Η παράδοξη, σχεδόν ειρωνική, ιστορία πίσω από ένα από τα πιο αγαπημένα χριστουγεννιάτικα τραγούδια: ένας οδηγός χωρίς δίπλωμα που τραγουδά για την πιο τρυφερή διαδρομή του χρόνου.
Υπάρχει μία όμορφη αντίφαση στην καταγωγή του «Driving Home For Christmas», από αυτές που θα ζήλευε και η καλύτερη χριστουγεννιάτικη ιστορία: ο Chris Rea το έγραψε την περίοδο που μόλις του του είχε αφαιρεθεί το δίπλωμα οδήγησης.
Κι όμως, από εκείνη τη μικρή προσωπική ταλαιπωρία γεννήθηκε ένα τραγούδι που, δεκαετίες μετά, εξακολουθεί να φέρνει εικόνες από θολά παρμπρίζ, αχνιστές ανάσες στα φανάρια και εκείνη την ανυπομονησία να φτάσεις «σπίτι», όπου κι αν είναι αυτό.
Ο ίδιος το περιγράφει με μία γλυκιά αμεσότητα σε μία νέα συνέντευξή του στην Daily Express: «Είναι αστείο, γιατί μόλις είχα αποκλειστεί από την οδήγηση όταν το έγραψα. Αλλά ήμουν και σε καλή διάθεση τότε, και οι άνθρωποι λένε πως ακούνε αυτή τη μεταδοτική αίσθηση ευφορίας όταν το ακούν».
Την ίδια στιγμή, το λέει χωρίς ωραιοποιήσεις: «Είναι ένα εκνευριστικό τραγούδι, αλλά και ελπιδοφόρο και παρηγορητικό». Εκνευριστικό, γιατί όλοι έχουμε κολλήσει κάποτε στην κίνηση πάνω από ένα ποτηράκι καφέ που κρυώνει γρήγορα. Παρηγορητικό, γιατί κάτω από το μπουφάν και τις παγωμένες παλάμες υπάρχει ο προορισμός: οι δικοί μας άνθρωποι.
Η ιστορία του τραγουδιού έχει διαδρομή σχεδόν τόσο ενδιαφέρουσα όσο και η αφήγησή του. Πρώτα βγήκε δειλά, το 1986, στην πλευρά Β του «Hello Friend», πριν επανηχογραφηθεί δύο χρόνια αργότερα και βρει τη θέση του στη συλλογή «New Light Through Old Windows».
Ήταν από εκείνα τα κομμάτια που δεν κάνουν «μπαμ» με την πρώτη, αλλά κόβουν δρόμο από τα αυτιά στην καρδιά και εγκαθίστανται μόνιμα. Με την άνοδο του streaming, το «Driving Home For Christmas» άρχισε να μπαίνει χρόνο με τον χρόνο στα χριστουγέννιατικα charts.
Το 2022, για πρώτη φορά, βρέθηκε στο Top 10 του Ηνωμένου Βασιλείου, φτάνοντας μέχρι το Νο 10. Κάπως έτσι, ένα «μικρό» τραγούδι από πλευράς φιλοδοξίας κατέληξε να γίνει ένα μεγάλο κομμάτι των γιορτινών συνηθειών.
Αν αναρωτιέστε πώς γεννήθηκε αρχικά η ιδέα, ο Chris Rea έχει ακόμη μία ανατροπή: το είχε γράψει για τον Van Morrison. Δεν χρειάζεται καν να φανταστεί κανείς πώς θα ακουγόταν με εκείνη τη βαθιά, γρέζα φωνή, το σημαντικό, όμως, είναι πως τελικά το κράτησε ο δημιουργός του και του έδωσε αυτή την κλασική, βρετανική μελαγχολία που ξέρει να ισορροπεί ανάμεσα στη νοσταλγία και στο χαμόγελο.
Ο Chris Rea το αποκαλεί μία «ιστορία με την οποία όλοι μπορούν να ταυτιστούν»: «Είσαι κολλημένος στην κίνηση, κι αυτό που θες είναι να φτάσεις σπίτι, στους αγαπημένους σου. Όλη η χώρα κάνει το ίδιο πράγμα, την ίδια στιγμή». Μια φράση που περιγράφει όχι μόνο τις ατέλειωτες ουρές στην πόλη, αλλά και την άτυπη κοινότητα των ταξιδιωτών που, χωρίς να γνωρίζονται, μοιράζονται μία κοινή επιθυμία.
Στο πέρασμα των χρόνων, το τραγούδι βρήκε καινούριες «πίστες» να τρέξει. Η εμφάνισή του στο χριστουγεννιάτικο επεισόδιο της σειράς «Gavin & Stacey» το 2008 το επανέφερε σε ένα εντελώς νέο ακροατήριο, και από κει και πέρα, με κάθε Δεκέμβριο, έβλεπε ξανά τον τίτλο του στα βρετανικά charts.
Το 2020, σε μία χρονιά που το Ηνωμένο Βασίλειο επέβαλε νέους περιορισμούς λόγω του COVID μέσα στις γιορτές, το «Driving Home For Christmas» έγινε σχεδόν σύνθημα μιας «επιστροφής» που για πολλούς δεν θα συνέβαινε – και έφτασε μέχρι το Νο. 11. Είναι από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου ένα τραγούδι, χωρίς να αλλάζει ούτε νότα, αποκτά κάθε φορά νέο νόημα, ανάλογα με το τι ζει ο κόσμος γύρω του.
Ανάμεσα σε αυτές τις κορυφές, ο Chris Rea πέρασε τις δικές του καμπές. Το 2016 υπέστη εγκεφαλικό, που του άφησε δυσκολία στην ομιλία και μειωμένη κινητικότητα στα χέρια και τα δάχτυλα – όχι αμελητέες απώλειες για έναν κιθαρίστα.
