Τρεις δεκαετίες μετά το εμβληματικό music video, ο Jay Kay επιστρέφει στις ημέρες που γεννήθηκε το «Virtual Insanity» και αποκαλύπτει ότι το νέο άλμπουμ των Jamiroquai αναμένεται έως τον Μάρτιο του 2027.
Το χιόνι είχε καλύψει τη Σεντάι της Ιαπωνίας όταν ο Jay Kay κοίταξε από το παράθυρο του ξενοδοχείου του και παρατήρησε κάτι παράξενο: οι δρόμοι ήταν σχεδόν εντελώς άδειοι. Οι Jamiroquai βρίσκονταν στην πόλη για συναυλίες και ο τραγουδιστής προσπαθούσε να καταλάβει πού είχαν εξαφανιστεί όλοι.
Βγήκε έξω και, μέσα στο χιόνι, συνάντησε μια γυναίκα που περπατούσε μόνη στον δρόμο. Όταν τη ρώτησε πού βρίσκονταν όλοι οι υπόλοιποι, εκείνη του έδωσε μια απάντηση που θα γινόταν η αφετηρία για ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια της δεκαετίας του 1990. «Όλοι είναι κάτω από τη γη», του είπε.
Ο Jay Kay επέστρεψε στο ξενοδοχείο και άρχισε να γράφει τους στίχους που σχηματίζονταν στο μυαλό του πάνω σε χαρτί αλληλογραφίας του ξενοδοχείου. Από εκεί γεννήθηκε το «Virtual Insanity», το τραγούδι που θα κυκλοφορούσε το 1996 και θα μιλούσε για ένα δυστοπικό μέλλον, στο οποίο η ανθρωπότητα εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από την τεχνολογία.
Τριάντα χρόνια αργότερα, ο ίδιος κοιτάζει εκείνους τους στίχους με διαφορετικό μάτι. «Αν κοιτάξεις τώρα αυτούς τους στίχους, θα μπορούσες να πεις ότι, κατά κάποιον τρόπο, έχουν γίνει πραγματικότητα», σχολίασε.
Το «Virtual Insanity» κυκλοφόρησε στις 19 Αυγούστου 1996 και έκανε είσοδο σε τέσσερα charts του Billboard, φτάνοντας μεταξύ άλλων στο No. 38 του Alternative Airplay και στο No. 34 του Dance Club Songs. Η πραγματική του δύναμη, όμως, ξεπέρασε κατά πολύ την πορεία του στα charts.
Η μουσική του Jamiroquai είχε ήδη αρχίσει να ξεχωρίζει, συνδυάζοντας acid jazz, funk και στοιχεία από τη soul και τη disco. Όμως το «Virtual Insanity» έγινε ένα παγκόσμιο πολιτιστικό σημείο αναφοράς χάρη και στο music video που σκηνοθέτησε ο Jonathan Glazer.
Το λευκό δωμάτιο, τα έπιπλα που μοιάζουν να κινούνται χωρίς λογική εξήγηση και ο Jay Kay που γλιστρά στον χώρο με το χαρακτηριστικό καπέλο του δημιούργησαν μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της μουσικής τηλεόρασης των ’90s.
Το music video μπήκε σε συχνή προβολή στο MTV και προηγήθηκε της κυκλοφορίας του τρίτου άλμπουμ των Jamiroquai, «Travelling Without Moving», στις Ηνωμένες Πολιτείες τον Ιανουάριο του 1997. Το τραγούδι χάρισε στο συγκρότημα το βραβείο Grammy για την καλύτερη pop ερμηνεία από ντουέτο ή συγκρότημα με φωνητικά το 1998, ενώ το music video κέρδισε το βραβείο για το Βίντεο της Χρονιάς στα MTV Video Music Awards του 1997.
Εκείνο το βράδυ, οι Jamiroquai ερμήνευσαν το τραγούδι στη σκηνή, με τον Jay Kay να εμφανίζεται μπροστά σε έναν κινούμενο διάδρομο φορώντας το ίδιο χνουδωτό καπέλο που είχε γίνει πλέον αναπόσπαστο μέρος της εικόνας του.
