Ο συνιδρυτής των ABBA, Björn Ulvaeus, μιλώντας στην παγκόσμια σύνοδο των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη, έθεσε κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της μουσικής στη σκιά της τεχνητής νοημοσύνης. Ως πρόεδρος της CISAC, ο Σουηδός μουσικός ζήτησε τη δίκαιη αμοιβή των δημιουργών για τα δεδομένα εκπαίδευσης των μοντέλων, τονίζοντας ότι η τεχνολογία οφείλει να σέβεται τη συγκατάθεση όσων έχτισαν τη βάση της.
Η επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης στη μουσική βιομηχανία αποτελεί μία καθημερινή πραγματικότητα που αναδιαμορφώνει πλήρως τους παραδοσιακούς κανόνες λειτουργίας της. Στην παγκόσμια σύνοδο «AI for Good» των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη, ο Björn Ulvaeus, μέλος των ABBA και πρόεδρος της CISAC, ανέβηκε στο βήμα για να θέσει ένα απλό ερώτημα: «Καλή για ποιον;».
Η παρέμβασή του στη Γενεύη αποτέλεσε μία ώριμη τοποθέτηση για τα δικαιώματα των ανθρώπων που τροφοδοτούν τις μηχανές, εστιάζοντας στον σεβασμό προς τους δημιουργούς.
«Μια τεχνολογία είναι καλή όταν οι άνθρωποι των οποίων η δουλειά την κατέστησε δυνατή δεν σβήνονται από αυτήν, όταν συναινούν και συμμετέχουν σε όσα δημιουργεί», δήλωσε ο Björn Ulvaeus. Συμπλήρωσε μάλιστα ότι μία επιπλέον καρέκλα θα πρέπει πάντα να φυλάσσεται σε εκείνο το τραπέζι για τους δημιουργούς.
«Αυτά τα εργαλεία είναι εξαιρετικά, αλλά δεν θα μπορούσαν να έχουν κατασκευαστεί χωρίς εμάς», πρόσθεσε ο ίδιος.
Το κλειδί είναι η συγκατάθεση. Ο Ulvaeus δεν είναι τεχνοφοβικός, καθώς οι ABBA πρωτοστάτησαν στη χρήση της τεχνολογίας με την πρωτοποριακή εικονική παράσταση «ABBA Voyage» στο Λονδίνο, χρησιμοποιώντας τεχνολογία καταγραφής κίνησης για τις ψηφιακές εμφανίσεις τους.
«Κάποιοι με ρωτούν μερικές φορές: “Πώς μπορείς να κάνεις διαλέξεις στον κόσμο για την τεχνητή νοημοσύνη και την ανθρώπινη δημιουργικότητα και μετά να πουλάς εισιτήρια για να παρακολουθήσει μία μηχανή να εμφανίζεται αντί για εσένα;”», εξήγησε ο Björn Ulvaeus.
«Η απάντηση είναι μία λέξη: συγκατάθεση», συνέχισε ο ίδιος, διαχωρίζοντας την οικειοθελή χρήση από την αυθαίρετη εκμετάλλευση.
«Εμείς το επιλέξαμε. Εμείς συμμετείχαμε σε αυτό. Εμείς πληρωνόμαστε γι’ αυτό. Η τεχνολογία υπηρετεί τον καλλιτέχνη επειδή οι καλλιτέχνες ήταν στο τραπέζι από την αρχή, και το κοινό το λατρεύει. Επομένως, υποθέτω ότι αυτό είναι τεχνητή νοημοσύνη για καλό», δήλωσε ο Björn Ulvaeus.
Η προσέγγισή του δεν υποτιμά την ποιότητα της παραγόμενης μουσικής, καθώς αναγνωρίζει ότι η τεχνολογία πλέον συγκινεί το κοινό.
«Δεν πρόκειται να σταθώ εδώ και να σας πω ότι η μουσική που φτιάχνεται από μηχανές είναι κρύα ή άψυχη και ότι το κοινό θα καταλαβαίνει πάντα τη διαφορά. Ξέρω ότι αυτό δεν είναι αλήθεια», ανέφερε ο μουσικός.
«Είμαι ειλικρινά σε δέος με τα εργαλεία που έχουν κατασκευαστεί, αλλά το δέος δεν είναι το ίδιο με την αποδοχή», συμπλήρωσε ο ίδιος.
Για τον ίδιο, οι καλλιτέχνες πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εταίροι και όχι ως εμπόδια.
«Συνεργάτες, όχι διαδηλωτές, όχι εμπόδια, όχι ένα πρόβλημα που πρέπει να διαχειριστούν οι δικηγόροι. Συνεργάτες. Και οι συνεργάτες αξίζουν μία θέση στο τραπέζι. Οι συνεργάτες αξίζουν ένα μερίδιο από τη σοδειά», επισήμανε ο Björn Ulvaeus.
Ο ίδιος εξήγησε ότι η λύση δεν βρίσκεται στην ανίχνευση έργων στο τελικό αποτέλεσμα, αφού αυτά τα μοντέλα δεν κάνουν sample ηχογραφήσεων αλλά μαθαίνουν σχέσεις μέσα από δισεκατομμύρια παραδείγματα.