Την επόμενη χρονιά επέστρεψε στη σκηνή, αλλά κατέρρευσε κατά τη διάρκεια συναυλίας στην Οξφόρδη. Έκτοτε δεν έχει εμφανιστεί ζωντανά δημόσια. Σε παλαιότερο σημείο της ζωής του διαγνώστηκε με καρκίνο του παγκρέατος, με τη θεραπεία να του προκαλεί διαβήτη και την ανάγκη για καθημερινές ενέσεις.
Κι όμως, τίποτα από αυτά δεν μοιάζει να τον αποκόπτει από τη δημιουργία. «Υπάρχει ακόμη πολλή μουσική μέσα μου», λέει. «Δοκιμάζω μερικά διαφορετικά πράγματα: μακριές blues και jazz οργανικές συνθέσεις. Επιστρέφω στις ρίζες μου και βλέπω πού θα με πάνε μετά». Τα blues, αυτή η παρηγορητική κυρία, και η jazz, η ανήσυχη εξπρεσιονίστρια, δείχνουν να του κρατούν συντροφιά στους νέους του πειραματισμούς.
Υπάρχει και κάτι ακόμη, πιο καθημερινό, που δείχνει πόσο ο Chris Rea δεν έχει χάσει την αίσθηση του χιούμορ. «Ακόμα το τραγουδάω στους άλλους οδηγούς όταν έχω κολλήσει στον αυτοκινητόδρομο», παραδέχεται. «Το λατρεύουν!».
Η εικόνα είναι σχεδόν κινηματογραφική: ένας άντρας μόνος μέσα στο αυτοκίνητό του, που αντί να εκνευρίζεται, αυτοσαρκάζεται, νανουρίζοντας με τη φωνή του τους άγνωστους γύρω του. Αν μη τι άλλο, αυτό είναι το πνεύμα των Χριστουγέννων χωρίς μπάλες και στολίδια: μικρές χειρονομίες που κάνουν το κοινό μας παρόν λίγο πιο υποφερτό.
Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που το «Driving Home For Christmas» δεν κουράζει ποτέ. Δεν φωνάζει «πάρτι», δεν υπόσχεται θαύματα. Στέκεται στο ενδιάμεσο: εκείνες τις ώρες που θες να φτάσεις και δεν φτάνεις, που ανάβεις τα φώτα ομίχλης, που κοιτάς τους άλλους οδηγούς και σκέφτεσαι ότι όλοι τρέχετε προς μία κουζίνα που μυρίζει κανέλα. Είναι ένα τραγούδι «της κίνησης», της υπομονής και της προσμονής, που ισορροπεί ιδανικά ανάμεσα στον εκνευρισμό και την τρυφερότητα.
Και ακριβώς επειδή γεννήθηκε από μία προσωπική απώλεια (ένα δίπλωμα οδήγησης που δεν ίσχυε) μεταμορφώθηκε σε συλλογική υπόσχεση: θα φτάσουμε. Κάπως, κάποτε, θα φτάσουμε.
Και μέσα σε όλα, η διαδρομή του δείχνει κάτι και για τον τρόπο που ακούμε μουσική σήμερα. Το streaming έδωσε στα χριστουγεννιάτικα τραγούδια μία δεύτερη, τρίτη, τέταρτη ζωή. Κάθε Δεκέμβριο, τα παλιά αγαπημένα ξαναζεσταίνονται, σαν μία παράδοση που χτίζεται μπροστά στα μάτια μας.
Το «Driving Home For Christmas» είναι πλέον ένα από εκείνα τα τραγούδια που δεν ξεκινούν απλώς να παίζουν κάπου το μεσημέρι της παραμονής – είναι εκεί από την πρώτη βροχή του Νοεμβρίου και μένει μέχρι να πέσει το τελευταίο στολίδι στο κουτί. Ένα ηχητικό ημερολόγιο που μετρά αντίστροφα.
Αν υπάρχει ένα μάθημα από την ιστορία του Chris Rea, είναι πως η μουσική δεν χρειάζεται να παριστάνει τη χαρά για να την προκαλέσει. Μπορεί να μιλήσει προς τα μέσα, να κάνει χώρο για τα ανάμεσα και να βρει εκεί το κοινό της. Μπορεί, ακόμη και χωρίς ζωντανές εμφανίσεις, να συνεχίσει να ανασαίνει μέσα από τα ηχεία και τις πλατφόρμες, μέσα από τα αυτοκίνητα στα διόδια της επιστροφής.
Κι ένας άνθρωπος που έμεινε μακριά από το τιμόνι όταν συνέλαβε τη μελωδία του πιο «οδικού» χριστουγεννιάτικου τραγουδιού, συνεχίζει να ψάχνει νέους δρόμους στη μουσική του.
Το «Driving Home For Christmas» του Chris Rea είναι λιγότερο ένα κάλεσμα για γιορτή και περισσότερο μία υπόσχεση πως το νόημα των Χριστουγέννων βρίσκεται στη διαδρομή προς τους ανθρώπους μας. Γεννημένο από μία ποινή και μεγαλωμένο μέσα σε ατελείωτες ουρές αυτοκινήτων, παραμένει ένα από τα πιο ανθρώπινα τραγούδια των γιορτών: ταπεινό, τρυφερό, επίμονα αισιόδοξο.
Κι αν ο δημιουργός του δεν βιάζεται να ξαναβγεί στη σκηνή, δεν πειράζει. Η μουσική του εξακολουθεί να μας γυρίζει σπίτι. Πάντα στην ώρα της.
