Μια νέα, αποκαλυπτική μελέτη ρίχνει φως στο βαρύ τίμημα της διασημότητας, συνδέοντας το ψυχολογικό στρες και την αδιάκοπη πίεση της σκηνής με τη μείωση του προσδόκιμου ζωής.
Αν η φράση «οι καλοί πεθαίνουν νέοι» σας φαινόταν πάντα υπερβολικά δραματική, ίσως ήρθε η ώρα να ρίξετε μία ματιά στα είδωλα της pop — γιατί τα δεδομένα, δυστυχώς, μοιάζουν να την επιβεβαιώνουν.
Οι διάσημοι τραγουδιστές πεθαίνουν περίπου τέσσερα χρόνια νωρίτερα από εκείνους που αποφεύγουν τα φώτα της δημοσιότητας, σύμφωνα με μία νέα έρευνα που εξέτασε μερικούς από τους μεγαλύτερους αστέρες του 20ού αιώνα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι ψυχολογικοί στρεσογόνοι παράγοντες της φήμης —όπως η έλλειψη ιδιωτικότητας, ο έντονος δημόσιος έλεγχος, το εξαντλητικό πρόγραμμα και η πίεση της απόδοσης— θα μπορούσαν να τροφοδοτήσουν προβλήματα ψυχικής υγείας και επιβλαβείς μηχανισμούς αντιμετώπισης, που τελικά συμβάλλουν σε έναν πρόωρο θάνατο.
Η δόξα φαίνεται να είναι ένα «χρόνιο βάρος που ενισχύει τους υπάρχοντες επαγγελματικούς κινδύνους», ανέφεραν οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Witten/Herdecke της Γερμανίας.
Για τις ανάγκες της μελέτης, παρακολούθησαν τα δεδομένα υγείας 324 διάσημων τραγουδιστών που γεννήθηκαν μεταξύ 1910 και 1975, συγκρίνοντάς τα με άλλα 324 άτομα που είχαν παρόμοιο υπόβαθρο —από το φύλο και την εθνικότητα μέχρι το μουσικό είδος και τον τύπο του σχήματος— αλλά δεν κατάφεραν ποτέ να φτάσουν στο επίπεδο της διασημότητας.
Όλοι οι καλλιτέχνες ήταν ενεργοί μεταξύ 1950 και 1990 —μια εποχή που καθορίστηκε από την άνοδο και την εξέλιξη του rock and roll, του punk, της disco, του grunge και του hip-hop— ώστε να δοθούν στους ερευνητές επαρκή μακροπρόθεσμα δεδομένα για την υγεία και τους κινδύνους θνησιμότητάς τους έως το 2023.
Το τίμημα της φήμης
Σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο «Journal of Epidemiology and Community Health», οι διάσημοι μουσικοί πέθαιναν κατά μέσο όρο στην ηλικία των 75 ετών, ενώ οι λιγότερο γνωστοί σύγχρονοί τους επιβίωναν μέχρι τα 79.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι σόλο καλλιτέχνες είχαν 26% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου σε σύγκριση με τους βασικούς τραγουδιστές συγκροτημάτων — αν και οι κίνδυνοι της φήμης τούς προλάβαιναν τελικά όλους. Συνολικά, οι διάσημοι τραγουδιστές είχαν 33% περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν νεότεροι σε σύγκριση με τους μη διάσημους μουσικούς.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα ευρήματα υποδηλώνουν πως ο αυξημένος κίνδυνος θανάτου δεν οφείλεται σε προϋπάρχουσες διαφορές μεταξύ των καλλιτεχνών ή σε αντίστροφη αιτιότητα —όπου ο πρόωρος θάνατος κάνει έναν καλλιτέχνη πιο διάσημο— αλλά μάλλον στο ότι η ίδια η απόκτηση της φήμης αυξάνει τον κίνδυνο ενός πρόωρου τέλους.
Για να δώσουν μία πιο απτή διάσταση στον κίνδυνο, τον παρομοίασαν με αυτόν του περιστασιακού καπνίσματος, το οποίο αυξάνει την πιθανότητα θανάτου κατά 34%.
«Το να είσαι διάσημος φαίνεται τόσο επιζήμιο που υπερισχύει οποιωνδήποτε πιθανών οφελών που σχετίζονται με την υψηλή κοινωνικοοικονομική κατάσταση», κατέληξαν οι ερευνητές.
Αξίζει να σημειωθεί, βέβαια, ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η φήμη προκαλεί πρόωρο θάνατο, αλλά μόνο ότι οι δύο παράγοντες συνδέονται. Η μελέτη, επίσης, δεν εξέτασε άλλους τύπους διασημοτήτων, όπως αστέρες του κινηματογράφου ή επαγγελματίες αθλητές, επομένως τα ευρήματα ενδέχεται να μην ισχύουν πέρα από τους τραγουδιστές ή σε άλλα μέρη του κόσμου.
Υπάρχουν, φυσικά, και οι εξαιρέσεις που ίσως απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα — όπως ο 82χρονος frontman των Rolling Stones, Mick Jagger, ο οποίος ήταν περιβόητος για την κατάχρηση παράνομων ουσιών στα πρώτα χρόνια της καριέρας του, αλλά εξακολουθεί να είναι ικανός να ξεσηκώνει κατάμεστα στάδια.
Συνολικά, τα ευρήματα της μελέτης είναι μία ψυχρή υπενθύμιση. Αν ονειρευτήκατε ποτέ μία παγκόσμια περιοδεία ή τη δόξα των Grammy, ίσως θα έπρεπε να το ξανασκεφτείτε.
Η φήμη μπορεί να συνοδεύεται από μερικά προνόμια, αλλά προφανώς δεν χαρίζει επιπλέον χρόνια ζωής. Αντιθέτως, μοιάζει να είναι ένα δώρο με δηλητήριο, ένα λαμπερό περιτύλιγμα που κρύβει μέσα του μία σκοτεινή αλήθεια: το βάρος του να είσαι είδωλο μπορεί, κυριολεκτικά, να σου συντομεύσει τη ζωή.
