Με σκηνοθέτη τον Steven Leckart και παραγωγούς τον Eminem και τον Paul Rosenberg, το ντοκιμαντέρ «Stans» βουτά στις ζωές είκοσι αφοσιωμένων θαυμαστών του Slim Shady και φωτίζει τη βαθιά επιρροή της μουσικής του ανά τον κόσμο.
Το όνομά του είναι συνώνυμο της πρόκλησης. Η φιγούρα του στοιχειώνει κάθε ριζοσπαστική και αντισυμβατική πτυχή του παγκόσμιου hip-hop από τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Κι όμως, στο νέο ντοκιμαντέρ «Stans», ο Eminem δεν είναι απλώς το επίκεντρο, αλλά ένα ολόκληρο σύμπαν που αντικατοπτρίζεται μέσα από τα μάτια των πιο αληθινών του ακροατών.
Στη σκηνοθεσία βρίσκεται ο Steven Leckart, γνωστός από τα «The Day Sports Stood Still» και «Challenger: The Final Flight», ενώ στην παραγωγή συναντάμε μία εντυπωσιακή ομάδα: τον Eminem και τον μάνατζέρ του Paul Rosenberg, τον Antoine Fuqua και αρκετούς ακόμα δημιουργούς με βαθιά γνώση της μουσικής βιομηχανίας.
Το «Stans», ωστόσο, δεν είναι μία ακόμα καταγραφή ζωής και καριέρας ενός καλλιτέχνη – θρύλου. Πρόκειται για ένα τολμηρό κινηματογραφικό πείραμα που αφηγείται τη διαδρομή του Marshall Mathers μέσα από τις προσωπικές ιστορίες θαυμαστών του – των περίφημων «Stans».
Η επιλογή των θαυμαστών δεν ήταν τυχαία. Ένα διαδικτυακό κάλεσμα για συμμετοχή προκάλεσε καταιγισμό απαντήσεων, με πάνω από 9.000 συμμετοχές να φτάνουν στα χέρια της παραγωγής. Οι ιστορίες που ξεχώρισαν, όπως λέει ο Steven Leckart, ήταν «απρόβλεπτες, ειλικρινείς και έντονα συναισθηματικές».
Ανάμεσά τους, ξεχωρίζει ένα τρανς άτομο που υιοθέτησε το όνομα Marshall, η Kripa που αποκάλυψε ότι το «Mockingbird» της έσωσε τη ζωή και η Nikki από τη Σκωτία, η οποία έχει 52 τατουάζ εμπνευσμένα από τον Eminem και παντρεύτηκε σε έναν ιστορικό χώρο συναυλιών του Ντιτρόιτ.
Καθόλου λιγότερο ξεχωριστός είναι ο Zolt Shady από τη Γαλλία – σωσίας του Eminem, που όχι μόνο μοιάζει εμφανισιακά τρομακτικά πολύ στον ράπερ, αλλά είναι και ο μόνος από τους συμμετέχοντες που έχει καταφέρει να τον γνωρίσει από κοντά.
Το «Stans» δεν πατά στα κλασικά αφηγηματικά μονοπάτια των μουσικών ντοκιμαντέρ. Αντί για μία χρονολογική αφήγηση της ζωής του Eminem, επιλέγει να προβάλλει αρχειακό υλικό που βρίσκεται σε διαρκή διάλογο με τις εμπειρίες και τις εξομολογήσεις των θαυμαστών.
Από τις πρώτες freestyle rap μάχες του 1999 στο «Hip Hop Shop» του Ντιτρόιτ μέχρι την παγκόσμια επιτυχία του «Stan» το 2000, μέσα από τα λόγια του ίδιου του Eminem, το κοινό γνωρίζει τη σκοτεινή, ευάλωτη αλλά και χιουμοριστική του πλευρά.
Η αφήγηση συνοδεύεται από σπάνιο περιεχόμενο, όπως το πρωτότυπο φιλμ του video clip του «Stan», αποκλειστικά αποσπάσματα από οικιακά βίντεο και συνεντεύξεις με προσωπικότητες όπως οι Dr. Dre, Jimmy Iovine, Ed Sheeran, Adam Sandler, Carson Daly, LL COOL J, η Dido και ο βιογράφος του Eminem, Anthony Bozza.
Η ταινία αποκαλύπτει απρόβλεπτες και συγκινητικές πτυχές του Eminem, όπως την ιστορία με τα πρώτα του βήματα στη δόξα ενώ προσπαθούσε να είναι ένας πατέρας — μία πτυχή που επηρέασε βαθιά τον ίδιο τον Leckart.
