Οι συνεργάτες της Amy Winehouse ανατρέχουν στη δημιουργία του εμβληματικού δεύτερου άλμπουμ της, «Back To Black», θυμούνται τις αυθόρμητες ηχογραφήσεις, την ασυνήθιστη μουσική ευφυΐα της και τη μοναδική ικανότητά της να μετατρέπει την προσωπική της ζωή σε τραγούδια που εξακολουθούν να συγκινούν.
Στις 27 Οκτωβρίου 2006, η Amy Winehouse κυκλοφόρησε το «Back To Black», ένα άλμπουμ που έμελλε να σημαδέψει την καριέρα της και να αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σύγχρονη μουσική. Με τη χαρακτηριστική φωνή της, το έντονο μαύρο περίγραμμα στα μάτια και τον ψηλό κότσο που έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της εικόνας της, η Βρετανίδα τραγουδίστρια έφερε ξανά στο προσκήνιο την ψυχή της παλιάς σόουλ, τις μελωδίες των γυναικείων συγκροτημάτων της δεκαετίας του 1960 και τη δραματικότητα της κλασικής pop, δίνοντάς τους μια απολύτως προσωπική διάσταση.
Είκοσι χρόνια μετά, το «Back To Black» παραμένει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα άλμπουμ των αρχών του 21ου αιώνα και χάρισε στη Winehouse πέντε βραβεία Grammy, μεταξύ των οποίων εκείνο του Καλύτερου Νέου Καλλιτέχνη. Ο πρόωρος θάνατός της, το 2011, σε ηλικία μόλις 27 ετών, πρόσθεσε μια οδυνηρή διάσταση στα τραγούδια της, χωρίς να περιορίσει την απήχησή τους.
Η διαχρονική θέση του άλμπουμ επιβεβαιώθηκε και το 2024, όταν κατέλαβε την όγδοη θέση στη λίστα του Apple Music με τα καλύτερα άλμπουμ όλων των εποχών. Στη Βρετανία, βρίσκεται στην 11η θέση των εμπορικότερων άλμπουμ στην ιστορία των επίσημων κατατάξεων, έχοντας συγκεντρώσει περισσότερες από 4,6 εκατομμύρια μονάδες πωλήσεων και ισοδύναμης κατανάλωσης.
Με αφορμή την επέτειο, μια διευρυμένη επανέκδοση τριών δίσκων κυκλοφορεί στις 23 Οκτωβρίου από την Island Records. Περιλαμβάνει τραγούδια που είχαν κυκλοφορήσει ως δεύτερες πλευρές σε δίσκους, ακυκλοφόρητα δοκιμαστικά ηχογραφήσεων και ζωντανές εκτελέσεις από τη συναυλία της Winehouse στο Paradiso του Άμστερνταμ το 2007.
Πίσω από το «Back To Black» βρίσκεται μια δημιουργική ομάδα που κατάφερε να μεταφέρει την αγάπη της Winehouse για τη μουσική του παρελθόντος σε ένα άλμπουμ με σύγχρονη ταυτότητα. Οι παραγωγοί Mark Ronson και Salaam Remi, ο υπεύθυνος καλλιτεχνικού ρεπερτορίου της Island Records, Darcus Beese, και μουσικοί όπως οι The Dap-Kings συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός ήχου που ένωσε τη σόουλ, το ντου-γουοπ και τις επιρροές της Motown με την προσωπική, συχνά σκληρή γραφή της τραγουδίστριας.
Σε μια σειρά συνεντεύξεων στο Billboard, άνθρωποι που συνεργάστηκαν μαζί της ανατρέχουν στις ηχογραφήσεις, στις ιδιορρυθμίες της, στο ένστικτό της ως μουσικού και στην παρουσία της στη σκηνή. Οι μαρτυρίες τους σκιαγραφούν μια καλλιτέχνιδα που γνώριζε ακριβώς τι ήθελε, ακόμη κι όταν δεν χρειαζόταν να εξηγήσει με λόγια πώς έπρεπε να ακουστεί ένα τραγούδι.