«Αυτό που προκύπτει δεν είναι ένα αντίγραφο κάποιου συγκεκριμένου τραγουδιού», πρόσθεσε ο ίδιος, και συνέχισε: «Είναι μία νέα σύνθεση χτισμένη πάνω σε όλα όσα έχει μάθει το μοντέλο».
«Το να ανιχνεύουμε το αποτέλεσμα ήταν πάντα η λάθος ερώτηση. Η σωστή ερώτηση είναι πολύ πιο απλή. Αφορά την εκπαίδευση», τόνισε ο μουσικός.
«Τα έργα μας μπήκαν μέσα. Θα πρέπει να πληρωθούμε για ό,τι μπήκε μέσα, όχι για κάθε αποτέλεσμα που βγαίνει από την άλλη άκρη, αλλά για την πρώτη ύλη που έκανε τη μηχανή αυτό που είναι», υπογράμμισε ο Σουηδός.
Ο Ulvaeus πρότεινε ένα σύστημα αδειοδότησης παρόμοιο με του Spotify, το οποίο μπορεί να μεταφερθεί στην τεχνητή νοημοσύνη.
«Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει με τον ίδιο τρόπο. Ένα μερίδιο από τα έσοδα των συνδρομών θα μπορούσε να ρέει πίσω στους δημιουργούς των οποίων η δουλειά εκπαίδευσε αυτά τα συστήματα», σημείωσε ο Björn Ulvaeus.
«Η διαχείριση μπορεί να γίνεται συλλογικά, ακριβώς όπως λειτουργεί η συλλογική αδειοδότηση για περισσότερο από έναν αιώνα. Η υποδομή υπάρχει ήδη», κατέληξε.
Αυτό συμβαίνει σε μία περίοδο όπου οι δισκογραφικές φέρονται να εκμεταλλεύονται γενικούς όρους συμβολαίων για εκπαίδευση μοντέλων χωρίς έγκριση.
«Ορισμένες από τις δισκογραφικές έχουν ήδη πάρει τη θέση ότι τεχνικά δεν χρειάζονται ειδικές εγκρίσεις για να εκπαιδεύσουν μοντέλα», δήλωσε ο δικηγόρος Jason Boyarski.
Παράλληλα, η Αμερική Ένωση Μουσικών (AFM) κινήθηκε δικαστικά κατά των Universal Music Group και Warner Music Group για συμφωνίες με τις Suno και Udio χωρίς απόδοση μεριδίου στους μουσικούς.
Επίσης, 31 οργανώσεις πνευματικών δικαιωμάτων, όπως οι Music Artists Coalition και Songwriters of North America, εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση.
«Σταματήστε την κατάχρηση των δικαιωμάτων μας σε συμφωνίες τεχνητής νοημοσύνης», ανέφερε η σχετική ανακοίνωση.
«Αυτό είναι υποκρισία και μία αδικία που πρέπει να σταματήσει τώρα. Οι δισκογραφικές εταιρείες και οι εκδότες ορθώς υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης χρειάζονται άδεια για να εκπαιδεύσουν τα μοντέλα τους στον μουσικό τους κατάλογο, αλλά δεν παραχωρούν στους καλλιτέχνες και τους τραγουδοποιούς τα ίδια δικαιώματα», συμπλήρωσαν οι οργανώσεις στην επιστολή τους.
Στη σύνοδο μίλησαν επίσης ο John Legend και στελέχη από τις NVIDIA, Stability AI και Udio, με τον Legend να ζητά προστασία των δημιουργών.
«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει διεισδύσει στη δουλειά μας και πολλοί από εμάς τη χρησιμοποιούμε με υγιείς τρόπους», δήλωσε ο John Legend.
«Θέλω να φυλάξουμε τον ρόλο που παίζει η σπουδαία τέχνη στη ζωή μας», πρόσθεσε ο μουσικός, συμπληρώνοντας: «Αυτό σημαίνει επίσης ότι απαιτούνται πολιτικές που προστατεύουν τους δημιουργούς, ώστε η μουσική να παραμείνει μία βιώσιμη καριέρα για τους καλλιτέχνες».
Το μέλλον της μουσικής δεν μπορεί να σχεδιαστεί ερήμην των ανθρώπων που τη δημιουργούν. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο, όμως ο τρόπος με τον οποίο την ενσωματώνουμε στη βιομηχανία θα κρίνει την επιβίωση της ανθρώπινης έκφρασης.
Αν η τεχνολογική πρόοδος δεν συνοδευτεί από ηθική ευθύνη, δίκαιες αμοιβές και σεβασμό στη συγκατάθεση, τότε ο πολιτισμός κινδυνεύει να μετατραπεί σε μία στείρα διαδικασία αναπαραγωγής δεδομένων.
Η μάχη που δίνεται σήμερα στα δικαστήρια και στα διεθνή φόρουμ αφορά τα πνευματικά δικαιώματα και, κυρίως, την ίδια την ψυχή της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
