Μία από τις μόλις 100 ειδικές εκδόσεις του άλμπουμ των Röyksopp, την οποία ο Banksy επεξεργάστηκε στο χέρι με πράσινο σπρέι και ειδικά διαμορφωμένο στένσιλ, κατέληξε σε συλλέκτη street art, επιβεβαιώνοντας την ιδιαίτερη θέση του «Melody A.M.» στην ιστορία της ηλεκτρονικής μουσικής και του συλλεκτικού βινυλίου.
Ένα σπάνιο αντίτυπο του «Melody A.M.», του εμβληματικού πρώτου άλμπουμ των Röyksopp, πωλήθηκε σε δημοπρασία έναντι 3.720 λιρών, με την αξία του να συνδέεται κυρίως με ένα όνομα που τότε βρισκόταν ακόμη μακριά από τη σημερινή του παγκόσμια αναγνωρισιμότητα: τον Banksy.
Το συγκεκριμένο αντίτυπο δεν ξεχωρίζει για κάποια διαφορετική μουσική έκδοση του άλμπουμ, αλλά για το εξώφυλλό του. Πρόκειται για μία από τις μόλις 100 λευκές θήκες δίσκου που οι Röyksopp έστειλαν στον καλλιτέχνη το 2002, ζητώντας του να τις μετατρέψει σε ξεχωριστά έργα.
Ο Banksy επέστρεψε τα καλύμματα έχοντας δουλέψει πάνω τους με πράσινο σπρέι και ένα ειδικά διαμορφωμένο στένσιλ, δημιουργώντας μία περιορισμένη σειρά που σήμερα θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τους συλλέκτες του έργου του.
Ένα από αυτά τα 100 αντίτυπα βγήκε σε δημοπρασία μέσω του Wessex Auction Rooms και τελικά κατέληξε σε έναν τοπικό συλλέκτη street art. Η τιμή των 3.720 λιρών ξεπέρασε την αρχική προσφορά των 3.000 λιρών που είχε καταθέσει ο ίδιος αγοραστής αμέσως μετά τη δημοπρασία, όταν διαπίστωσε ότι είχε χάσει τον λαχνό.
Ο Martin Hughes, δημοπράτης και ειδικός στα βινύλια του Wessex Auction Rooms, εξήγησε στο BBC News ότι η αξία του συγκεκριμένου αντικειμένου δεν σχετίζεται τόσο με το μουσικό περιεχόμενο του δίσκου όσο με το έργο του Banksy.
«Όσο σπουδαίο συγκρότημα κι αν ήταν οι Röyksopp, δεν πρόκειται να ξοδέψεις χιλιάδες για ένα από τα άλμπουμ τους», είπε.
Η παρατήρησή του περιγράφει με αρκετή ακρίβεια το πώς λειτουργεί σήμερα η συλλεκτική αγορά του βινυλίου, ειδικά όταν ένα μουσικό αντικείμενο αποκτά παράλληλη αξία από την εικαστική του διάσταση.
Στην προκειμένη περίπτωση, μάλιστα, η κατάσταση του δίσκου δεν θεωρήθηκε ιδιαίτερα σημαντική. Ο Hughes σημείωσε ότι το βινύλιο είχε «σίγουρα παιχτεί», κάτι που σε μία συνηθισμένη αγορά μεταχειρισμένων δίσκων θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά την τιμή. Εδώ, όμως, το βασικό αντικείμενο ενδιαφέροντος ήταν το εξώφυλλο.
«Δεν τον αγοράζεις για το άλμπουμ», δήλωσε ο Hughes.
Το «Melody A.M.» έχει, βέβαια, τη δική του σημαντική θέση στην ιστορία της σύγχρονης ηλεκτρονικής μουσικής. Οι Röyksopp, το νορβηγικό ντουέτο των Svein Berge και Torbjørn Brundtland, κυκλοφόρησαν το άλμπουμ το 2001 και μέσα από αυτό διαμόρφωσαν έναν ήχο που έφερε την ηλεκτρονική μουσική πιο κοντά στην pop, χωρίς να εγκαταλείψει τις πιο ατμοσφαιρικές και πειραματικές πλευρές της.
Ο δίσκος περιλαμβάνει μερικά από τα τραγούδια που συνδέθηκαν περισσότερο με την πρώιμη περίοδο των Röyksopp, ανάμεσά τους τα «Eple», «Poor Leno», «Remind Me» και «Sparks». Το «Remind Me», μάλιστα, απέκτησε επιπλέον ζωή μέσα από ένα ιδιαίτερα αναγνωρίσιμο μουσικό βίντεο και βοήθησε τους Röyksopp να αποκτήσουν μεγαλύτερη απήχηση εκτός Νορβηγίας.
Η εμπορική πορεία του «Melody A.M.» υπήρξε επίσης σημαντική. Το ντεμπούτο των Röyksopp έφτασε έως το No. 9 του επίσημου βρετανικού chart άλμπουμ, επιβεβαιώνοντας ότι το νορβηγικό ντουέτο είχε πλέον βρει θέση σε ένα πολύ μεγαλύτερο διεθνές ακροατήριο.
