Το indie συγκρότημα Torus από το Milton Keynes καταγγέλλει πως ένα teaser που ανήρτησε στο TikTok χρησιμοποιήθηκε από αλγόριθμο για τη δημιουργία ενός «πλαστού» τραγουδιού στο Spotify, ανοίγοντας εκ νέου τη συζήτηση για τα πνευματικά δικαιώματα στην εποχή της τεχνολογίας.
Σε μία εποχή όπου τα όρια μεταξύ της ανθρώπινης δημιουργίας και της ψηφιακής παραγωγής γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα, ένα περιστατικό με πρωταγωνιστές ένα ανερχόμενο συγκρότημα από το Milton Keynes έρχεται να ταράξει τα νερά της μουσικής βιομηχανίας.
Οι Torus, ένα indie σχήμα που προσπαθεί να χαράξει τη δική του πορεία, βρέθηκαν αντιμέτωποι με μία δυσάρεστη έκπληξη: η μουσική τους φέρεται να κλάπηκε και να αναδημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη (AI), λίγο μετά τη δημοσίευση ενός σύντομου teaser στο διαδίκτυο.
Η ιστορία ξεκίνησε όταν το συγκρότημα αποφάσισε να ηχογραφήσει και να κυκλοφορήσει μία διασκευή με grunge αισθητική στο τραγούδι «Ocean Eyes» της Billie Eilish. Η απόφαση αυτή ελήφθη αφού ένα απόσπασμα από πρόβα τους, το οποίο ανέβασαν στο TikTok, άρχισε να γίνεται viral, κερδίζοντας την προσοχή των χρηστών.
Ωστόσο, προτού προλάβουν να κυκλοφορήσουν την ολοκληρωμένη επίσημη εκδοχή τους, ένα παρόμοιο τραγούδι εμφανίστηκε στο Spotify. Ο «δημιουργός» πίσω από αυτό ήταν ένας καλλιτέχνης με το όνομα Independent Lemon, μία οντότητα που φαντάζει περισσότερο ψηφιακό φάντασμα παρά πραγματικός μουσικός: χωρίς παρουσία στα social media, χωρίς δισκογραφική εταιρεία και χωρίς προγραμματισμένες συναυλίες, αλλά με έναν κατάλογο που περιλαμβάνει κυρίως διασκευές.
Οι Torus είναι πεπεισμένοι ότι κάποιος χρησιμοποίησε παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη πάνω στο απόσπασμά τους, προκειμένου να «προβλέψει» και να συμπληρώσει το υπόλοιπο τραγούδι. Η εκδοχή του Independent Lemon ξεκινά με ένα απόσπασμα που ακούγεται ακριβώς όπως η διασκευή των Torus, αλλά συνεχίζεται για μερικά λεπτά ακόμη.
Ο τραγουδιστής και κιθαρίστας του συγκροτήματος, Alfie Glass, παραδέχτηκε πως αρχικά θεώρησε ότι ένα «πραγματικό πρόσωπο» είχε κάνει μία «διασκευή της διασκευής τους» και μάλιστα είχε κάνει «αρκετά καλή δουλειά».
Η πραγματικότητα, όμως, αποδείχθηκε πιο κυνική. Ο ντράμερ Jack Orr συμπληρώνει: «Μου πήρε ένα λεπτό να συνειδητοποιήσω ότι προερχόταν από το αρχικό μας κλιπ. Κάποιος είχε πάρει απλώς αυτό το απόσπασμα και το λούπαρε μερικές φορές, αλλά μετά νομίζω ότι το AI έκανε κάτι σε αυτό – πρόσθεσε ένα riff ή κάτι τέτοιο».
Ο λογαριασμός του Independent Lemon μετρά σχεδόν 700.000 ακροατές μηνιαίως και έχει ανεβάσει περίπου 100 singles τον τελευταίο χρόνο. Πολλά από αυτά είναι διασκευές σε ονόματα όπως ο Michael Jackson και η Lorde, ή ακόμη και το «Macarena», συχνά σε διαφορετικά είδη μουσικής, ή με αλλαγμένη ταχύτητα.
Για τους Torus, η διαδικασία ηχογράφησης της δικής τους εκδοχής στο «Ocean Eyes», ώστε να αποτυπώσουν «την ίδια ατμόσφαιρα που είχαμε στο TikTok», διήρκεσε περίπου έναν μήνα.
