Η γενέτειρα της Tina Turner τίμησε τη θρυλική τραγουδίστρια με ένα άγαλμα που θεωρήθηκε από παρωδία μέχρι και ρατσιστικό.
Το Brownsville, μια μικρή αγροτική κοινότητα στο Τενεσί, αποφάσισε το Σάββατο να τιμήσει το μεγαλύτερο τέκνο της, την αείμνηστη Tina Turner, με έναν τρόπο που ήθελε να είναι αντάξιος του μύθου της.
Ένα άγαλμα ύψους τριών μέτρων, σκαλισμένο σε χαλκό, στήθηκε λίγα χιλιόμετρα μακριά από το Nutbush, εκεί όπου η Tina Turner γεννήθηκε και μεγάλωσε. Η μορφή της παρουσιάζεται σε μια χαρακτηριστική της στάση: τα μαλλιά σε όλο τους το μέγεθος, η κοντή φούστα που υπήρξε σήμα κατατεθέν των εμφανίσεών της, και το μικρόφωνο σφιχτά στο χέρι.
Περισσότερο από δύο χρόνια έχουν περάσει από τον θάνατο της εμβληματικής τραγουδίστριας που σημάδεψε τη rock και την pop σκηνή με τις ερμηνείες της. Η Tina Turner πέθανε στην κατοικία της στην Ελβετία τον Μάιο του 2023 σε ηλικία 83 ετών, έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια.
Το άγαλμα ήρθε ως σύμβολο των δεσμών της με την περιοχή, αλλά και σαν εορτασμός μιας καριέρας που γέννησε επιτυχίες όπως τα «Nutbush City Limits», «Proud Mary», «Private Dancer», «The Best», «What’s Love Got to Do with It» και «We Don’t Need Another Hero».
Η υλοποίηση του έργου κατέστη δυνατή χάρη σε περίπου 50 δωρητές. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η Ford Motor Co., η οποία πρόσφερε 150.000 δολάρια, επενδύοντας παράλληλα στην περιοχή με την κατασκευή εργοστασίου ηλεκτρικών φορτηγών στο κοντινό Stanton. Ωστόσο, η γενναιοδωρία αυτή δεν μπόρεσε να σβήσει τη φωτιά που άναψε το διαδίκτυο με την αποκάλυψη του αγάλματος.
Από τη στιγμή που τα αποκαλυπτήρια έγιναν το περασμένο Σαββατοκύριακο, τα social media έχουν γεμίσει με σχόλια που κυμαίνονται από ευθυμία έως χλευασμό και οργή.
Οι περισσότεροι στάθηκαν στην ομοιότητα –ή μάλλον στην έλλειψή της– με την πραγματική Tina Turner, ενώ ο όγκος των μαλλιών του αγάλματος έγινε αντικείμενο έντονης συζήτησης. Για κάποιους ήταν απλώς υπερβολικός, για άλλους, ελαφρώς προσβλητικός.
Ένα tweet στο X που συγκέντρωσε περισσότερα από 21.000 likes έγραψε: «Αυτό είναι ρατσισμός. Πρέπει να εξετάσουμε γιατί τόσα πολλά αγάλματα Μαύρων ανθρώπων είναι κακοφτιαγμένα και αποτυγχάνουν να μοιάζουν με τα άτομα που υποτίθεται ότι τιμούν. Σπάνια βλέπω αυτό το ίδιο πρόβλημα όταν πρόκειται για λευκούς ανθρώπους.»
Δεν είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο αφιέρωμα γίνεται πρωτοσέλιδο για τους λάθος λόγους. Το πιο διάσημο παράδειγμα παραμένει το άγαλμα του Cristiano Ronaldo στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Μαδέρας. Η προτομή του, με το τρομακτικό χαμόγελο και την παράξενη συμμετρία, σόκαρε τον κόσμο όταν αποκαλύφθηκε το 2017, με πολλούς να το χαρακτηρίζουν ως καρικατούρα παρά τιμή.
Ανάλογη ήταν και η περίπτωση της Lucille Ball. Το χάλκινο γλυπτό που παρουσιάστηκε στο Celoron της Νέας Υόρκης έγινε γνωστό ως «Τρομακτική Lucy» (Scary Lucy). Με βάρος σχεδόν 200 κιλά, η φιγούρα έμοιαζε περισσότερο με σάτιρα παρά με φόρο τιμής.
Το 2015, ο γλύπτης Dave Poulin αναγκάστηκε να παραδεχτεί στο The Hollywood Reporter ότι το έργο του απέτυχε. «Αναλαμβάνω την πλήρη ευθύνη για την “Τρομακτική Lucy”, αν και σε καμία περίπτωση δεν ήταν αυτή η πρόθεσή μου ούτε επιθυμούσα να δυσφημίσω με οποιονδήποτε τρόπο τις μνήμες της εμβληματικής εικόνας της Lucy», δήλωσε τότε.
Το άγαλμα της Tina Turner εντάσσεται πλέον σε αυτή τη μακρά παράδοση αμφιλεγόμενων καλλιτεχνικών αφιερωμάτων. Και αν η πρόθεση ήταν να δοθεί κάτι που θα κρατούσε ζωντανή τη φλόγα της μνήμης της, η εκτέλεση έφερε το ακριβώς αντίθετο: διχασμό, αμφιβολία και έναν καταιγισμό σαρκαστικών σχολίων.
Η συζήτηση γύρω από αυτό το έργο δεν αφορά μόνο την αισθητική, αλλά και το πώς η τέχνη χειρίζεται τις πολιτισμικές και φυλετικές αναπαραστάσεις. Η Turner υπήρξε μια φωνή που ενσάρκωνε τη δύναμη, την αντοχή και το πάθος, και κάθε τι που συνδέεται με τη μνήμη της κουβαλά την ευθύνη να σταθεί στο ύψος αυτής της παρακαταθήκης.
Η υπόθεση του αγάλματος της Tina Turner υπενθυμίζει με σκληρό τρόπο πως η πρόθεση από μόνη της δεν αρκεί για να τιμήσει τη μνήμη ενός θρύλου. Ένα αποτυχημένο γλυπτό δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική αστοχία. Γίνεται σύμβολο έλλειψης σεβασμού, μια δημόσια παρωδία που αντί να απαθανατίζει το μεγαλείο, το μετατρέπει σε καρικατούρα.
Σε έναν κόσμο όπου η εικόνα έχει τεράστια δύναμη, η αποτύπωση της κληρονομιάς ανθρώπων που σημάδεψαν τον πολιτισμό απαιτεί ευθύνη και, πάνω απ’ όλα, ταλέντο που να μπορεί να σταθεί αντάξιο του ονόματος που καλείται να τιμήσει.
Στο τέλος, το ερώτημα παραμένει: τιμήθηκε στ’ αλήθεια η Tina Turner ή μήπως το μνημείο αυτό την «ντρόπιασε κατάφωρα»;