Όπως θυμάται σήμερα, το «Virtual Insanity» ήταν από τα πρώτα τραγούδια που δημιούργησε μαζί με τον αείμνηστο Toby Smith, keyboardist και συνδημιουργό πολλών από τις σημαντικότερες στιγμές των Jamiroquai. Όταν η δισκογραφική εταιρεία άκουσε το νέο υλικό, αρχικά η αντίδραση ήταν θετική, όμως στη συνέχεια οι άνθρωποι της Sony ζήτησαν να ακούσουν κι άλλα τραγούδια.
«Τους είπα: “Λοιπόν, έχω κι αυτό το άλλο τραγούδι που λέγεται “Virtual Insanity””. Μου είπαν: “Ας το ακούσουμε” και τότε άλλαξε ολόκληρη η ατμόσφαιρα μέσα στο δωμάτιο», θυμήθηκε ο Jay Kay.
Ο ίδιος απέδωσε τη χαρακτηριστική αντίδραση στον Muff Winwood, τότε επικεφαλής της S2, της εταιρείας που ανήκε στη Sony: «Με τη χαρακτηριστική προφορά του από το Μπέρμιγχαμ, είπε: “Αυτό είναι. Τα κατάφερες. Αυτό είναι το τραγούδι”».
Η επόμενη πρόκληση ήταν το music video. Αρχικά, ο Jay Kay είχε φανταστεί ότι η σκηνοθεσία θα μπορούσε να βασιστεί σε κινούμενους διαδρόμους, όμως η τεχνική υλοποίηση μιας τέτοιας ιδέας αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη.
Ο Jonathan Glazer, ο οποίος αργότερα θα σκηνοθετούσε ταινίες όπως «Sexy Beast» και «The Zone of Interest», ανέλαβε να βρει τη λύση. Μια νύχτα, τηλεφώνησε στον Jay Kay και του ανακοίνωσε ότι είχε βρει την ιδέα.
«Μου είπε: “Το βρήκα! Θα έχουμε ένα κινούμενο δωμάτιο και θα μετακινούμε το δωμάτιο γύρω σου”», αφηγήθηκε ο τραγουδιστής. «Έγνεψα στην άλλη άκρη του τηλεφώνου, αλλά δεν το κατάλαβα. Δεν μπορούσα πραγματικά να καταλάβω για τι πράγμα μιλούσε», συνέχισε.
Όταν έφτασε στο πλατό, η κατάσταση παρέμενε εξίσου αινιγματική. Άκουγε ανθρώπους να φωνάζουν οδηγίες και αριθμούς, χωρίς να μπορεί να καταλάβει πώς θα λειτουργούσε η σκηνή.
«Μπήκα σε αυτό το λευκό δωμάτιο και υπήρχαν πράγματα που κινούνταν προς το μέρος μου, καναπέδες και καρέκλες, και σκεφτόμουν: “Τι συμβαίνει; Πώς στο καλό θα πάω από εκεί μέχρι εκεί;”», περιέγραψε.
Η απάντηση ήρθε όταν κοίταξε την πρώτη λήψη μέσα από την κάμερα: «Είδα την πρώτη λήψη, με εμένα να στέκομαι εκεί και όλα αυτά τα πράγματα να κινούνται γύρω μου, και είπα: “Ααααα!”».
Από εκείνη τη στιγμή, ο Jay Kay κατάλαβε ακριβώς πώς έπρεπε να κινηθεί. Παρ’ όλα αυτά, υπήρξαν στιγμές κατά τις οποίες κινδύνευσε πραγματικά να βρεθεί παγιδευμένος ανάμεσα στα έπιπλα και τους τοίχους του κινούμενου σκηνικού.
«Υπάρχει ένα συγκεκριμένο σημείο που θυμάμαι πάντα, όπου παραλίγο να συνθλιβώ ανάμεσα στον καναπέ και τον τοίχο. Θυμάσαι τα παλιά κινούμενα σχέδια “Tom and Jerry”, όταν περπατούσαν στις μύτες των ποδιών τους; Έκανα αυτή τη μικρή κίνηση στις μύτες των ποδιών και πέρασα», εξήγησε. «Παραλίγο να με πιάσει το σκηνικό μερικές φορές, αλλά κατάφερα κάπως να το κάνω να φαίνεται σαν μέρος της χορογραφίας», πρόσθεσε.