Amy Winehouse: Μία καλλιτέχνιδα που ήξερε τι ήθελε
Το πρώτο άλμπουμ της, «Frank», είχε κυκλοφορήσει το 2003 και είχε ήδη συστήσει μια ιδιαίτερη φωνή στη βρετανική μουσική σκηνή. Συνδυάζοντας τζαζ και R&B, η Winehouse είχε αποκτήσει το δικό της κοινό στο Λονδίνο, με εμφανίσεις σε μικρούς χώρους του Soho και στις παμπ του Camden, της περιοχής όπου μεγάλωσε. Το άλμπουμ έφτασε αρχικά στη 13η θέση της βρετανικής κατάταξης και αργότερα ανέβηκε έως την τρίτη, μετά τον θάνατό της το 2011. Παράλληλα, συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το βραβείο Mercury Prize του 2004, ενώ το τραγούδι «Stronger Than Me» της χάρισε ένα βραβείο Ivor Novello.
Για το επόμενο άλμπουμ της, ωστόσο, η Winehouse δεν βιάστηκε να επαναλάβει την επιτυχία της. Άρχισε να αναζητά έναν διαφορετικό ήχο, αφήνοντας σταδιακά σε δεύτερο πλάνο τις πιο έντονες τζαζ αναφορές και στρέφοντας τη γραφή της προς πιο άμεσες, προσωπικές ιστορίες. Η συνεργασία με τους Ronson και Remi αποδείχθηκε καθοριστική, καθώς οι δύο παραγωγοί τη βοήθησαν να συγκεντρώσει γύρω της μουσικούς και δημιουργούς που μπορούσαν να αντιληφθούν το όραμά της.
Ο Neal Sugarman, σαξοφωνίστας των The Dap-Kings, θυμάται ότι η γνωριμία του συγκροτήματος με τον Ronson προέκυψε μέσα από τη συνεργασία τους στο άλμπουμ διασκευών «Versions». Όταν ο παραγωγός τούς μίλησε για τη νέα δουλειά της Winehouse, τους παρουσίασε ήδη τα πρώτα δοκιμαστικά των «Back To Black», «Rehab» και «You Know I’m No Good».
«Από την πρώτη μέρα, ο Mark υπαινισσόταν ότι αυτό θα ήταν ένας πολύ σημαντικός δίσκος. Και είχε δίκιο», θυμάται.
Ο Paul O’Duffy, παραγωγός και συνδημιουργός του «Wake Up Alone», είχε μια διαφορετική πρώτη εντύπωση από εκείνη που θα περίμενε κανείς για μια καλλιτέχνιδα που ετοιμαζόταν να ηχογραφήσει ένα τόσο καθοριστικό άλμπουμ. Όταν συναντήθηκαν στο σπίτι του, στο βόρειο Λονδίνο, η Winehouse δεν ήθελε αρχικά να μιλήσει για μουσική. Προτιμούσε να συζητά για τη διακόσμηση του σπιτιού της και να σχεδιάζει σε χαρτί πώς ήθελε να διαμορφώσει το σαλόνι της.
Χρειάστηκε η παρέμβαση του μάνατζέρ της, Nick Shymansky, για να επιστρέψει η συζήτηση στον λόγο της συνάντησης. Για τον O’Duffy, εκείνη η στιγμή αποκάλυψε μια βασική πλευρά της προσωπικότητάς της: η Amy ακολουθούσε το δικό της ενδιαφέρον, χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να προσαρμόζεται στις κοινωνικές συμβάσεις.
Ο John Harrison, γνωστός ως P*Nut, ο οποίος συνεργάστηκε μαζί της στο «He Can Only Hold Her», θυμάται μια γυναίκα αρχικά ντροπαλή και συγκρατημένη, αλλά με σαφή εικόνα για το τι ήθελε να πετύχει μουσικά.
Ο Dale Davis, μουσικός διευθυντής και μπασίστας της, τη θυμάται ως έναν άνθρωπο που έφερνε αγάπη και ζωντάνια σε κάθε πρόβα. Αν κάτι δεν της άρεσε, το έλεγε. Αν ήθελε να βελτιώσει μια εκτέλεση, δούλευε μέχρι να πετύχει αυτό που είχε στο μυαλό της.
Ο Davis ανατρέχει σε μια εμφάνισή τους στο Notting Hill Carnival, όταν αντιλήφθηκε για πρώτη φορά πόσο ξεχωριστή ήταν η παρουσία της. Η φωνή και η έντασή της ήταν τέτοιες, ώστε αναρωτήθηκε αν χρειαζόταν καν συγκρότημα πίσω της.
