Ο Βασίλης Σκουλάς ντύνει με τη φωνή του ένα τραγούδι που συνδυάζει το κρητικό ηχόχρωμα με στίχους ψυχής, γεννημένους από την απώλεια.
Στον απέραντο ωκεανό της ελληνικής μουσικής, υπάρχουν φωνές που δεν τραγουδούν απλώς, αλλά αφηγούνται ιστορίες ψυχής, κουβαλώντας το βάρος της παράδοσης και το άρωμα ενός τόπου. Μία τέτοια φωνή, βαθιά, στιβαρή και αδιαμφισβήτητα συνδεδεμένη με την καρδιά της Κρήτης, είναι αυτή για την οποία έχει αγαπηθεί ο Βασίλης Σκουλάς.
Όταν ο «πατριάρχης» του κρητικού τραγουδιού συναντά ένα τραγούδι σαν το «Χαμογέλα», το αποτέλεσμα μετατρέπεται σε μία μυσταγωγία συναισθημάτων, μία γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, το προσωπικό βίωμα και τη συλλογική συγκίνηση.
Το «Χαμογέλα» γεννήθηκε από τη σύμπραξη δύο ταλαντούχων δημιουργών, του Ηλία Καμπακάκη στη μουσική και της Σοφίας Μυγδαλάκη στους στίχους.
Η μουσική ενώ πατάει γερά στο σήμερα, αφήνει χώρο για να ανθίσει το χαρακτηριστικό κρητικό ηχόχρωμα, μέσα έναν ευφυή διάλογο ανάμεσα στη σύγχρονη έντεχνη μπαλάντα και στις αρχέγονες μουσικές ρίζες της Μεγαλονήσου.
Η λύρα και το λαούτο μοιάζουν να ψιθυρίζουν πίσω από τις νότες, δημιουργώντας μία ατμόσφαιρα που προετοιμάζει τον ακροατή για το βάθος των λέξεων που θα ακολουθήσουν.
Και οι λέξεις, οι στίχοι, είναι εκείνες που χαρίζουν στο «Χαμογέλα» την ψυχή του. Είναι μία εξομολόγηση, μία πληγή που μένει ανοιχτή, μία μνήμη που αρνείται να σβήσει.
Όπως αποκαλύπτει η ίδια η στιχουργός στο σημείωμά της, το τραγούδι είναι ένα χρέος ψυχής προς τον αδικοχαμένο αδερφό της, Δημήτρη, ένα ποίημα που γεννήθηκε «από την πληγή της απουσίας» και περίμενε είκοσι τρία ολόκληρα χρόνια για να βρει τη φωνή του.
«Ένα ποίημα που γεννήθηκε για σένα, από την πληγή της απουσίας σου και που 23 χρόνια σου χρωστάω, χωρίς να σε ξεχάσω ποτέ…», γράφει η Σοφία Μυγδαλάκη.
«Κι ούτε ποτέ θα σε ξεχάσω / όσο ένας ήλιος με σένα θα μοιάζει / όσο σε μία παραίσθηση σε περιμένω / όσο σε μια παραίσθηση / μου ζητάς να μην σε ξεχάσω…», συνεχίζει.
«Στον αδερφό μου, Δημήτρη, που λάμπει πάντα μέσα μου…», καταλήγει.
Σε αυτό το σημείο έρχεται η ερμηνεία του Βασίλη Σκουλά να δώσει σάρκα και οστά σε αυτά τα συναισθήματα.
Η φωνή του, γυμνασμένη στα γλέντια και τα πένθη της Κρήτης, φέρει μία αυθεντικότητα που δεν διδάσκεται. Κάθε λέξη αποκτά ένα ειδικό βάρος, κάθε συλλαβή κουβαλάει την ηχώ μιας μακραίωνης παράδοσης θρήνου και καρτερίας.
Ο Βασίλης Σκουλάς δεν προσπαθεί να ωραιοποιήσει τον πόνο. Τον αφήνει να ακουστεί στην πρωταρχική μορφή του, με μία σοφία και μία αξιοπρέπεια που σπάνια συναντά κανείς.
Η ερμηνεία του είναι λιτή, χωρίς περιττούς μελισμούς, εστιάζοντας στην ουσία, στο γυμνό συναίσθημα. Είναι η φωνή ενός ανθρώπου που έχει δει πολλά, έχει νιώσει πολλά και μπορεί να μεταδώσει αυτή την πείρα με έναν τρόπο σχεδόν τελετουργικό.
Η φωνή του γίνεται όχημα για τον πόνο της Σοφίας Μυγδαλάκη, αλλά ταυτόχρονα τον υπερβαίνει, μιλώντας για κάθε απώλεια, κάθε ανοιχτή πληγή που κουβαλάμε μέσα μας.
Η μαγεία αυτής της σύζευξης, της βαθιάς συγκίνησης των στίχων και της απαράμιλλης ερμηνείας, αποτυπώνεται και στο video που συνοδεύει το τραγούδι.
Γυρισμένο στο οικείο και λιτό περιβάλλον του στούντιο ηχογράφησης, το video, υπό τη σκηνοθετική ματιά του Μιχάλη Μαυράκη, το βίντεο εστιάζει στο πρόσωπο, στις εκφράσεις, στη στάση του Βασίλη Σκουλά τη στιγμή της δημιουργίας.
Η κάμερα γίνεται ένας διακριτικός παρατηρητής, καταγράφοντας όχι απλώς την εκτέλεση ενός τραγουδιού, αλλά τη «μαγική» στιγμή που η τέχνη γεννιέται, που η ψυχή του ερμηνευτή συναντά την ψυχή του δημιουργού και του ποιήματος.
Βλέποντας τον Βασίλη Σκουλά να τραγουδά, με τα μάτια συχνά κλειστά, βυθισμένο στη μελωδία και τις λέξεις, ο θεατής γίνεται κοινωνός μιας ιερής στιγμής, νιώθοντας σχεδόν την πνοή της Κρήτης μέσα στο στούντιο, την αύρα της παράδοσης να αγκαλιάζει τη σύγχρονη τεχνολογία.
Το «Χαμογέλα» είναι μία κατάθεση ψυχής που βρίσκει την ιδανική της έκφραση μέσα από τη φωνή ενός ερμηνευτή που αποτελεί ζωντανό σύμβολο ενός ολόκληρου πολιτισμού.
Είναι η απόδειξη ότι η αληθινή συγκίνηση δεν χρειάζεται εντυπωσιασμούς, αλλά πηγάζει από την αυθεντικότητα, την ειλικρίνεια και τον σεβασμό στην πρώτη ύλη – είτε αυτή είναι μία μελωδία, ένας στίχος ή η ίδια η ανθρώπινη εμπειρία.
Το κρητικό ηχόχρωμα συναντά τον πόνο της απώλειας, η σύγχρονη σύνθεση αγκαλιάζει την παράδοση και η φωνή του Βασίλη Σκουλά υψώνεται σαν γέφυρα, καλώντας μας να ακούσουμε, να νιώσουμε και, ίσως, μέσα από τον κοινό πόνο, να βρούμε μία αχτίδα παρηγοριάς, ένα λόγο να «χαμογελάσουμε» στη μνήμη όσων λάμπουν πάντα μέσα μας, σαν ένας ήλιος που ποτέ δε δύει.
