Το δικαστήριο χαρακτήρισε «υπερβολική» την αίτηση του Leroy Bressington των Royel Otis να υποχρεωθεί το Reddit να αποκαλύψει την ταυτότητα ανώνυμων χρηστών, επισημαίνοντας ότι ο μουσικός δεν ξεκαθάρισε αν θα προχωρήσει σε αγωγή δυσφήμησης και δεν διέψευσε ρητά την πιο κρίσιμη από τις εις βάρος του καταγγελίες.
Σε μία απόφαση με ευρύτερες προεκτάσεις για την ανωνυμία στο διαδίκτυο και την ελευθερία λόγου, ο ομοσπονδιακός δικαστής William Alsup του Περιφερειακού Δικαστηρίου της Βόρειας Καλιφόρνιας απέρριψε αίτημα του κιθαρίστα Leroy Bressington των Royel Otis, ο οποίος χρησιμοποιεί το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Royel Maddell, να υποχρεωθεί το Reddit να αποκαλύψει στοιχεία ταυτότητας ανώνυμων χρηστών που διατύπωσαν καταγγελίες για σεξουαλική ανάρμοστη συμπεριφορά εις βάρος του.
Η απόφαση, που εκδόθηκε προς τα τέλη του περασμένου έτους, υπογραμμίζει τα αυστηρά κριτήρια που θέτουν τα αμερικανικά δικαστήρια όταν κάποιος επιχειρεί να «ξεσκεπάσει» χρήστες σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης στο όνομα της δυσφήμησης.
Σύμφωνα με την απόφαση, ο δικαστής χαρακτήρισε την αίτηση «υπερβολική» και «υπερβολικά επιβαρυντική», εντοπίζοντας κενά και ασάφειες στον φάκελο του Bressington .
Καίρια, επεσήμανε ότι η πλευρά του μουσικού δεν ξεκαθάρισε αν σκοπεύει πράγματι να καταθέσει αγωγή δυσφήμησης – ανέφερε απλώς πως θα ήταν «έτοιμοι να κινήσουν» μία τέτοια διαδικασία στην Αυστραλία, όχι ότι «θα το έκαναν».
Επιπλέον, σημείωσε ότι ο Bressington δεν αμφισβήτησε ρητά μία από τις πλέον σοβαρές αιτιάσεις: ότι, ως ενήλικος, είχε σεξουαλική επαφή με ανήλικο άτομο.
Η υπόθεση έχει ως αφετηρία ένα –πλέον διαγραμμένο– νήμα στο νήμα του Triple J στο Reddit, του νεανικού, εναλλακτικού ραδιοσταθμού της Αυστραλίας, όπου χρήστες πέρυσι την άνοιξη υποστήριξαν ότι ο μουσικός διατηρούσε σεξουαλική σχέση με ανήλικη που ήταν μαθήτριά του στη μουσική.
Σε άλλα σχόλια αναφερόταν ότι είχε κατηγορηθεί από τις αρχές και ότι δισκογραφική εταιρεία τον απέσυρε από το δυναμικό της.
Η νομική ομάδα του Bressington αρνήθηκε πως υπήρξε κατηγορία από πρώην σύντροφό του, πως του απαγγέλθηκαν κατηγορίες από αρχές ή πως εγκαταλείφθηκε από εταιρεία· ωστόσο, κατά τον δικαστή, δεν αρνήθηκε ρητά τη συγκεκριμένη καταγγελία για σεξουαλική επαφή με ανήλικο.
Αφού το Reddit αρνήθηκε να παραδώσει οικειοθελώς πληροφορίες για τους χρήστες, ο Bressington προσέφυγε στο Περιφερειακό Δικαστήριο της Βόρειας Καλιφόρνιας ζητώντας να διαταχθεί η πλατφόρμα να δώσει IP διευθύνσεις, αριθμούς κινητών, διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και ονόματα.
Όπως υποστήριξε, τα στοιχεία αυτά ήταν αναγκαία ώστε να «εξετάσει» το ενδεχόμενο προσφυγής για δυσφήμηση στην Αυστραλία, εφόσον οι χρήστες βρίσκονταν εκεί.
