Καθώς το Παγκόσμιο Κύπελλο πλησιάζει στον τελικό του, η FIFA φέρνει στο προσκήνιο τη σχέση του ποδοσφαίρου με τη μουσική μέσα από μία ευρύτερη πολιτιστική στρατηγική. Στελέχη της FIFA, της Ακαδημίας Ηχογράφησης και του Berklee College of Music εξηγούν γιατί ορισμένα τραγούδια ξεπερνούν τα όρια ενός αθλητικού γεγονότος, πώς γεννιούνται οι επίσημοι ύμνοι του Μουντιάλ και γιατί μία ποδοσφαιρική διοργάνωση μπορεί να επηρεάσει τη μουσική όσο λίγα γεγονότα στον κόσμο.
Από τη στιγμή που ακούγονται οι πρώτες νότες ενός επίσημου τραγουδιού του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ξεκινά μία διαδικασία που ξεπερνά το ποδόσφαιρο. Για τη FIFA, η μουσική έχει εξελιχθεί σε βασικό στοιχείο της ταυτότητας της διοργάνωσης, με στόχο να δημιουργήσει κοινές αναμνήσεις για ανθρώπους που προέρχονται από διαφορετικές χώρες, μιλούν διαφορετικές γλώσσες και υποστηρίζουν διαφορετικές εθνικές ομάδες.
Η συζήτηση γύρω από αυτή τη σχέση βρέθηκε στο επίκεντρο ειδικής εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου η FIFA και το Rolling Stone διοργάνωσαν πάνελ αφιερωμένο στην πολιτιστική επιρροή του Παγκοσμίου Κυπέλλου στη διεθνή μουσική σκηνή.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο FIFA House, τον προσωρινό χώρο φιλοξενίας του τροπαίου του Παγκοσμίου Κυπέλλου κατά τη διάρκεια της εβδομάδας του τελικού. Ο χώρος δημιουργήθηκε σε συνεργασία με το Rolling Stone, ττην Ακαδημία Ηχογράφησης και τη Def Jam Recordings, φιλοξενώντας προσωπικότητες του ποδοσφαίρου, στελέχη της μουσικής βιομηχανίας, δημιουργούς και καλεσμένους από διαφορετικούς χώρους.
Την εναρκτήρια βραδιά άνοιξε με εμφάνισή της η Ava Max, ενώ στο πάνελ συμμετείχαν ο διευθυντής μάρκετινγκ της FIFA Marco Nazzari, ο πρόεδρος της Ακαδημίας Ηχογράφησης Panos Panay και ο Rodney Alejandro, κοσμήτορας του τμήματος Μουσικής και Τεχνολογίας του Berklee College of Music.
Η συζήτηση ξεκίνησε από ένα σημείο αναφοράς που εξακολουθεί να θεωρείται καθοριστικό στην ιστορία της διοργάνωσης: το «La Copa de la Vida» του Ricky Martin.
Το 1998, όταν η Γαλλία φιλοξενούσε το Παγκόσμιο Κύπελλο, η αυξανόμενη διεθνής απήχηση της latin μουσικής δημιούργησε το κατάλληλο περιβάλλον για ένα τραγούδι που θα ξεπερνούσε τα όρια των γηπέδων. Ο Ricky Martin ανέλαβε να γράψει το επίσημο τραγούδι της διοργάνωσης και το αποτέλεσμα απέκτησε παγκόσμια απήχηση.
Βέβαια, το Παγκόσμιο Κύπελλο είχε συνδεθεί και παλαιότερα με τραγούδια. Ήδη από το 1962, όταν η Χιλή φιλοξενούσε τη διοργάνωση, το συγκρότημα Los Ramblers είχε παρουσιάσει το «El Rock del Mundial». Ωστόσο, για πολλούς ανθρώπους της μουσικής βιομηχανίας, το «La Copa de la Vida» ήταν το τραγούδι που άλλαξε οριστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι επίσημοι ύμνοι του θεσμού.
«Αυτό το τραγούδι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη σχέση ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και το Παγκόσμιο Κύπελλο», είπε ο Panos Panay.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, η FIFA επένδυσε ακόμη περισσότερο στη μουσική διάσταση της διοργάνωσης. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα ήταν το «Waka Waka (This Time for Africa)» της Shakira, το οποίο συνδέθηκε άμεσα με το Μουντιάλ της Νότιας Αφρικής.
Ο Rodney Alejandro εξήγησε ότι τα τραγούδια που μένουν στη συλλογική μνήμη έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά.
«Όλα ξεκινούν από μία απλή, εύκολη φράση που μένει στο μυαλό. Έπειτα χρειάζεται να αποτυπώσεις το συναίσθημα της στιγμής. Όλη η ανθρώπινη εμπειρία εκείνης της στιγμής αποτυπώνεται με διαφορετικούς τρόπους», είπε.
Στην περίπτωση του «Waka Waka (This Time for Africa)», ο τίτλος και το κεντρικό του ρεφρέν έγιναν εύκολα αναγνωρίσιμα σε ολόκληρο τον κόσμο. Παράλληλα, το τραγούδι εξέφραζε το συναίσθημα μιας ηπείρου που φιλοξενούσε για πρώτη φορά το μεγαλύτερο ποδοσφαιρικό γεγονός του πλανήτη.