«Ήταν σαν ένας σύγχρονος Bob Dylan», λέει, εξηγώντας ότι από τότε αισθάνθηκε πως είχε την ευθύνη να τη φροντίζει και να τη στηρίζει, καθώς ήταν ο μεγαλύτερος σε ηλικία μουσικός της μπάντας.
Η προσωπική πλευρά της Winehouse ήταν εξίσου έντονη. Ο O’Duffy θυμάται ότι, κατά τη διάρκεια των ηχογραφήσεων του «Wake Up Alone», εκείνη περνούσε χρόνο με τις κόρες του, όταν επέστρεφαν από το σχολείο, παίζοντας μαζί τους το παιχνίδι The Sims. Οι κόρες του δημιουργού έφτιαχναν ιδανικές οικογένειες με ωραία σπίτια και καλές δουλειές. Η Amy, αντίθετα, δημιουργούσε οικογένειες γεμάτες χάος, προκαλώντας τα γέλια των παιδιών.
Ο Davis, από την πλευρά του, θυμάται τη στοργή που έδειχνε στον μικρό γιο του. Η Winehouse ήθελε να γίνει νονά του και περνούσε χρόνο μαζί του, πηγαίνοντάς τον διακοπές ή στον κινηματογράφο. Η παρουσία της, λέει, ήταν φυσική, ήρεμη και γεμάτη αγάπη.
Το ένστικτο που μετέτρεπε τις ιδέες σε τραγούδια
Η Winehouse δεν είχε ακολουθήσει την παραδοσιακή πορεία μιας μουσικού με κλασική εκπαίδευση. Έμαθε μόνη της κιθάρα και, στην εφηβεία της, τραγουδούσε με την Εθνική Νεανική Ορχήστρα Τζαζ του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ παράλληλα φοιτούσε στη γνωστή σχολή θεάτρου Sylvia Young στο Λονδίνο. Αυτό που εντυπωσίαζε τους συνεργάτες της δεν ήταν τόσο η τεχνική κατάρτιση όσο η βαθιά κατανόηση της μουσικής.
Ο Davis θυμάται τις ώρες που περνούσαν ακούγοντας τζαζ. Η Amy μπορούσε να παρακολουθεί κάθε νότα και να αντιλαμβάνεται αμέσως πώς λειτουργούσαν τα διαφορετικά στοιχεία μιας εκτέλεσης. Άκουγε μια ιδέα στο μυαλό της και μπορούσε σχεδόν ακαριαία να τη μεταφέρει στη φωνή της.
Η αγάπη της για την τρομπέτα ακουγόταν και στον τρόπο με τον οποίο αυτοσχεδίαζε επί σκηνής. Δεν άλλαζε αυθαίρετα τις μελωδίες ούτε απομακρυνόταν από τη δομή των τραγουδιών. Αντίθετα, αξιοποιούσε το πλαίσιό τους για να δίνει σε κάθε ερμηνεία μια διαφορετική απόχρωση.
Ο Sugarman θυμάται ότι η συνεργασία τους βασίστηκε εξαρχής στην κοινή μουσική αντίληψη. Όταν ηχογράφησαν το «Valerie», δοκίμασαν διαφορετικές εκδοχές, σε μια διαδικασία που περιγράφει ως ιδιαίτερα διασκεδαστική. Η Winehouse ήθελε να κάνει δίσκους σόουλ και οι The Dap-Kings καταλάβαιναν ακριβώς προς ποια κατεύθυνση ήθελε να κινηθεί.
Η πιο χαρακτηριστική μαρτυρία, ωστόσο, αφορά το «Wake Up Alone». Την πρώτη φορά που το ηχογράφησαν, η Winehouse τραγούδησε ολόκληρο το κομμάτι από την αρχή μέχρι το τέλος με μία λήψη.
«Ήταν σαν μαγεία. Ήταν το πιο εκπληκτικό πράγμα», λέει ο O’Duffy. Όπως εξηγεί, η μόνη άλλη τραγουδίστρια που είχε δει να κάνει κάτι ανάλογο ήταν η Dusty Springfield.
