ισότητα και τον σεβασμό ως θεμελιώδεις αξίες του», σημειώνεται.
Η δήλωση συνεχίζει με μία αιχμηρή τοποθέτηση, τονίζοντας ότι ο ολλανδικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας «δεν μπορεί πλέον να δικαιολογήσει τη συμμετοχή του Ισραήλ υπό τις παρούσες συνθήκες, δεδομένης της συνεχιζόμενης και σοβαρής ανθρωπιστικής οδύνης στη Γάζα».
Η απόφαση του AVROTROS δεν είναι κενή περιεχομένου. Στηρίζεται σε μία σειρά από ανησυχητικές διεθνείς εκθέσεις.
Μια πρόσφατη έκθεση της Integrated Food Security Phase Classification (IPC) επιβεβαίωσε ότι ένας λιμός βρίσκεται σε εξέλιξη στη Γάζα, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η κατάσταση είναι «εξ ολοκλήρου ανθρωπογενής».
Παράλληλα, αρκετές οργανώσεις αρωγής έχουν κατηγορήσει το Ισραήλ για «συστηματική παρεμπόδιση» της εισόδου τροφίμων στη Λωρίδα της Γάζας.
Η τρέχουσα σύγκρουση, η οποία προκλήθηκε από την επίθεση της Χαμάς σε Ισραηλινούς πολίτες στο Nova Music Festival στις 7 Οκτωβρίου 2023 —όπου πάνω από 1.100 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 250 συνελήφθησαν ως όμηροι— έχει λάβει δραματικές διαστάσεις.
Πολυάριθμοι εμπειρογνώμονες ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ και όργανα των Ηνωμένων Εθνών έχουν δηλώσει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα ενδέχεται να συνιστούν γενοκτονία, ενώ το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε τις κατηγορίες περί γενοκτονίας ως «εύλογες».
Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας της Γάζας, περισσότεροι από 61.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από τον Οκτώβριο του 2023. Το Ισραήλ απορρίπτει τις κατηγορίες περί γενοκτονίας και αρνείται τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις του αποτελούν νόμιμες πράξεις αυτοάμυνας.
Η έντονα διατυπωμένη ανακοίνωση του AVROTROS δεν σταματά εκεί. Επικαλείται επίσης ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου και ισχυρίζεται ότι υπάρχουν «αποδεδειγμένα στοιχεία παρέμβασης από την ισραηλινή κυβέρνηση» κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού του 2025, κατηγορώντας το Ισραήλ ότι χρησιμοποίησε την εκδήλωση «ως πολιτικό εργαλείο».
Η ολλανδική απόφαση έρχεται να προστεθεί σε μία παρόμοια στάση που υιοθέτησε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο ιρλανδικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας RTÉ.
Ο Γενικός Διευθυντής του RTÉ, Kevin Bakhurst, δήλωσε ότι η συμμετοχή της Ιρλανδίας θα ήταν «αδιανόητη δεδομένης της συνεχιζόμενης και φρικτής απώλειας ζωών στη Γάζα», εκφράζοντας παράλληλα σοβαρές ανησυχίες για τη στοχοποίηση δημοσιογράφων και την άρνηση πρόσβασης των μέσων ενημέρωσης στη Γάζα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο RTÉ είχε ήδη ζητήσει τη διεξαγωγή συζήτησης για τη συμμετοχή του Ισραήλ στον φετινό διαγωνισμό, όπου η χώρα εκπροσωπήθηκε από την τραγουδίστρια Yuval Raphael – επιζήσασα της επίθεσης στο Nova Music Festival, η οποία κατέκτησε τελικά τη δεύτερη θέση.
Απαντώντας στις αυξανόμενες πιέσεις, ο Διευθυντής του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision, Martin Green, είχε δηλώσει προηγουμένως στο NME: «Η EBU είναι μία ένωση δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, όχι κυβερνήσεων. Παραμένουμε σε συνεχή επαφή με όλους τους συμμετέχοντες ραδιοτηλεοπτικούς φορείς του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision, συμπεριλαμβανομένου του RTVE στην Ισπανία, και λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες τους».
Ο ίδιος πρόσθεσε: «Τώρα που ο Διαγωνισμός Τραγουδιού της Eurovision 2025 έχει ολοκληρωθεί, θα έχουμε μία ευρεία συζήτηση με όλους τους συμμετέχοντες ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, για να αναστοχαστούμε και να λάβουμε σχόλια για όλες τις πτυχές της φετινής εκδήλωσης, ως μέρος της διαδικασίας σχεδιασμού μας για τον 70ό Διαγωνισμό Τραγουδιού της Eurovision του επόμενου έτους».
Η στάση της Ολλανδίας και της Ιρλανδίας συνιστά κάτι περισσότερο από μία απλή διαμαρτυρία. Αποτελεί μία θεμελιώδη πρόκληση προς την EBU και την περιβόητη «απολιτίκ» στάση της.
Με την 70η επέτειο του διαγωνισμού να πλησιάζει, η πίεση για μία οριστική απόφαση κορυφώνεται, θέτοντας εν αμφιβόλω όχι μόνο τη σύνθεση του επόμενου διαγωνισμού, αλλά και την ίδια την ψυχή ενός θεσμού που καλείται να εναρμονίσει τις ιδρυτικές του αξίες περί ειρήνης και ενότητας με την αδυσώπητη πραγματικότητα της παγκόσμιας γεωπολιτικής σκηνής.