Για την 30ή επέτειο του τραγουδιού, ο Jay Kay επέστρεψε στον κόσμο του «Virtual Insanity» μέσα από μια νέα συνεργασία με το Beefeater 0.0%, την εκδοχή χωρίς αλκοόλ του γνωστού London Dry Gin. Το νέο music video αναδημιουργεί τη χαρακτηριστική κινητικότητα του πρωτότυπου, αυτή τη φορά όμως με διαφορετική τεχνική προσέγγιση.
Η νέα παραγωγή ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμη πιο δύσκολη από το αρχικό music video. Αντί να κινείται το δωμάτιο γύρω του, αυτή τη φορά κινούνταν το πάτωμα πάνω σε ράγες, περνώντας μέσα από διαφορετικούς χώρους.
«Όταν ξεκίνησε το γύρισμα, ακούστηκε ένα δυνατό χτύπημα, σαν να ξεκινά ένα τρένο, και εγώ προσπαθούσα να ισορροπήσω στο ένα πόδι. Και είμαι σχεδόν 57 τώρα, όχι 27. Σκεφτόμουν: “Ελπίζω να μπορέσω να το κάνω”», ανέφερε ο Jay Kay.
Τελικά τα κατάφερε, αν και το γύρισμα άφησε τα σημάδια του. «Όταν είδα το πρώτο πλάνο, έμεινα άφωνος. Για το πρώτο δευτερόλεπτο λες: “Είναι το πρωτότυπο” και μετά συνειδητοποιείς ότι ξαφνικά ο κόσμος γύρω σου ανοίγει και μεγαλώνει», περιέγραψε. «Πρέπει να πω ότι στο τέλος με πονούσαν τα πόδια μου. Σίγουρα χρειάστηκε κάποιος να μου φέρει έναν κουβά με πάγο για να βάλω μέσα τα πόδια μου», πρόσθεσε.
Η νέα εκδοχή του music video έχει ήδη συγκεντρώσει σχεδόν δύο εκατομμύρια προβολές, ενώ το αρχικό «Virtual Insanity» έχει αποκτήσει ξανά έντονη παρουσία στο TikTok. Χρήστες αναδημιουργούν τη χαρακτηριστική κίνηση του music video σε κινούμενους διαδρόμους αεροδρομίων, στον παραλιακό δρόμο της Βένις Μπιτς και σε άλλους χώρους, ενώ υπάρχουν ακόμη και εκδοχές φτιαγμένες με Lego.
Ο Jay Kay πιστεύει ότι η αντοχή του τραγουδιού στον χρόνο οφείλεται στην ποιότητά του. «Γιατί οι άνθρωποι εξακολουθούν να αγοράζουν ρολόγια Rolex; Έχει μια ποιότητα. Ακόμη και τώρα, με σταματούν στον δρόμο και με ρωτούν: “Πώς λειτουργεί;”», παρατήρησε.
Παράλληλα, έχει παρατηρήσει μια σημαντική αλλαγή στο κοινό των Jamiroquai. Στις συναυλίες τους δεν βρίσκονται μόνο άνθρωποι που γνώρισαν το συγκρότημα τη δεκαετία του 1990, αλλά και μια νέα γενιά ακροατών.
«Δεν είναι καθόλου μόνο άνθρωποι της ηλικίας μου ή λίγο νεότεροι που λένε: “Θα πάω να δω ξανά τους Jamiroquai, επειδή τους έβλεπα το 1998, ήταν υπέροχοι και ας δούμε αν είναι ακόμη ζωντανός”», σχολίασε γελώντας.
«Υπάρχουν παιδιά 15, 16, 17, 18 και 20 ετών. Και, κάτι που για μένα είναι αναζωογονητικό και υπέροχο, δεν είναι παιδιά που έχουν εκείνο το βλέμμα επειδή οι γονείς τους τα έσυραν στη συναυλία. Είναι ξεκάθαρα μια αίσθηση ότι “αυτό είναι ωραίο”», συνέχισε.