Η σημερινή αξία της συγκεκριμένης έκδοσης, ωστόσο, βρίσκεται σε ένα διαφορετικό σημείο της ιστορίας του άλμπουμ. Το 2002, όταν οι Röyksopp έστειλαν τα 100 λευκά καλύμματα στον Banksy, ο καλλιτέχνης του δρόμου από το Μπρίστολ δεν είχε ακόμη αποκτήσει τη μυθική διάσταση που έχει σήμερα.
Η συνεργασία αυτή καταγράφει έτσι μία ενδιαφέρουσα συνάντηση δύο διαφορετικών μορφών τέχνης. Από τη μία βρίσκεται ένα άλμπουμ που έγινε σημείο αναφοράς για τη νορβηγική ηλεκτρονική σκηνή και, από την άλλη, ένας καλλιτέχνης του δρόμου που θα εξελισσόταν σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα της σύγχρονης τέχνης.
Για τον Hughes, το συγκεκριμένο αντικείμενο ανήκει πλέον σε μία κατηγορία συλλεκτικών αντικειμένων που δύσκολα βρίσκουν αντίστοιχο στην αγορά. «Ήταν ένα από τα πιο συναρπαστικά σύγχρονα συλλεκτικά αντικείμενα που είχα ποτέ το προνόμιο να διαχειριστώ», ανέφερε.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι τέτοιες περιπτώσεις αποτελούν εξαίρεση ακόμη και στην αγορά των συλλεκτικών βινυλίων. «Υπάρχουν ελάχιστοι δίσκοι στον κόσμο που αξίζουν περισσότερο από μερικές εκατοντάδες λίρες», δήλωσε.
Η αρχική εκτίμηση για τον συγκεκριμένο λαχνό βρισκόταν μεταξύ 3.000 και 4.000 λιρών, επομένως η τελική τιμή των 3.720 λιρών κινήθηκε ακριβώς μέσα στο αναμενόμενο εύρος.
Ο Hughes είχε εκτιμήσει ότι το αντικείμενο «θα γινόταν ανάρπαστο», όμως η εξέλιξη της δημοπρασίας είχε ένα απρόσμενο τέλος. Ο αγοραστής που το διεκδίκησε δεν κατάφερε να το εξασφαλίσει κατά τη διάρκεια της διαδικασίας και χρειάστηκε να επικοινωνήσει με τον οίκο αμέσως μετά.
«Ήταν ο λαχνός 10 —βάζουμε πάντα το αγαπημένο μας αντικείμενο στον λαχνό 10, είναι θέμα πρόληψης— και οι λαχνοί πωλούνται μέσα σε λίγα λεπτά», ανέφερε ο Hughes.
«Και ο αγοραστής το έχασε. Έτσι, λάβαμε ένα τηλεφώνημα αμέσως μετά τη δημοπρασία που έλεγε: “Μπορώ να προσφέρω 3.000 λίρες;” και είπαμε: “ναι, μπορείτε”», πρόσθεσε.
Το γεγονός ότι ο τελικός αγοραστής ήταν συλλέκτης street art και όχι αποκλειστικά συλλέκτης βινυλίου έχει επίσης τη σημασία του. Το αντικείμενο λειτουργεί πλέον περισσότερο ως έργο τέχνης περιορισμένης έκδοσης παρά ως απλός δίσκος μιας επιτυχημένης ηλεκτρονικής κυκλοφορίας.
Η τιμή των 3.720 λιρών δεν είναι, άλλωστε, η υψηλότερη που έχει καταγραφεί για αντίστοιχη έκδοση του «Melody A.M.». Ένα άλλο αντίτυπο με εξώφυλλο του Banksy πωλήθηκε μέσω Discogs το 2019 για 10.465,10 δολάρια, ποσό που αντιστοιχούσε τότε σε 8.477,25 λίρες.
Η διαφορά στις τιμές δείχνει πόσο απρόβλεπτη μπορεί να γίνει η αγορά συλλεκτικών μουσικών αντικειμένων όταν διασταυρώνονται η μουσική ιστορία και η σύγχρονη τέχνη. Στην περίπτωση του «Melody A.M.», η αρχική αξία ενός άλμπουμ που σημάδεψε την πορεία των Röyksopp απέκτησε μία δεύτερη, ανεξάρτητη διάσταση μέσα από την παρέμβαση του Banksy.
Περισσότερες από δύο δεκαετίες μετά την κυκλοφορία του άλμπουμ, εκείνα τα 100 αντίτυπα που δημιουργήθηκαν το 2002 έχουν μετατραπεί σε σπάνια τεκμήρια μιας συνάντησης που δύσκολα θα μπορούσε να επαναληφθεί με τους ίδιους όρους. Και όσο η αξία του έργου του Banksy συνεχίζει να ενισχύεται, τόσο τα συγκεκριμένα αντίτυπα του «Melody A.M.» αποκτούν μεγαλύτερο βάρος στην αγορά των συλλεκτικών αντικειμένων.
Για τους Röyksopp, πρόκειται για μία ιδιαίτερη υποσημείωση στην ιστορία του ντεμπούτου τους. Για τον Banksy, είναι ένα ακόμη παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τέχνη του πέρασε από τον δρόμο σε αντικείμενα που σήμερα διεκδικούν συλλέκτες σε ολόκληρο τον κόσμο.