Για τον Panos Panay, η δύναμη της μουσικής βρίσκεται στην ικανότητά της να δημιουργεί αίσθηση κοινότητας.
«Το ποδόσφαιρο δημιουργεί μία πολύ βαθιά συναισθηματική σύνδεση με τους φιλάθλους. Υπάρχουν μόνο τρία πράγματα που το πετυχαίνουν αυτό χωρίς να χρειάζεται μετάφραση: το ποδόσφαιρο, η μουσική και το φαγητό», είπε.
Λίγο αργότερα συμπλήρωσε: «Όταν οι φίλαθλοι τραγουδούν όλοι μαζί ένα σύνθημα ή ένα τραγούδι στο γήπεδο, αποκτούν αμέσως την αίσθηση ότι “αυτοί είναι οι άνθρωποί μου”. Για μένα, εκεί βρίσκεται η μαγεία».
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σχέσης ήρθε μετά τη νίκη της Αγγλίας απέναντι στο Μεξικό στη φάση των «16». Παίζοντας για περίπου μία ώρα με δέκα ποδοσφαιριστές, η Αγγλία διατήρησε το προβάδισμά της και επικράτησε 3-2 μέσα στο Estadio Azteca.
Μετά τη λήξη του αγώνα, ο Harry Kane και ο Jude Bellingham οδήγησαν τους συμπαίκτες τους μπροστά στους Άγγλους φιλάθλους και όλοι μαζί τραγούδησαν το «Wonderwall» των Oasis, δημιουργώντας μία από τις εικόνες που συζητήθηκαν περισσότερο στη διάρκεια της διοργάνωσης.
Ο Marco Nazzari εξήγησε ότι τέτοιες στιγμές δεν βασίζονται μόνο στον αυθορμητισμό. Πίσω από κάθε αγώνα εργάζεται μία ολόκληρη ομάδα ανθρώπων που σχεδιάζει τη μουσική εμπειρία του κοινού, επιλέγοντας πότε και πώς θα ακουστεί κάθε τραγούδι μέσα στο γήπεδο. Όπως ανέφερε, ο στόχος της FIFA είναι να δημιουργεί για κάθε εθνική ομάδα το ίδιο συναίσθημα που γεννούν τα ιστορικά τραγούδια των μεγάλων συλλόγων.
Ο ίδιος, μεγαλώνοντας ως φίλαθλος της Ίντερ, έζησε από κοντά τη σημασία που έχουν οι ύμνοι και τα τραγούδια στις εξέδρες και θεωρεί ότι αυτή η ατμόσφαιρα μπορεί να μεταφερθεί σε μία διοργάνωση που εκπροσωπεί ολόκληρο τον κόσμο.
Από την πλευρά του, ο Panos Panay υπογράμμισε ότι η αποστολή της Ακαδημίας Ηχογράφησης συνδέεται με αυτή τη φιλοσοφία, καθώς η μουσική μπορεί να φέρει νέο κοινό ακόμη και σε ανθρώπους που υπό άλλες συνθήκες δεν θα παρακολουθούσαν ποδόσφαιρο.
«Πιστεύω πραγματικά ότι η μουσική πείθει διαφορετικά ακροατήρια να παρακολουθήσουν ένα άθλημα που διαφορετικά ίσως να μην έβλεπαν», είπε.
Η φετινή διοργάνωση επιβεβαιώνει αυτή την προσέγγιση. Η FIFA παρουσίασε το επίσημο άλμπουμ «Official FIFA World Cup 2026 Album», με συμμετοχές από διαφορετικά μουσικά είδη και περιοχές του κόσμου, από την K-pop και την αμερικανική country μέχρι τη νιγηριανή rap και την Ava Max.
Παράλληλα, ο τελικός θα συνοδευτεί από ένα μεγάλο μουσικό πρόγραμμα. Στο ημίχρονο θα εμφανιστούν η Shakira, η Madonna, οι BTS, ο Justin Bieber και ακόμη περισσότεροι καλλιτέχνες, ενώ ο Post Malone θα είναι ο επικεφαλής της επίσημης τελετής λήξης, περίπου ενενήντα λεπτά πριν από τη σέντρα του τελικού.
Ο Rodney Alejandro συνόψισε τη φιλοσοφία πίσω από αυτή τη στρατηγική. «Δεν είναι μουσική για μία συγκεκριμένη κουλτούρα. Είναι μουσική για ολόκληρο τον κόσμο, είτε μιλάς τη γλώσσα είτε όχι», είπε.
Ο Marco Nazzari ξεχώρισε ως αγαπημένη του στιγμή από το φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο τη συνεργασία του Andrea Bocelli με την EJAE στο τραγούδι «DNA», που παρουσιάστηκε στην τελετή έναρξης. «Δεν είχαν συναντηθεί ποτέ πριν. Γνωρίστηκαν για πρώτη φορά και μέσα σε δύο ημέρες δημιούργησαν κάτι μαγικό», υπογράμμισε.
Ίσως εκεί να βρίσκεται και η ουσία της σχέσης ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και τη μουσική. Ένα τραγούδι μπορεί να γεννηθεί μέσα σε λίγες ημέρες, όμως αν καταφέρει να εκφράσει το συναίσθημα εκατομμυρίων ανθρώπων, συνεχίζει να ακούγεται πολύ μετά το τελευταίο σφύριγμα του τελικού.