Ο ίδιος πιστεύει ότι το κοινό μπορεί να αναζητά κάτι διαφορετικό από τον καταιγισμό σύντομων video clip που κυριαρχεί σήμερα. «Μέσα σε όλα αυτά τα γρήγορα video clip των 15 δευτερολέπτων, με συνεχείς αλλαγές, νομίζω ότι στους ανθρώπους αρέσει να βλέπουν κάτι που διαρκεί τέσσερα λεπτά και καταφέρνει να κρατήσει την προσοχή τους», εκτίμησε.
Αυτή η ανανεωμένη σχέση με ένα νεότερο κοινό έρχεται σε μια κομβική στιγμή για τους Jamiroquai. Το συγκρότημα ετοιμάζει το όγδοο στούντιο άλμπουμ του και το πρώτο μετά το «Automaton» του 2017.
Ο Jay Kay αποκάλυψε ότι το άλμπουμ ήταν ουσιαστικά έτοιμο, όμως ο ίδιος αποφάσισε να επιστρέψει στο στούντιο. «Είμαι τελειομανής. Είμαι Αιγόκερως και για μένα είναι όλα ή τίποτα», εξήγησε. «Ήθελα να βγάλω άλλο ένα 15% από αυτό. Δεν θα το δεχόμουν με κανέναν άλλο τρόπο», συμπλήρωσε.
Η κυκλοφορία του άλμπουμ αναμένεται πιθανότατα μέχρι τον Μάρτιο του 2027, ενώ ένα πρώτο single θα μπορούσε να φτάσει στους ακροατές ήδη μέσα στο 2026. Ανάμεσα στις σημαντικές συμμετοχές του νέου δίσκου βρίσκεται και ο Thundercat, ο οποίος ταξίδεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο για να δουλέψει στο στούντιο με τους Jamiroquai.
Ο Jay Kay μιλά με ενθουσιασμό για τη συνεργασία τους. «Έχουμε τον Thundercat να παίζει σε μερικά από τα τραγούδια του άλμπουμ και είναι ένας από τους πιο υπέροχους και ταλαντούχους ανθρώπους που έχω γνωρίσει ποτέ», ανέφερε. «Ήρθε εδώ και δουλέψαμε μαζί, επειδή αγαπώ τη μουσική του, και ήταν απολύτως υπέροχος. Στο μυαλό μου, φυσικά, μπορώ να φανταστώ να ερχόμαστε και να ανεβαίνει στη σκηνή ο Thundercat για να παίξει μαζί μας», συνέχισε.
Όσο για τον ήχο του νέου άλμπουμ, ο Jay Kay το περιγράφει ως μια επιστροφή σε γνώριμα στοιχεία της ταυτότητας των Jamiroquai.
«Είναι ένα πιο χαρούμενο άλμπουμ. Είναι ένα άλμπουμ γεμάτο groove. Επιστρέφει στην παλιά σχολή, αλλά με ακόμη περισσότερο groove», σημείωσε. «Όλα έχουν ξεκινήσει από την κορυφαία μελωδία. Το κινητό μού έχει φανεί πολύ χρήσιμο, επειδή είμαι από τους ανθρώπους που ξυπνούν στις 3:30 τα ξημερώματα με μια ιδέα. Ακούω όλη τη μουσική μέσα στο κεφάλι μου», πρόσθεσε.
Ο τραγουδιστής αναγνωρίζει ότι πολλοί ακροατές γνωρίζουν κυρίως τις μεγάλες επιτυχίες των Jamiroquai, χωρίς να έχουν εξερευνήσει το υπόλοιπο υλικό τους. «Ο τρόπος που λειτουργεί το ραδιόφωνο σημαίνει ότι ο κόσμος ακούει το “Little L”, το “Virtual Insanity”, το “Cosmic Girl” και δεν φτάνει στα υπόλοιπα τραγούδια των άλμπουμ — κι εμείς ήμασταν πάντα ένα συγκρότημα που σκεφτόταν με βάση το άλμπουμ», τόνισε.