Η εμπειρία ήταν τόσο δυνατή, ώστε ο παραγωγός δυσκολεύτηκε να σκεφτεί την επόμενη κίνηση. Η επαγγελματική του πλευρά τού έλεγε να ζητήσει άλλη μία λήψη, όμως το μόνο που ήθελε πραγματικά ήταν να ακούσει και να παρακολουθήσει την Amy να τραγουδά ξανά.
Ανάλογη ήταν η εμπειρία του Harrison κατά τη δημιουργία του «He Can Only Hold Her». Η Winehouse τού έδινε ελευθερία να δοκιμάζει κιθαριστικές ιδέες και να αναζητά την κατάλληλη μουσική κατεύθυνση. Καθώς οι μέρες περνούσαν, εκείνη συγκέντρωνε τις ιδέες, επεξεργαζόταν τη μελωδία στο μυαλό της και περίμενε μέχρι να αισθανθεί έτοιμη να ηχογραφήσει τη φωνή της.
Για τον Harrison, η διαδικασία ήταν συναρπαστική. Το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν να φτάσει το τραγούδι στο σημείο όπου η Amy θα ένιωθε ότι μπορούσε να το ερμηνεύσει όπως ήθελε.
Η Winehouse, πάντως, δεν έκρυβε τη δυσαρέσκειά της όταν κάτι δεν λειτουργούσε. Ο O’Duffy θυμάται ότι δεν χρειαζόταν να πει ευθέως πως μια ιδέα δεν της άρεσε. Μπορούσε απλώς να σταματήσει να αντιδρά, να αρχίσει να ζωγραφίζει ή να προτείνει να παίξουν μπιλιάρδο.
«Αυτός ήταν ο κώδικας για το “δεν λειτουργεί αυτό”», εξηγεί.
Το μπιλιάρδο είχε γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του χρόνου τους στο στούντιο. Ο Harrison θυμάται ότι συζητούσαν για τη μουσική και όσα συνέβαιναν στον κόσμο, ενώ έπαιζαν συχνά μεταξύ των ηχογραφήσεων. Παρά τη στενή συνεργασία τους, δεν κατάφερε ποτέ να την κερδίσει.
Για τους δημιουργούς του άλμπουμ, αυτή η σχέση εμπιστοσύνης ήταν απαραίτητη. Η Winehouse είχε ισχυρή άποψη για τη μουσική της, αλλά δεν προσπαθούσε να ελέγχει κάθε λεπτομέρεια της παραγωγής. Άφηνε τους συνεργάτες της να εκφραστούν, αρκεί να αισθανόταν ότι κατανοούσαν τον χαρακτήρα του τραγουδιού.
Ο O’Duffy επισημαίνει ότι το «Back To Black» δεν γεννήθηκε από την προσπάθεια να ακολουθήσει τις απαιτήσεις της αγοράς. Ο ήχος του αντλούσε έμπνευση από τη δεκαετία του 1960, όμως η στιχουργική οξυδέρκεια και η φωνή της Winehouse έκαναν το αποτέλεσμα να ακούγεται σύγχρονο.
Από το Λονδίνο στην Αμερική
Με την κυκλοφορία του «Back To Black», η Winehouse άρχισε να μετατρέπεται σε διεθνές φαινόμενο. Η επιτυχία της έφερε νέες ευκαιρίες, αλλά και ένα εξαντλητικό πρόγραμμα συναυλιών, το οποίο δυσκόλευε ολοένα περισσότερο την καθημερινότητά της.
Η περιοδεία της περιλάμβανε συνεχείς εμφανίσεις από το φθινόπωρο του 2006 έως την άνοιξη του 2007, ενώ οι προσωπικές δυσκολίες της άρχισαν να επηρεάζουν τη συνέπεια των συναυλιών της. Ορισμένες εμφανίσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο ακυρώθηκαν, καθώς η πίεση της περιοδείας γινόταν όλο και πιο έντονη.
Στις ΗΠΑ, ωστόσο, η απήχησή της μεγάλωνε γρήγορα. Μετά τις εμφανίσεις της στο φεστιβάλ South by Southwest στο Όστιν του Τέξας, τον Μάρτιο του 2007, ακολούθησε η παρουσία της στο Coachella τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς.
