Η Björk εντάσσεται σε ένα αυξανόμενο κίνημα που περιλαμβάνει ονόματα όπως οι Paramore, Massive Attack και Fontaines D.C., ασκώντας πίεση στη μουσική βιομηχανία να λάβει θέση για τη σύγκρουση στη Γάζα, σε μία πρωτοβουλία με την ονομασία «No Music For Genocide».
Σε μία κίνηση που υπογραμμίζει την κλιμακούμενη δράση της παγκόσμιας καλλιτεχνικής κοινότητας απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα, η Björk προσχώρησε στην εκστρατεία «No Music For Genocide», καθιστώντας ολόκληρο τον μουσικό της κατάλογο μη διαθέσιμο στις υπηρεσίες streaming εντός του Ισραήλ.
Η απόφασή της προσδίδει σημαντικό βάρος σε μία πρωτοβουλία πολιτιστικού μποϊκοτάζ που αριθμεί πλέον περισσότερους από 400 καλλιτέχνες.
Η εκστρατεία αποτελεί μία στοχευμένη προσπάθεια που ενθαρρύνει μουσικούς και κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων να αποσύρουν τα έργα τους από τις ισραηλινές πλατφόρμες streaming ως μία απτή πράξη διαμαρτυρίας για τη συνεχιζόμενη, όπως τη χαρακτηρίζουν, γενοκτονία στη Γάζα.
Για να συμμετάσχουν, οι καλλιτέχνες είτε επεξεργάζονται οι ίδιοι τις περιοχές κυκλοφορίας της μουσικής τους είτε υποβάλλουν αιτήματα γεωγραφικού αποκλεισμού (geo-block) στους διανομείς ή τις δισκογραφικές τους εταιρείες.
Η εφημερίδα The Times Of Israel επιβεβαίωσε ότι η μουσική της Björk δεν ήταν πλέον προσβάσιμη για τους χρήστες του Spotify και του Apple Music στο Ισραήλ.
Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί έκπληξη για όσους παρακολουθούν τη δημόσια στάση της. Τον Νοέμβριο του 2023, η Ισλανδή τραγουδοποιός είχε εκφράσει ανοιχτά την υποστήριξή της στον παλαιστινιακό λαό, δημοσιεύοντας στον λογαριασμό της στο Instagram μία σειρά από χάρτες που απεικόνιζαν τη συρρίκνωση της παλαιστινιακής γης από το 1946, με το δηκτικό σχόλιο: «Αυτό το αποκαλείτε μοίρασμα;»
Η πρωτοβουλία «No Music For Genocide» θέτει στο στόχαστρο και τις τρεις μεγάλες δισκογραφικές εταιρείες — Universal, Sony και Warner — καλώντας τες να ακολουθήσουν το παράδειγμα των ανεξάρτητων καλλιτεχνών.
Οι διοργανωτές υπενθυμίζουν ότι οι ίδιες εταιρείες είχαν αποκλείσει ολόκληρους τους καταλόγους τους και είχαν διακόψει τις δραστηριότητές τους στη Ρωσία μόλις έναν μήνα μετά την εισβολή στην Ουκρανία, θέτοντας ένα προηγούμενο για άμεση δράση σε περιπτώσεις διεθνών κρίσεων.
Η λίστα των συμμετεχόντων είναι ενδεικτική της απήχησης του κινήματος. Την περασμένη εβδομάδα, ονόματα όπως οι Massive Attack, Fontaines D.C., Amyl & The Sniffers και Kneecap προστέθηκαν στον συνασπισμό, μαζί με τους Paramore, τη Rina Sawayama, τον MIKE, τους Primal Scream, τη Faye Webster, τους Japanese Breakfast, την Yaeji, τον King Krule, τον MJ Lenderman, τους Mannequin Pussy, τους Wednesday, τη Soccer Mommy και τη MØ.
Σε επίσημη δήλωσή της, η εκστρατεία αναφέρει: «Η κουλτούρα δεν μπορεί να σταματήσει τις βόμβες από μόνη της, αλλά μπορεί να βοηθήσει στην απόρριψη της πολιτικής καταστολής, να μετατοπίσει την κοινή γνώμη προς τη δικαιοσύνη και να αρνηθεί τον εξωραϊσμό μέσω της τέχνης (art-washing) και την ομαλοποίηση οποιασδήποτε εταιρείας ή έθνους που διαπράττει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας».
Η ανακοίνωση συνεχίζει, συνδέοντας την πρωτοβουλία με ένα ευρύτερο παγκόσμιο κίνημα: «Εμπνεόμαστε από τις κλιμακούμενες προσπάθειες για την επίτευξη αυτού του στόχου, από την πρόσφατη δέσμευση των Εργαζομένων του Κινηματογράφου για την Παλαιστίνη μέχρι την απαγόρευση από την Ισπανία πλοίων και αεροπλάνων με προορισμό το Ισραήλ… μέχρι τους εργάτες λιμανιών στο Μαρόκο που αρνήθηκαν να φορτώσουν όπλα σε πλοία που παραγγέλθηκαν από το Τελ Αβίβ».
Οι διοργανωτές κλείνουν με ένα κάλεσμα για συλλογική δράση: «Πολλοί από τους συναδέλφους μας ένιωσαν, όπως και εμείς, αναποφάσιστοι για το πώς να χρησιμοποιήσουν τη μουσική αυτή τη στιγμή. Ο πρώτος μας στόχος με το “No Music For Genocide” είναι να εμπνεύσουμε άλλους να ανακτήσουν τον έλεγχο της δράσης τους και να κατευθύνουν την επιρροή τους προς μία απτή πράξη… Αυτή είναι μόνο η αρχή».
Η πολιτική ενεργοποίηση της Björk δεν είναι νέο φαινόμενο. Η καριέρα της είναι διάσπαρτη με στιγμές ακτιβισμού, με πιο χαρακτηριστική την υποστήριξή της στην ανεξαρτησία του Θιβέτ. Σε μία συναυλία στη Σαγκάη το 2008, κατά τη διάρκεια της ερμηνείας του τραγουδιού της «Declare Independence», φώναξε από τη σκηνή «Θιβέτ, Θιβέτ!», προκαλώντας την οργή των Κινέζων αξιωματούχων.
Η απάντησή της τότε ήταν προφητική για τις παγκόσμιες δυναμικές: «Δείχνει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο ότι η Κίνα έχει γίνει η επόμενη υπερδύναμη στον κόσμο. Και το ζήτημα είναι: πώς θα αντιμετωπίσουν τα δυτικά ηθικά ζητήματα όπως η ελευθερία του λόγου;»
Η συμμετοχή μιας καλλιτέχνιδας του διαμετρήματος της Björk στην εκστρατεία «No Music For Genocide» δεν αποτελεί απλώς μία συμβολική πράξη, αλλά μία ουσιαστική παρέμβαση που μετατρέπει την αφηρημένη ιδέα της αλληλεγγύης σε συγκεκριμένη, οικονομική και πολιτιστική πίεση.
Αναδεικνύει τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι καλλιτέχνες ως παράγοντες αλλαγής, χρησιμοποιώντας τα έργα τους όχι ως προϊόντα, αλλά ως εργαλεία για την προώθηση της δικαιοσύνης, και θέτει τη μουσική βιομηχανία ενώπιον των ευθυνών της σε μία εποχή όπου η σιωπή ερμηνεύεται όλο και περισσότερο ως συνενοχή.