Η νέα γενιά των συναυλιών τού έχει προσφέρει όμως μια διαφορετική αισιοδοξία. Στα 56 του, ο Jay Kay θεωρεί ότι βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από ό,τι πριν από μία ή δύο δεκαετίες.
«Όσο χρονών κι αν είμαι, όταν βρίσκομαι πάνω σε εκείνη τη σκηνή, είμαι 23. Τόσο απλά», δήλωσε. «Όταν ο κόσμος μας βλέπει ζωντανά, η φωνή μου έχει γίνει καλύτερη και γενικά είμαι σε καλύτερη κατάσταση. Νομίζω ότι τα πάω καλύτερα από ό,τι πριν από 10 ή 15 χρόνια», συνέχισε.
Μάλιστα, λέει ότι ορισμένοι θεατές δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι τραγουδά πράγματι ζωντανά. «Μου έχουν πει: “Αυτό πρέπει να είναι ηχογραφημένο. Δεν τραγουδάει πραγματικά”», ανέφερε. «Είναι ωραίο να μπορώ να απαντήσω: “Τραγουδάω πραγματικά και τραγουδάω στην ίδια τονικότητα όπως όταν ήμουν 25”», συμπλήρωσε.
Ο Jay Kay ελπίζει ότι η νέα προσοχή γύρω από το «Virtual Insanity» θα οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους και στο επόμενο κεφάλαιο των Jamiroquai. Έχοντας πουλήσει ήδη 26 εκατομμύρια άλμπουμ από το ντεμπούτο του συγκροτήματος το 1993, δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει τη νέα κυκλοφορία ως μια προσπάθεια να αποδείξει κάτι.
Η σχέση του με την επιτυχία έχει αλλάξει με τα χρόνια. «Είμαι αρκετά μεγάλος πια για να την απολαμβάνω και να μην αγχώνομαι τόσο. Δεν νομίζω ότι έπαιρνα ποτέ τον εαυτό μου υπερβολικά στα σοβαρά, αλλά τώρα είμαι πιο ήρεμος», εξομολογήθηκε. «Είμαι πολύ περισσότερο στη διάθεση του “μην ανησυχείς γι’ αυτό”. Νομίζω ότι αυτό σε βοηθά να κάνεις καλύτερες επιλογές και να είσαι πιο προετοιμασμένος. Αν όλοι πουν “Αυτό είναι καταπληκτικό!”, μπορείς να πεις “Ωραία!”. Και αν όλοι πουν “Αυτό είναι χάλια!”, λες “Εντάξει, μια χαρά”. Δεν μπορείς να ικανοποιείς τους πάντες συνέχεια», συνέχισε.
Αυτό που εξακολουθεί να τον ενδιαφέρει περισσότερο είναι η αίσθηση ότι έχει γίνει σωστά η δουλειά. «Όταν μέσα μου είμαι πραγματικά ευχαριστημένος με κάτι, πάντα πιστεύω ότι οι άνθρωποι θα το ακούσουν και θα πουν: “Αυτό πήρε αρκετό χρόνο. Έχει καταβληθεί πολλή προσπάθεια και δεν είναι κάτι που έφτιαξαν πρόχειρα μέσα σε 10 λεπτά”», εξήγησε.
«Νομίζω ότι οι άνθρωποι εκτιμούν όταν κάνεις σωστά τη δουλειά σου. Η δική μου δουλειά είναι να δίνω χαρά στους ανθρώπους, να τους ψυχαγωγώ και να τους απομακρύνω, έστω για λίγο, από τη δυστυχία της ζωής αυτή τη στιγμή, ώστε να μπορούν να χαθούν μέσα σε μια συναυλία για δύο ώρες», πρόσθεσε.
Και το περίφημο καπέλο από το music video του «Virtual Insanity»; Τριάντα χρόνια μετά, ο Jay Kay δεν είναι απολύτως βέβαιος πού βρίσκεται.
«Αυτή είναι πολύ καλή ερώτηση. Υποθέτω ότι, όπως το αγαπημένο παιχνίδι ενός παιδιού όταν ήταν τριών ετών, βρίσκεται σε κάποιο κουτί στο σπίτι και περιμένει να ξαναβγεί», απάντησε.