Ο Sugarman θυμάται ότι η Winehouse ήταν το πρόσωπο για το οποίο μιλούσαν όλοι στο φεστιβάλ. Το κοινό ήθελε να τη δει, ενώ άνθρωποι από τον χώρο της μουσικής και του θεάματος αναζητούσαν την ευκαιρία να τη γνωρίσουν. Ο ίδιος θυμάται την Courtney Love να επισκέπτεται τα παρασκήνια για να συναντήσει την τραγουδίστρια, ενώ αναφέρεται επίσης σε συναντήσεις με τον Bruce Willis και τον Danny DeVito.
Για τους μουσικούς της μπάντας, η αίσθηση ήταν ότι συμμετείχαν σε κάτι ξεχωριστό. Η επιτυχία του άλμπουμ δεν είχε περιορίσει τη χαρά τους για τη μουσική, αλλά είχε ανοίξει έναν νέο κόσμο γύρω από την Amy.
Ο Davis περιγράφει μια τραγουδίστρια που μπορούσε να πάρει οποιοδήποτε τραγούδι και να το μετατρέψει σε κάτι αναγνωρίσιμο ως δικό της. Είτε επρόκειτο για ρέγκε, hip-hop, τζαζ ή pop, η Winehouse δεν μιμούνταν τους αρχικούς ερμηνευτές.
Ως παράδειγμα, θυμάται μια στιγμή σε δωμάτιο ξενοδοχείου, όταν άκουσαν το «I Know What You Want», το τραγούδι που είχαν κυκλοφορήσει το 2002 οι Busta Rhymes και Mariah Carey. Όταν έφτασε το μέρος της Carey, η Amy το τραγούδησε με τον δικό της τρόπο, χωρίς να προσπαθήσει να αντιγράψει την ιδιαίτερη φωνή της Αμερικανίδας σταρ.
Για τον Davis, αυτή η ικανότητα να διατηρεί την προσωπικότητά της ακόμη και όταν ερμήνευε μουσική άλλων καλλιτεχνών ήταν ένα από τα πιο ισχυρά δείγματα του ταλέντου της.
Η ελευθερία υπήρχε και στις ζωντανές εκτελέσεις των τραγουδιών του «Back To Black». Ο Sugarman θυμάται ότι η Winehouse αυτοσχεδίαζε συχνά, με αποτέλεσμα καμία ερμηνεία να μην είναι ακριβώς ίδια με την προηγούμενη.
Σε μία από τις συναυλίες, η τραγουδίστρια ζήτησε από τον κιθαρίστα μια νότα για να προσανατολιστεί μέσα στο τραγούδι. Εκείνος της έδωσε μια σύνθετη συγχορδία, όμως η απάντησή της ήταν άμεση: «Δεν χρειάζομαι την έβδομη και την ένατη νότα — δώσε μου την απλή τρίφωνη συγχορδία!».
Για τον Sugarman, η αντίδραση αυτή φανέρωνε πόσο καλά γνώριζε τη μουσική. Η Winehouse μπορούσε να αυτοσχεδιάζει με ελευθερία, αλλά ήξερε πάντα πού βρισκόταν μέσα στο τραγούδι και τι χρειαζόταν για να το υπηρετήσει.
Ο Davis, ωστόσο, αναγνωρίζει και το τίμημα αυτής της αφοσίωσης. Η Amy ήθελε να δίνει τα πάντα σε κάθε εμφάνιση, χωρίς να κρατά δυνάμεις για τον εαυτό της. Η παρουσία της στη σκηνή έμοιαζε αβίαστη, όμως πίσω από αυτήν υπήρχε κόπωση που συσσωρευόταν.
«Ήθελε να δίνει τα πάντα, κάθε φορά», θυμάται. «Ήταν τόσο γενναιόδωρη σε αυτόν τον βαθμό, που τελικά λειτουργούσε εις βάρος της».
Ένα άλμπουμ που εξακολουθεί να μιλά στις νεότερες γενιές
Η επιρροή του «Back To Black» δεν περιορίστηκε στην επιτυχία της Winehouse. Το άλμπουμ συνέβαλε στην επαναφορά της σόουλ στο κέντρο της βρετανικής pop, ανοίγοντας χώρο για καλλιτέχνιδες όπως η Adele και η Duffy, οι οποίες αναδείχθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 2000.