Ο Glass δεν κρύβει την ενόχλησή του για το γεγονός ότι κάποιος άλλος φάνηκε να δημιουργεί τη δική του εκδοχή μέσα σε δευτερόλεπτα.
«Μπορείς να κάνεις διασκευές σε διασκευές και αυτό είναι εντάξει… Δεν πιστεύω πραγματικά ότι η τεχνητή νοημοσύνη στη μουσική είναι κάτι σπουδαίο. Χάνει κατά κάποιον τρόπο την ψυχή της μουσικής», δηλώνει ο Orr, τονίζοντας πως το ζήτημα της απόδοσης πηγών είναι το πιο σημαντικό. «Κυριολεκτικά το αντέγραψαν, το μοτίβο των ντραμς είναι ακριβώς το ίδιο… θα μπορούσαν να είχαν κάνει πολλά σε αυτό. Τουλάχιστον να αντλήσουν έμπνευση από το πρωτότυπο και να κάνουν το δικό τους πράγμα, αλλά δεν είναι έμπνευση όταν είναι ακριβώς το ίδιο».
Το συγκρότημα σκοπεύει να αναφέρει τον ύποπτο λογαριασμό στο Spotify, ελπίζοντας στην απόσυρση του τραγουδιού. Η πλατφόρμα, από την πλευρά της, δήλωσε ότι θα εξετάσει τα συγκεκριμένα παραδείγματα, τονίζοντας πως έχει εισαγάγει μία νέα πολιτική περί πλαστοπροσωπίας που προσφέρει στους καλλιτέχνες ισχυρότερη προστασία. «Η φωνητική μίμηση επιτρέπεται στη μουσική στο Spotify μόνο όταν ο καλλιτέχνης που μιμείται έχει δώσει την έγκρισή του», αναφέρει η υπηρεσία streaming.
Ο Simon Holland, καθηγητής Μουσικής και Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου – Υπολογιστή στο Open University, εξηγεί πως οι χρήστες εφαρμογών μπορούν πλέον να δημιουργούν τραγούδια από λίγες μόνο λέξεις περιγραφής ή ένα σύντομο ηχητικό demo.
Ακούγοντας τα κομμάτια του Independent Lemon, ο καθηγητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, αν και δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα, τα τραγούδια φέρουν τα χαρακτηριστικά της τεχνητής νοημοσύνης, όπως η έλλειψη καθαρότητας στα φωνητικά και τη μουσική.
Παρ’ όλα αυτά, ο καθηγητής Holland παραμένει αισιόδοξος ότι η ύπαρξη των μουσικών δεν απειλείται. Χρησιμοποιώντας μία εύστοχη μεταφορά, διερωτάται: «Θα θέλατε ένα ελικόπτερο να σας αφήσει στην κορυφή του Έβερεστ; Θα ήσασταν ευχαριστημένοι με αυτό; Ή θα θέλατε να μάθετε πώς να σκαρφαλώνετε, πώς να πιέζετε τον εαυτό σας;».
Για τους μουσικούς, η διαδικασία της δημιουργίας είναι το σημαντικό στοιχείο που δεν θα χαθεί. Ωστόσο, παραδέχεται πως η κατάσταση όπου κάποιοι φαίνεται να «κλέβουν» μουσική από πρωτότυπους δημιουργούς είναι «προφανώς μη θετική».
Η περιπέτεια των Torus αναδεικνύει μία νέα, σκοτεινή πτυχή της ψηφιακής εποχής, όπου η τεχνολογική ευκολία συγκρούεται με την καλλιτεχνική ηθική. Ενώ η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει νέους ορίζοντες, η περίπτωση του Independent Lemon υπενθυμίζει ότι η μουσική δεν είναι απλώς δεδομένα και αλγόριθμοι, αλλά συναίσθημα, κόπος και προσωπική έκφραση.
Όσο οι πλατφόρμες και οι νομοθέτες προσπαθούν να προλάβουν τις εξελίξεις, οι καλλιτέχνες καλούνται να υπερασπιστούν όχι μόνο τα πνευματικά τους δικαιώματα, αλλά και την ίδια την ουσία της δημιουργίας: την ανθρώπινη ψυχή που κανένας κώδικας δεν μπορεί να αντιγράψει αυθεντικά.
