Η σειρά ντοκιμαντέρ «JAŸ-Z in 8» ολοκληρώνεται με άγνωστες ιστορίες για την ιστορική κόντρα του Hov με τον Nas, τη δημιουργική συνύπαρξη με την Beyoncé και τη διαδρομή της hip-hop στην κορυφή του αμερικανικού πολιτισμού.
Τα δύο τελευταία επεισόδια της σειράς ντοκιμαντέρ «JAŸ-Z in 8» έκαναν πρεμιέρα στην πλατφόρμα του HBO Max το βράδυ της Παρασκευής 9 Οκτωβρίου, ρίχνοντας φως σε κομβικές στιγμές από την ωριμότερη περίοδο της πορείας του Hov. Απέναντί του κάθεται ο Rick Rubin, ο οποίος καθοδηγεί τη συζήτηση και βοηθά τον MC από το Μπρούκλιν να ξετυλίξει το παρασκήνιο πίσω από τις σημαντικότερες κυκλοφορίες του.
Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο ίδιος ο Rubin, σε μία παραγωγή της εταιρείας του Tetragrammaton, ενώ στην ομάδα των εκτελεστικών παραγωγών συμμετέχουν ο βραβευμένος με Όσκαρ Daniel Kaluuya, ο Jay-Z και ο Rubin. Την παραγωγή συμπληρώνουν η Leila Mattimore και ο David Rohde. Μέσα από τα οκτώ επεισόδια, η σειρά ξεδιπλώνει με σαφήνεια την κεντρική της θέση, ότι η rap αποτελεί μία γνήσια αμερικανική μορφή τέχνης που αξίζει τον ίδιο απόλυτο σεβασμό με τα θεμελιώδη μουσικά είδη και τους πολιτιστικούς χώρους της χώρας.
Στο έβδομο επεισόδιο, η συζήτηση στρέφεται σε κυκλοφορίες όπως τα άλμπουμ «The Blueprint 3» και «Streets Is Watching», αλλά και σε επιτυχίες όπως τα τραγούδια «Hard Knock Life (Ghetto Anthem)» και «Empire State of Mind» με την Alicia Keys. Αναλύοντας το άλμπουμ του 2009, ο Rubin παρατήρησε μία ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο που ο Jay-Z προσέγγιζε το εικαστικό κομμάτι των εξωφύλλων του. «Εκείνη την περίοδο άρχισα να ασχολούμαι με τη συλλογή έργων τέχνης», επιβεβαίωσε ο ράπερ, εξηγώντας τη στροφή του σε μία διαφορετική αισθητική ματιά.
Το όγδοο επεισόδιο εμβαθύνει σε σαφώς πιο πολιτικά και στοχαστικά τραγούδια. Ο Jay αναλύει τις εσωτερικές συγκρούσεις της αφροαμερικανικής κοινότητας στο «The Story of O.J.» και την αμφισβήτηση των παραδοσιακών δομών εξουσίας στο «No Church in the Wild», ενώ συνδέει τα τραγούδια «Family Feud» και «Legacy» μέσα από το κοινό νήμα της προσπάθειας να επουλωθούν τραύματα, συγκρούσεις και προβλήματα που περνούν από τη μία γενιά στην επόμενη.
Ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα σημεία του φινάλε ξεχωρίζει η αναδρομή στην ιστορική αντιπαράθεση ανάμεσα στον Jay-Z και τον Nas. Πολύ πριν η διαμάχη του Kendrick με τον Drake ταράξει τα νερά της hip-hop το 2024, οι δύο κορυφαίοι ράπερ της Νέας Υόρκης είχαν εμπλακεί στην πιο διάσημη κόντρα στην ιστορία του είδους. Σήμερα οι δυο τους είναι πολύ καλοί φίλοι, αλλά η αρχική αφορμή για την ένταση ξεκίνησε μέσα από το στούντιο.
Όταν ο Rubin τον ρώτησε για τις ρίζες εκείνης της διαμάχης, ο Jay περιέγραψε το περιστατικό που πάγωσε τις σχέσεις τους πριν καν ξεκινήσουν. «Ο Nas υποτίθεται ότι θα συμμετείχε στο πρώτο μου άλμπουμ, αλλά δεν εμφανίστηκε ποτέ στο στούντιο», αποκάλυψε ο ράπερ.
Εκείνο το συμβάν στάθηκε αρκετό για να αλλάξει ριζικά τη στάση του απέναντί του. «Και δεν είμαι τέτοιος τύπος… οπότε για μένα το θέμα έληξε εκεί», συμπλήρωσε ο ίδιος. «Δεν πρόκειται να του ζητήσω ποτέ ξανά τίποτα. Δεν υπάρχει πρόβλημα, αλλά εκεί τελείωσε η ιστορία».
Η κατάσταση έγινε εκρηκτική το 1996, όταν ο Nas κυκλοφόρησε το δεύτερο άλμπουμ του με τίτλο «It Was Written». Ο Jay-Z εξέλαβε ορισμένους στίχους ως προσωπικές επιθέσεις, καθώς όλοι γνώριζαν ότι κυκλοφορούσε με ένα αυτοκίνητο Lexus εξοπλισμένο με τηλεοράσεις. Στο τραγούδι «The Message», ο Nas ράπαρε για «Lex με τηλεοράσεις — το ελάχιστο, αδρεναλίνη καυτού σεξ», ξεκινώντας έναν ιδιότυπο ψυχρό πόλεμο που γρήγορα μετατράπηκε σε ανοιχτή ραπ αναμέτρηση.