Το δικαστήριο δεν πείστηκε. Ο δικαστής Alsup τόνισε ότι η πλευρά του μουσικού δεν είχε καταθέσει ούτε μία προκαταρκτική αγωγή κατά άγνωστων προσώπων σε αλλοδαπό δικαστήριο, ούτε είχε προχωρήσει σε κάποια άλλη αρχική νομική ενέργεια που θα τεκμηρίωνε ότι υπάρχει πραγματική, επικείμενη διαδικασία.
Όπως έγραψε, δεν ήταν «σαφές από την αίτηση αν ο Bressington τελικά θα υλοποιούσε αυτή την απειλή» δικαστικής προσφυγής. Με άλλα λόγια, η απαίτηση να αποκαλυφθούν μαζικά προσωπικά δεδομένα ανώνυμων χρηστών κρίθηκε πρόωρη και δυσανάλογη σε σχέση με τον υποτιθέμενο σκοπό.
Η απόφαση δεν στέκεται μόνο στη συγκεκριμένη διαφορά μεταξύ μουσικού και σχολιαστών. Αγγίζει μία ευρύτερη και εξαιρετικά επίκαιρη διαμάχη: πότε και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί ένας ενάγων να ζητήσει την άρση της ανωνυμίας στο διαδίκτυο;
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ανώνυμη έκφραση προστατεύεται ισχυρά από την Πρώτη Τροπολογία του Συντάγματος, ενώ τα δικαστήρια έχουν διαμορφώσει αυστηρές δοκιμασίες πριν επιτρέψουν την αποκάλυψη ταυτότητας χρηστών.
Τυπικά, απαιτείται ο αιτών να επιδείξει ότι διαθέτει μία αρχική, αξιόπιστη βάση αγωγής για δυσφήμηση και ότι η αναζήτηση στοιχείων είναι στοχευμένη και αναγκαία. Η κρίση του δικαστή Alsup είναι συμβατή με αυτή τη συνετή γραμμή: χωρίς σαφές και ώριμο νομικό βήμα εκ μέρους του Bressington, η αποκάλυψη ευαίσθητων δεδομένων χρηστών θα συνιστούσε υπέρβαση.
Υπάρχει και η διασυνοριακή διάσταση. Ο Bressington εξέταζε προσφυγή στην Αυστραλία, όπου το δίκαιο της δυσφήμησης θεωρείται γενικά αυστηρότερο για τους εναγομένους σε σχέση με τις ΗΠΑ.
Παραδοσιακά, το βάρος της απόδειξης της αλήθειας των ισχυρισμών μετατίθεται στον εναγόμενο, ενώ δεν υπάρχει συνταγματικό ανάχωμα αντίστοιχο της Πρώτης Τροπολογίας. Αυτή η διαφοροποίηση έχει οδηγήσει αρκετούς ενάγοντες να επιχειρούν να αντλήσουν στοιχεία από αμερικανικές πλατφόρμες για χρήση σε αλλοδαπές διαδικασίες.
Ωστόσο, τα αμερικανικά δικαστήρια παραμένουν επιφυλακτικά: πριν επιτραπεί η «αποκάλυψη», πρέπει να τηρούνται συγκεκριμένες εγγυήσεις τόσο ως προς την αναγκαιότητα, όσο και ως προς τη συγκεκριμενοποίηση της αξίωσης.
Το Reddit, όπως και άλλες μεγάλες πλατφόρμες, συνήθως αντιστέκεται σε αιτήματα που αφορούν την ταυτότητα χρηστών όταν δεν τεκμηριώνονται επαρκώς, επικαλούμενο τις πολιτικές προστασίας ιδιωτικότητας και τις νομικές του υποχρεώσεις.
Η στάση αυτή έχει σημασία για τη δημόσια συζήτηση γύρω από καταγγελίες ανάρμοστης συμπεριφοράς, ιδίως μετά το #MeToo: πολλοί χρήστες θεωρούν ότι η ανωνυμία επιτρέπει να ακουστούν φωνές που διαφορετικά θα σιωπούσαν, την ίδια στιγμή όμως τα όρια μεταξύ προστασίας θυμάτων και προστασίας από δυσφημιστικούς ισχυρισμούς παραμένουν λεπτά.
