Η ιστορία πίσω από το single του «The Immaculate Collection», η απαγόρευση από το MTV, η κυκλοφορία του «Justify My Love» σε βιντεοκασέτα και η ιδιοφυής απάντηση της Madonna που μετέτρεψε τη λογοκρισία σε απόλυτο θρίαμβο.
Η Madonna δεν υπήρξε ποτέ ξένη προς την πρόκληση και τη διαμάχη, αλλά ο πόλεμός της με τους λογοκριτές κατά τη διάρκεια των δεκαετιών αποτελεί, αναμφισβήτητα, ένα από τα μεγαλύτερα και πιο καθοριστικά κεφάλαια της καριέρας της. Πολλές στιγμές στην πολυτάραχη πορεία της έχουν χαρακτηριστεί ως προκλητικές ή σχεδιασμένες για να τραβήξουν την προσοχή.
Ωστόσο, τον Νοέμβριο του 1990, η άρνηση του MTV να μεταδώσει το μουσικό βίντεο για το «Justify My Love», το πρώτο single από τη συλλογή «The Immaculate Collection», έγινε πρωτοσέλιδο και πυροδότησε μία πολιτισμική συζήτηση που τελικά εκτόξευσε το single στην κορυφή.
Το βίντεο, που γυρίστηκε στο Παρίσι λίγες εβδομάδες μετά την κυκλοφορία του τραγουδιού, έφερε τη σκηνοθετική υπογραφή του διάσημου Γάλλου Jean-Baptiste Mondino. Σε αυτό, η Madonna εμφανιζόταν δίπλα στον τότε σύντροφό της, το μοντέλο Tony Ward.
Η ιστορία ακολουθούσε τη φανερά κουρασμένη Madonna που, επιστρέφοντας στο δωμάτιό της, συναντά στον διάδρομο ενός ξενοδοχείου έναν μυστηριώδη άνδρα και μία γυναίκα. Οι δυο τους παρασύρουν την τραγουδίστρια σε μία νύχτα ερωτικής εξερεύνησης, σε μία αισθητική που αποτελούσε φόρο τιμής στη γαλλική ταινία «Bay of Angels» του 1963 , με πρωταγωνίστρια την Jeanne Moreau.
Το αισθησιακό βίντεο περιείχε υπαινιγμούς σαδομαζοχισμού, ηδονοβλεψίας και ανδρόγυνης αισθητικής. Αν και έντονα υποβλητικό, δεν ήταν ποτέ απόλυτα άσεμνο. Ίσως η πιο τολμηρή εικόνα του ήταν αυτή μιας γυναίκας που εμφανιζόταν γυμνόστηθη, με ένα ζευγάρι τιράντες να καλύπτουν οριακά τις θηλές της.
Με τα σημερινά δεδομένα, το βίντεο ίσως να μη φαντάζει ιδιαίτερα πρωτοποριακό, αλλά για τα ήθη των μέσων της δεκαετίας του ’80, το MTV, ένα σχετικά νέο τότε δίκτυο, ήταν ανάμεσα σε εκείνους που αρνήθηκαν κατηγορηματικά να το μεταδώσουν.
Η απόφαση αυτή, ωστόσο, λειτούργησε ως το απόλυτο μπούμερανγκ. Αντί να καταδικάσει το τραγούδι στη λήθη, η απαγόρευση προκάλεσε τεράστια δημοσιότητα, μετατρέποντας το βίντεο σε απαγορευμένο καρπό.
Η λύση της Madonna ήταν ιδιοφυής: το video clip κυκλοφόρησε αυτόνομα σε βιντεοκασέτα (VHS). Σύμφωνα με το Entertainment Weekly, οι θαυμαστές της πλήρωναν 9,98 δολάρια για να αποκτήσουν το σχεδόν πεντάλεπτο βίντεο. Η κίνηση αυτή σόκαρε πολλούς, ειδικά εκείνους που μόλις λίγες εβδομάδες πριν την απαγόρευση είχαν παρακολουθήσει την τραγουδίστρια να εμφανίζει στα MTV Music Video Awards.
Στις 3 Δεκεμβρίου 1990, η Madonna παρευρέθηκε στη διάσημη εκπομπή «Nightline» για να μιλήσει για την απόφαση απαγόρευσης του video clip από την τηλεόραση. Με απόλυτη ψυχραιμία, αποδόμησε την υποκρισία των λογοκριτών.
