Το 14ο άλμπουμ του Morrissey φέρνει μαζί του πολιτικές αιχμές, προσωπικές εμμονές και μία έντονη αίσθηση νοσταλγίας — αλλά και το αίσθημα ότι ο καλλιτέχνης που κάποτε συγκλόνισε τη βρετανική μουσική σκηνή βρίσκεται σήμερα σε μία περίεργη, αντιφατική φάση της διαδρομής του.
Ο Morrissey εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Με το «Make-Up Is A Lie», το 14ο σόλο άλμπουμ του, ο 66χρονος τραγουδιστής επιστρέφει με έναν δίσκο που κουβαλά όλες τις γνώριμες εκδοχές του εαυτού του: τον αιώνιο ρομαντικό, τον κουρασμένο παρατηρητή του κόσμου, τον υπερασπιστή της ελευθερίας του λόγου και τον καλλιτέχνη που διατηρεί μία σχεδόν εμμονική σχέση με τη νοσταλγία της rockιστορίας.
Το άλμπουμ έρχεται έπειτα από μία ταραχώδη περίοδο στη δισκογραφική του πορεία. Έξι χρόνια έχουν περάσει από το προηγούμενο άλμπουμ του, «I Am Not a Dog on a Chain». Στο μεταξύ, ένας ολόκληρος δίσκος — το «Bonfire of the Teenagers» — παρέμεινε στο συρτάρι όταν η Capitol Records εγκατέλειψε τα σχέδια κυκλοφορίας του. Ο Morrissey αγόρασε τελικά τις ηχογραφήσεις πίσω από την εταιρεία, ενώ σε κάποια φάση η Miley Cyrus ζήτησε να αφαιρεθούν τα φωνητικά της από τις ηχογραφήσεις.
Στις αρχές του 2023 είχε ήδη ολοκληρωθεί ακόμη ένα άλμπουμ, το οποίο όμως δεν κατάφερε να βρει διανομέα. Αφού έγραψε και ηχογράφησε ξανά τραγούδια και άλλαξε δύο φορές τίτλο, το υλικό κατέληξε τελικά στη Sire Records — την εταιρεία που είχε κυκλοφορήσει τόσο τα άλμπουμ των The Smiths όσο και τις πρώτες σόλο δουλειές του.
Το αποτέλεσμα είναι δώδεκα τραγούδια που κινούνται σε γνώριμες μουσικές περιοχές: synth-pop, glam, chamber pop και indie, με μία παραγωγή που δίνει προτεραιότητα στη χαρακτηριστική φωνή του Morrissey. Οι ενορχηστρώσεις λειτουργούν κυρίως ως φόντο για το γνώριμο δραματικό του ύφος: βαθιές ανάσες, παρατεταμένες μελαγχολικές φράσεις και στίχοι που κινούνται ανάμεσα στη νοσταλγία και μία λεπτή, συχνά εύθραυστη συναισθηματικότητα.
Το τραγούδι που συγκέντρωσε τις περισσότερες αντιδράσεις είναι το «Notre-Dame». Ξεκινά με έναν σκοτεινό, σχεδόν disco ήχο που θυμίζει μοντέρνα pop παραγωγή και μία ελαφρώς τρεμάμενη φωνή να τραγουδά για τον καθεδρικό ναό της Παναγίας των Παρισίων. Πολύ γρήγορα γίνεται σαφές ότι το τραγούδι αναφέρεται στη φωτιά του 2019 που κατέστρεψε μεγάλο μέρος του ναού.
Στους στίχους ακούγεται η φράση: «Ξέρουμε ποιος προσπάθησε να σε σκοτώσει. Δεν θα σιωπήσουμε». Η αναφορά συνδέεται με θεωρίες συνωμοσίας που κυκλοφόρησαν μετά την πυρκαγιά, σύμφωνα με τις οποίες επρόκειτο για εμπρησμό που συγκαλύφθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση. Ο Morrissey είχε ήδη παρουσιάσει το τραγούδι ζωντανά σε πιο σαφή μορφή, στην τελική εκδοχή οι στίχοι είναι ελαφρώς πιο ασαφείς, όμως το υπονοούμενο παραμένει.
Το κομμάτι έχει χαρακτηριστεί από αρκετούς ως το πιο αμφιλεγόμενο σημείο του δίσκου. Παράλληλα, ενισχύει τη συζήτηση γύρω από τις πολιτικές θέσεις που ο Morrissey εκφράζει δημόσια τα τελευταία χρόνια — θέσεις που, όπως υποστηρίζει ο ίδιος, δυσκολεύουν τη σχέση του με τη δισκογραφική βιομηχανία.
Σε άλλα τραγούδια, το άλμπουμ στρέφεται προς πιο προσωπικές αφηγήσεις. Στο «You’re Right, It’s Time», πάνω σε κιθάρες που θυμίζουν εναλλακτική rock της δεκαετίας του ’80, τραγουδά: «Θέλω να φύγω μακριά από αυτούς που κοιτούν οθόνες όλη μέρα / Θέλω να μιλήσω και να μη φυλακιστώ από τη λογοκρισία». Η ιδέα της φίμωσης επανέρχεται συχνά στους στίχους του.