Αναπολώντας εκείνα τα χρόνια, ο Jay παραδέχεται ότι η σύγκρουση λειτούργησε ευεργετικά και για τους δύο. «Πραγματικά στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων, οφείλω να το αναγνωρίσω», δήλωσε για τον παλιό του αντίπαλο.
Με την πάροδο του χρόνου, η ένταση υποχώρησε και έδωσε τη θέση της σε μία βαθιά εκτίμηση. «Στο τέλος το θέμα ατόνησε, καθώς καθ’ όλη τη διάρκεια τρέφαμε μεγάλο σεβασμό ο ένας για τον άλλον», πρόσθεσε ο Jay. «Πήρε προσωπικές διαστάσεις… αλλά επρόκειτο κυρίως για ανταγωνισμό».
Εξίσου αποκαλυπτική είναι και η σύγκριση ανάμεσα στις δημιουργικές συνήθειες του Jay-Z και της συζύγου του, Beyoncé, με αφορμή το τραγούδι «Family Feud». Το ζευγάρι έχει κυριαρχήσει στην κορυφή του Billboard Hot 100 με το «Crazy in Love», έχει κερδίσει Grammy με το άλμπουμ «Everything Is Love» και έχει γεμίσει στάδια σε δύο παγκόσμιες περιοδείες. Ο Jay υπήρξε επίσης βασικός συνεργάτης της συζύγου του σε δημιουργικό επίπεδο, γράφοντας τα rap μέρη σε τραγούδια όπως τα «Savage (Remix)», «Alien Superstar» και «Spaghettii».
Όταν όμως κλείνει η πόρτα του στούντιο, οι μέθοδοί τους απέχουν παρασάγγας. Ο Jay περιέγραψε τη διαδικασία της συζύγου του ως αχαλίνωτη και πολυεπίπεδη, τονίζοντας τη σχολαστικότητα με την οποία δουλεύει τις φωνές της. «Ηχογραφεί τα φωνητικά της και τα “στοιβάζει” χιλιάδες φορές», εξήγησε.
Η επιμονή της στην παραμικρή λεπτομέρεια συνεχίζει να προκαλεί τον θαυμασμό του. «Η δημιουργικότητά της εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό μέσα από τις μελωδίες και τις αρμονίες… και δοκιμάζει τα πάντα», συμπλήρωσε.
Αντίθετα, ο ίδιος βασίζεται στον άμεσο αυτοσχεδιασμό και αποφεύγει τους πειραματισμούς που τον κάνουν να νιώθει άβολα. «Εγώ νιώθω υπερβολική αμηχανία για να δοκιμάσω τα πάντα ή να ουρλιάζω», παραδέχθηκε στη συνέχεια. «Η διαδικασία μου βασίζεται κυρίως στη φωνή μου, με άμεσο τρόπο. Παίζω περισσότερο με τη μουσική και τη μελωδία παρά με τον χαρακτήρα της ερμηνείας».
Η κυκλοφορία του ντοκιμαντέρ ολοκληρώνει μία χρονιά γεμάτη έντονη δραστηριότητα και αναγνώριση για τον ράπερ. Τον περασμένο Μάιο ανέβηκε στη σκηνή με χτένισμα τύπου άφρο ως κεντρικό όνομα στο φεστιβάλ Roots Picnic, δίνοντας το σύνθημα για τη σειρά συναυλιών «JAŸ-Z 30» σε στάδια σε πόλεις όπως το Λος Άντζελες, το Λονδίνο, το Παρίσι και η Νέα Υόρκη.
Η αρχή της περιοδείας έγινε στη γενέτειρά του με τρεις συναυλίες στο Yankee Stadium, όπου όλα τα εισιτήρια έγιναν sold-out. Δίπλα του στη σκηνή βρέθηκαν κορυφαία ονόματα, ανάμεσα στα οποία οι Beyoncé, Rihanna, Eminem, Blue Ivy, Usher, Teyana Taylor, Slick Rick, Jaz-O, The-Dream, Clipse και Pharrell Williams.
Λίγες ημέρες πριν από την πρεμιέρα του φινάλε, στις 24 Σεπτεμβρίου, έκλεισε οριστικά και μία σοβαρή νομική υπόθεση που τον βάραινε. Η γυναίκα που τον είχε κατηγορήσει για βιασμό όταν εκείνη ήταν 13 ετών ανακάλεσε πλήρως τις καταγγελίες της, δηλώνοντας στο δικαστήριο ότι οι ισχυρισμοί της ήταν ψευδείς, ότι αντιμετώπιζε προβλήματα ψυχικής υγείας και ότι οι προηγούμενοι δικηγόροι της είχαν καταθέσει την αγωγή χωρίς τον απαιτούμενο έλεγχο.
Το «JAŸ-Z in 8» ρίχνει αυλαία υπογραμμίζοντας την πορεία ενός καλλιτέχνη που μετέτρεψε τις προσωπικές συγκρούσεις και τους ανταγωνισμούς σε διαχρονική μουσική. Με αυτή τη σειρά, ο Jay-Z σφραγίζει την κληρονομιά του, δείχνοντας ότι η ιστορία της rap αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κεφάλαιο του σύγχρονου πολιτισμού.