Η επίδρασή της εξακολουθεί να ακούγεται σε νεότερες φωνές, όπως οι Lola Young, Sienna Spiro, Olivia Dean, RAYE και Sam Smith. Δεν πρόκειται μόνο για την επιρροή μιας χαρακτηριστικής φωνής ή ενός συγκεκριμένου ήχου, αλλά και για την άμεση, προσωπική προσέγγιση στη στιχουργική.
Ο Davis θεωρεί ότι η Amy διέφερε επειδή μπορούσε να αφηγηθεί μια ιστορία χωρίς να προσπαθεί να ξεπεράσει τους άλλους τραγουδιστές σε ένταση ή τεχνική. Μπορούσε να ερμηνεύσει ένα τραγούδι με ορχήστρα και αμέσως μετά να σταθεί μόνη με μια κιθάρα, διατηρώντας την ίδια φυσικότητα.
Τα τραγούδια του «Back To Black» προέρχονταν από τα δικά της βιώματα και συναισθήματα. Η ειλικρίνεια αυτή, σύμφωνα με τον Davis, έκανε την ερμηνεία της τόσο ισχυρή. Τη χαρακτηρίζει μία από τις πιο θαρραλέες και ειλικρινείς καλλιτέχνιδες που γνώρισε.
Ο Sugarman θυμάται, από την πλευρά του, μια γυναίκα που παρέμεινε ταπεινή παρά την τεράστια επιτυχία της. Δεν έβλεπε τον εαυτό της ως κάτι περισσότερο από μια μουσικό που ήθελε να δημιουργεί τη μουσική που αγαπούσε.
Ο Harrison είχε μια διαφορετική υπενθύμιση της διαχρονικότητάς της όταν, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Βρετανία, μπήκε σε ένα δισκοπωλείο κοντά στο Reading. Εκεί είδε δύο εφήβους ντυμένους με γοτθικό ύφος να ξεφυλλίζουν δίσκους. Όταν έπεσαν πάνω στο «Back To Black», άρχισαν να σχολιάζουν πόσο σπουδαία ήταν η Amy.
Για τον Harrison, η στιγμή αυτή επιβεβαίωσε ότι η μουσική της είχε περάσει βαθιά στη συλλογική συνείδηση, ακόμη και πέρα από τα όρια του κοινού που θα περίμενε κανείς να την ακολουθεί.
Ο Sugarman εκτιμά ότι ελάχιστα άλμπουμ στην ιστορία της ηχογραφημένης μουσικής έχουν καταφέρει να ενώσουν τόσο διαφορετικά ακροατήρια. Στη Βρετανία, οι μελωδίες του «Back To Black» έγιναν οικείες σε ανθρώπους κάθε ηλικίας, ανεξάρτητα από τις μουσικές τους προτιμήσεις.
Ο O’Duffy καταλήγει ότι η σημασία του άλμπουμ βρίσκεται στην ειλικρίνειά του: στην ανεπεξέργαστη αποτύπωση της ερωτικής απογοήτευσης, της μοναξιάς και της λαχτάρας, μέσα από μουσική που δεν εγκλωβίζεται στην εποχή της.
Η Amy Winehouse πέθανε σε ηλικία 27 ετών, αφήνοντας πίσω της μια σύντομη δισκογραφία και ένα τεράστιο αναπάντητο ερώτημα για το πού θα μπορούσε να είχε φτάσει η καριέρα της. Το «Back To Black», όμως, δεν έμεινε καθηλωμένο στη μνήμη μιας τραγικής απώλειας. Είκοσι χρόνια μετά την κυκλοφορία του, εξακολουθεί να ακούγεται ως ένα άλμπουμ στο οποίο η φωνή, οι λέξεις και οι μουσικές αναφορές συνυπάρχουν με σπάνια φυσικότητα.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική κληρονομιά της Winehouse: η ικανότητά της να τραγουδά για τον έρωτα, την απογοήτευση και τη μοναξιά χωρίς να κρύβεται πίσω από ρόλους. Όπως λέει ο O’Duffy, ένα ταλέντο σαν το δικό της εμφανίζεται σπάνια. Η επιρροή του «Back To Black» δείχνει ότι η φωνή της εξακολουθεί να βρίσκει νέους ακροατές, πολύ πέρα από την εποχή στην οποία δημιουργήθηκε.