Το «Kerching Kerching» αφηγείται την ιστορία ενός άνδρα που κάποτε ήταν «ένα μικρό αγόρι με ντροπαλό χαμόγελο» και πλέον συνθλίβεται από μία σχέση που μοιάζει να προσωποποιεί τις απαιτήσεις του σύγχρονου καπιταλισμού.
Στο «The Monsters of Pig Alley», ο αφηγητής απευθύνεται σε έναν διάσημο pop σταρ που σκέφτεται να επιστρέψει στους ανθρώπους της ζωής του πριν από τη φήμη. Οι στίχοι, ωστόσο, τους περιγράφουν ως «άχρωμους… υπέρβαρους και ξεπερασμένους», μία λεπτομέρεια που αφήνει μία πικρή γεύση μέσα σε μία κατά τα άλλα όμορφη μελωδία.
Η σχέση του Morrissey με τη μουσική που τον διαμόρφωσε επιστρέφει σε αρκετά κομμάτια. Το «Lester Bangs» είναι αφιερωμένο στον θρυλικό Αμερικανό μουσικοκριτικό, του οποίου τα κείμενα για τους New York Dolls και τους Roxy Music επηρέασαν βαθιά τον νεαρό τότε Morrissey. Σε μία από τις πιο προσωπικές στιγμές του δίσκου τραγουδά: «Αυτός ο nerd κρέμεται από κάθε σου λέξη».
Η σκέψη γυρίζει επίσης στον David Bowie. Στο «The Night Pop Dropped» ο Morrissey θυμάται το σοκ που προκάλεσε ο θάνατός του, με τους στίχους να ξεκινούν με τη φράση: «Πόσο άδεια θα ήταν η ζωή αν δεν είχαμε γνωρίσει…». Το τραγούδι αφήνει τη φράση μετέωρη, σαν να δυσκολεύεται να ολοκληρώσει το συναίσθημα.
Η αγάπη του για τους Roxy Music εκφράζεται ακόμη πιο άμεσα με τη διασκευή του «Amazona», μία επιλογή από τις λιγότερο γνωστές στιγμές του συγκροτήματος.
Παράλληλα, το άλμπουμ σκιαγραφεί έναν καλλιτέχνη που μοιάζει να παλεύει με τη δική του διάθεση. Στο «Boulevard» ο Morrissey δείχνει συμπόνια μόνο για έναν μοναχικό δρόμο που υφίσταται καθημερινές προσβολές: «Περιττώματα πουλιών / Σάλιο μαθητών / Πάνω σου».
Το θέμα της φθοράς επανέρχεται στο «Headache», γραμμένο σε μία περίοδο όπου ο τραγουδιστής είχε αναγκαστεί να ακυρώσει συναυλίες λόγω προβλημάτων υγείας. Εκεί ακούγεται η φράση: «Ο άνθρωπος που γεννήθηκε από γυναίκα έχει λίγο χρόνο για να ζήσει / Και ακόμη κι αυτός είναι υπερβολικά μεγάλος».
Για πολλούς ακροατές, ακόμη και για πιστούς θαυμαστές, η σχέση με τον Morrissey έχει γίνει περίπλοκη. Η προσωπικότητα που ενέπνευσε μία γενιά νέων — ένας εσωστρεφής έφηβος που αγνοούσε τις κοινωνικές προσδοκίες — παραμένει αγαπητή, όμως η δημόσια εικόνα του σήμερα δημιουργεί συχνά αμηχανία.
Ο ίδιος είχε διατυπώσει κάτι παρόμοιο ήδη από το 1984. Σε μία συνέντευξη, όταν ρωτήθηκε για τα υστερικά γράμματα που λάμβανε από θαυμαστές, είχε πει: «Δεν νομίζω ότι απευθύνονται πραγματικά σε μένα». Όταν ο δημοσιογράφος τον ρώτησε αν αισθάνεται ότι γράφουν σε κάποιον άλλον, απάντησε: «Ναι, έτσι το νιώθω».
Εκείνη η παρατήρηση ίσως εξηγεί πολλά για το «Make-Up Is A Lie». Η δύναμή του προέρχεται από την ανάμνηση ενός καλλιτέχνη που κάποτε πρόσφερε τραγούδια στα οποία οι ακροατές μπορούσαν να στηριχθούν. Η σκιά εκείνης της εποχής παραμένει έντονη — ακόμη κι αν ο ίδιος ο Morrissey μοιάζει να περιπλανιέται μέσα της.
Το «Make-Up Is A Lie» δεν αλλάζει τη θέση του Morrissey στον σύγχρονο μουσικό χάρτη. Παραμένει ένας καλλιτέχνης που προκαλεί θαυμασμό, αμηχανία και έντονες αντιδράσεις την ίδια στιγμή. Ο δίσκος προσφέρει στιγμές συγκίνησης και αναδρομές σε παλιά πάθη, όμως φωτίζει επίσης την απόσταση ανάμεσα στον μύθο και τον άνθρωπο. Για τους θαυμαστές που μεγάλωσαν με τα τραγούδια του, αυτή η αντίφαση παραμένει μέρος της εμπειρίας.