«Όταν έκανα το βίντεο του “Vogue”, υπάρχει ένα πλάνο μου όπου φοράω ένα διάφανο φόρεμα, και μπορείς να δεις καθαρά το στήθος μου. Μου είπαν ότι ήθελαν να το αφαιρέσω, αλλά είπα ότι δεν θα το κάνω, και τελικά το έπαιξαν», εξήγησε. «Νόμιζα ότι για άλλη μία φορά θα μπορούσα να λυγίσω λίγο τους κανόνες».
Αναφερόμενη στην απόφαση του MTV, η Madonna σημείωσε: «Όταν το δώσαμε στο MTV, ρωτήσαμε αν θα το έπαιζαν. Επέστρεψαν λίγο αργότερα και είπαν όχι. Τους ρώτησα: “Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη σκηνή στην οποία έχετε αντίρρηση;”. Μου απάντησαν: “Όχι, είναι ο συνολικός τόνος”. Επομένως, δεν μας δόθηκε καν η ευκαιρία να προσπαθήσουμε να το κάνουμε οπτικά αποδεκτό. Το απέρριψαν ολοκληρωτικά».
Η βασίλισσα της pop απάντησε επίσης στις κατηγορίες ότι το μουσικό βίντεο δημιουργήθηκε εσκεμμένα για να είναι υπερβολικά «καυτό» για την τηλεόραση, ώστε να μπορέσει να κερδοσκοπήσει από τις πωλήσεις της βιντεοκασέτας.
«Μπορεί να φαίνεται σαν διαφημιστικό κόλπο, και ήμουν πολύ τυχερή, οφείλω να ομολογήσω. Αλλά δεν σχεδίαζα να πουλήσω αυτό το βίντεο. Η διαμάχη απλώς συνέβη. Δεν ήταν προγραμματισμένη», δήλωσε με νόημα. «Άρα, τυχερή εγώ».
Η τραγουδίστρια επέμεινε επίσης ότι, ενώ το βίντεο ήταν σεξουαλικά φορτισμένο, υπήρχαν άλλα, πολύ πιο ανησυχητικά πράγματα που προβάλλονταν τακτικά στην τηλεόραση.
«Θα ήθελα να αναφερθώ στο συνολικό ζήτημα της λογοκρισίας στην τηλεόραση. Πού τραβάμε τη γραμμή γενικά;» αναρωτήθηκε. «Εγώ τραβάω τη γραμμή σε ό,τι αφορά αυτό που θεωρώ οπτικά αποδεκτό στην τηλεόραση. Τραβάω τη γραμμή στη βία, την ταπείνωση και την υποβάθμιση».
Η στρατηγική της δικαιώθηκε απόλυτα. Μέσα σε μόλις δύο μήνες, το «Justify My Love» αναρριχήθηκε στο No. 1 του Billboard Hot 100. Έναν μήνα αργότερα, το τραγούδι έγινε πλατινένιο. Μέχρι σήμερα, παραμένει μία από τις πιο αξιομνημόνευτες στιγμές στην καριέρα της Madonna, ένα video clip που άνοιξε συζητήσεις για τα όρια της τέχνης και της ελευθερίας της έκφρασης.
Η υπόθεση του «Justify My Love» δεν ήταν απλώς μία εμπορική επιτυχία που γεννήθηκε από μία αποτυχημένη προσπάθεια λογοκρισίας. Ήταν μία στρατηγική κίνηση – ματ από μία καλλιτέχνιδα που κατανοούσε τα media καλύτερα από ό,τι αυτά κατανοούσαν τον εαυτό τους.
Η Madonna δεν πολέμησε απλώς την απαγόρευση, αλλά την αγκάλιασε, την αξιοποίησε και, τελικά, την κεφαλαιοποίησε. Η κυκλοφορία της βιντεοκασέτας ήταν μία επαναστατική κίνηση που παρέκαμψε τους παραδοσιακούς θεματοφύλακες του περιεχομένου και δημιούργησε μία απευθείας σχέση με το κοινό, αποδεικνύοντας ότι υπήρχε μία τεράστια αγορά πρόθυμη να πληρώσει για την τέχνη χωρίς φίλτρα.
Αυτή η στιγμή εδραίωσε τη Madonna ως μία πρωτοπόρο που ήξερε πώς να μετατρέπει κάθε εμπόδιο σε σκαλοπάτι για την κορυφή.