Οι μαρτυρίες των θαυμαστών εστιάζουν στη θεραπευτική διάσταση της μουσικής του Eminem. Περιλαμβάνουν αναφορές στον εθισμό, την απώλεια, την ψυχική υγεία αλλά και την επιστροφή στην ελπίδα χάρη στα τραγούδια του καλλιτέχνη.
Ο ίδιος ο Eminem, σύμφωνα με τον Paul Rosenberg, ήταν συγκλονισμένος από την ένταση και το βάθος της σχέσης που έχουν οι άνθρωποι με τη μουσική του. Αν και δεν γνωρίζει προσωπικά τους περισσότερους stans, ένα από τα πρώτα του σχόλια μετά την προβολή της ταινίας ήταν: «Νιώθω ότι πρέπει να γνωρίσω αυτούς τους ανθρώπους».
Ο ρόλος του «Stan» και το τραγούδι – καταλύτης
Το τραγούδι «Stan» (συνεργασία με την Dido) είχε από την αρχή ισχυρό πολιτισμικό αποτύπωμα, εισάγοντας τον όρο «stan» ως λέξη που περιγράφει τον φανατικό θαυμαστή. Ταυτόχρονα, λειτουργεί ως συναισθηματικός πυρήνας της ταινίας, συνδέοντας τον Eminem με τους ανθρώπους που τον ακούν.
Στο «Stans», βλέπουμε ξεκάθαρα ότι ο Eminem δεν είναι απλώς ένας καλλιτέχνης παγκόσμιας εμβέλειας, αλλά ένα σύμβολο για ανθρώπους που, πολλές φορές, βρήκαν σωτηρία μέσα στους στίχους του.
Μία από τις πιο φορτισμένες στιγμές της ταινίας έρχεται όταν ακούγονται οι τελευταίοι στίχοι από το «Arose», το συγκλονιστικό κλείσιμο του «Revival» (2017), πάνω σε μία συγκινητική ακολουθία που αποτίνει φόρο τιμής στον αδικοχαμένο Proof. Ήταν η προσωπική επιθυμία του Eminem αυτή η σύνθεση τραγουδιού και εικόνας να μείνει αναλλοίωτη.
Ενώ η ταινία δεν καλύπτει εξαντλητικά κάθε στιγμή από την καριέρα του Eminem, καταφέρνει να σκιαγραφήσει πτυχές της προσωπικότητας και της τέχνης του μέσα από την προσέγγιση των stans.
Είναι μία αφήγηση που αποφεύγει την αγιοποίηση, επιλέγοντας την αυθεντικότητα. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης παραμένει ενεργός, δημιουργικός και ακούραστος στο στούντιο – όπως λέει ο Rosenberg: «Ο Marshall είναι ένα δημιουργικό ον. Είναι συνεχώς στο στούντιο. Το 9 με 5 του έχει γίνει να πηγαίνει στο στούντιο το πρωί, συνήθως είναι σπίτι για δείπνο, από Δευτέρα έως Παρασκευή.»
«Δημιουργεί είτε γράφει είτε φτιάχνει beats είτε πειραματίζεται με διάφορα πράγματα. Πάντα φτιάχνει κάτι. Μπορείτε να περιμένετε ότι αυτό θα συνεχιστεί, και όταν φτάσει σε ένα σημείο όπου αισθανθεί ότι έχει ένα σύνολο έργων, θα κυκλοφορήσει ένα άλμπουμ. Δουλεύει πάνω σε πράγματα και θα υπάρξει περισσότερη μουσική. Δεν μπορώ να πω πότε γιατί δεν είμαι σίγουρος, αλλά έρχεται», αποκάλυψε.
Το «Stans» δεν είναι απλώς μία ωδή στον Eminem. Είναι μία συλλογική αφήγηση που αναδεικνύει τη δύναμη της μουσικής να χτίζει σχέσεις, να γιατρεύει πληγές και να μεταμορφώνει ζωές. Είναι ένα ντοκιμαντέρ που μιλά ταυτόχρονα για τον Eminem και για εμάς — και γι’ αυτό ακριβώς καταφέρνει να είναι τόσο συναρπαστικό.
Μέσα από τις ιστορίες των stans, το κοινό δεν γνωρίζει απλώς τον άνθρωπο πίσω από το μικρόφωνο, αλλά βλέπει έναν καθρέφτη που αντανακλά κάτι πολύ βαθύτερο: τη δύναμη της τέχνης να αγγίζει το προσωπικό και το καθολικό με την ίδια ένταση.