Το όνομα των Royel Otis είχε ήδη βρεθεί στο επίκεντρο αντιπαράθεσης πέρυσι, όταν δέχθηκαν κριτική για τους –χαρακτηρισμένους ως μισογυνιστικούς– στίχους του τραγουδιού «Moody».
Η επίμαχη ατάκα ήταν: «Η κοπέλα μου είναι σκύλα όταν είναι κυκλοθυμική». Το συγκρότημα είχε επιχειρήσει τότε μία μορφή απολογίας, σημειώνοντας: «Το τραγούδι αυτό είναι γραμμένο από μία συγκεκριμένη οπτική· δεν σκοπεύει να εκφράσει μία γενικότερη άποψη ή στάση απέναντι στις γυναίκες συνολικά. Ζητούμε συγγνώμη αν κάποιος εξέλαβε διαφορετικά τους στίχους».
Οι καταγγελίες εις βάρος του Bressington αναδείχθηκαν, σύμφωνα με δημοσιεύματα, περίπου την ίδια περίοδο.
Στις διαδικαστικές λεπτομέρειες, η αίτηση του Bressington ζητούσε από το δικαστήριο να υποχρεώσει το Reddit να παραδώσει ένα ευρύ φάσμα δεδομένων: από IP διευθύνσεις μέχρι αριθμούς κινητού, emails και ονόματα.
Η επιχειρηματολογία του ήταν ότι μόνο έτσι θα μπορούσε να διακριβώσει αν οι χρήστες εδρεύουν στην Αυστραλία και, στη συνέχεια, να κρίνει αν θα ασκήσει αγωγή. Ο δικαστής θεώρησε αυτό το βήμα υπερβολικό, πόσο μάλλον όταν ο αιτών δεν είχε καταθέσει καν μία «προκαταρκτική» αγωγή κατά αγνώστων σε αλλοδαπό δικαστήριο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η απόφαση του δικαστηρίου δεν αγγίζει την ουσία των καταγγελιών ούτε κρίνει αν οι ισχυρισμοί είναι αληθείς ή ψευδείς. Εστιάζει αποκλειστικά στο αν και υπό ποιες συνθήκες μπορεί να αρθεί η ανωνυμία χρηστών πλατφόρμας με σκοπό μελλοντική δικαστική διεκδίκηση.
Για τους καλλιτέχνες και τα δημόσια πρόσωπα, η υπόθεση λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι τα αμερικανικά δικαστήρια απαιτούν σαφήνεια και επάρκεια πριν κάνουν δεκτό ένα αίτημα που θα μπορούσε να έχει αποτρεπτική επίδραση στην ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο.
Για τους χρήστες, προσφέρει μία ακόμη ένδειξη ότι η ανωνυμία δεν αίρεται χωρίς να συντρέχουν συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες προϋποθέσεις. Και για τις πλατφόρμες, αναδεικνύει την ανάγκη σαφών πολιτικών και ανθεκτικών διαδικασιών ανταπόκρισης σε νομικά αιτήματα.
Τι μπορεί να ακολουθήσει; Θεωρητικά, ο Bressington θα μπορούσε να επανέλθει με πιο συγκεκριμένο νομικό βήμα ή να επιδιώξει άλλες οδούς, όμως προς το παρόν το μήνυμα του δικαστηρίου είναι σαφές: χωρίς ώριμη προσφυγή και χωρίς σαφή διάψευση των κεντρικών ισχυρισμών, το δικαίωμα στην ανώνυμη έκφραση υπερισχύει.
Σ’ έναν κόσμο όπου οι ψηφιακές συνομιλίες διαμορφώνουν φήμες, φήμη και αποκαλύψεις, η απόφαση του δικαστηρίου έρχεται να βάλει ένα φρένο στον πειρασμό της «προκαταβολικής» άρσης ανωνυμίας και να επαναφέρει την ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της υπόληψης και την ελευθερία του λόγου.
