Γιατί η Eurovision, παρά τις προσπάθειες αποπολιτικοποίησης, δεν μπορεί να ξεφύγει από τις πολιτικές εντάσεις; – Η μόνιμη σύγκρουση μεταξύ θεάματος και πραγματικότητας
Ο φετινός τελικός του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision φιλοδοξεί να είναι μία γιορτή διασκέδασης και θεάματος. Μετά τις περσινές διαμαρτυρίες για τη συμμετοχή του Ισραήλ, οι διοργανωτές επιδιώκουν την επιστροφή στην κανονικότητα. Ο τελικός, που διεξάγεται στη Βασιλεία της Ελβετίας, υπόσχεται ένα μείγμα από εντυπωσιακά, αλλόκοτα και πιασάρικα τραγούδια, όπως κάθε χρόνο.
Το φαβορί των στοιχημάτων είναι οι Kaj, που εκπροσωπούν τη Σουηδία με το «Bara Bada Bastu», έναν ύμνο στη σκανδιναβική συνήθεια της σάουνα.
Άλλες αξιοσημείωτες συμμετοχές περιλαμβάνουν τον JJ από την Αυστρία με το «Wasted Love», τη Louane από τη Γαλλία με το «Maman», μία μπαλάντα κατά τη διάρκεια της οποίας η τραγουδίστρια καλύπτεται με πάνω από 200 κιλά θρυμματισμένου φελλού, και τον Tommy Cash από την Εσθονία με το «Espresso Macchiato», ένα τραγούδι για την ιταλική αγάπη στον καφέ, ερμηνευμένο με υπερβολική ιταλική προφορά.
Ο τελικός θα ξεκινήσει στις 22:00 ώρα Ελλάδας. Έξω από την αρένα του St. Jakobshalle, χαρούμενοι φίλοι της Eurovision με σημαίες στους ώμους περιμένουν υπομονετικά να μπουν. Αλλά, όπως και στην περσινή διοργάνωση στο Μάλμε της Σουηδίας, εκατοντάδες άνθρωποι διαδήλωσαν το απόγευμα του Σαββάτου στη Βασιλεία, αντιδρώντας στη συμμετοχή του Ισραήλ στον διαγωνισμό της Eurovision, την ώρα που ο πόλεμος στη Γάζα μαίνεται.
Η Eurovision έχει μακρά ιστορία με απρόσμενες συνεργασίες, καθώς οι κανονισμοί δεν απαιτούν οι καλλιτέχνες να προέρχονται από τη χώρα που εκπροσωπούν.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ήταν το 1988 στο Δουβλίνο, όταν η Celine Dion, αν και Καναδή, εκπροσώπησε την Ελβετία και κέρδισε τον διαγωνισμό.
Η ίδια έγραψε στην αυτοβιογραφία της «My Story, My Dream» (2001): «Αν και Γαλλοκαναδή, εκπροσωπούσα την Ελβετία! Και τραγουδούσα ένα τραγούδι γραμμένο από έναν Ιταλό και έναν Τούρκο.» Στην πραγματικότητα, η στιχουργός Nella Martinetti ήταν Ελβετίδα ιταλόφωνη και ο συνθέτης Atilla Sereftug γεννήθηκε στην Τουρκία αλλά απέκτησε την ελβετική υπηκοότητα.
Το τραγούδι «Ne Partez Pas Sans Moi» (Μην φύγεις χωρίς εμένα) ήταν ένα midtempo τραγούδι, το οποίο η Celine Dion χαρακτήρισε αργότερα ως «πομπώδες». Παρ’ όλα αυτά, κατάφερε να κερδίσει σε έναν από τους πιο αγωνιώδεις τελικούς στην ιστορία της Eurovision, επικρατώντας του Βρετανού Scott Fitzgerald με το «Go» για μόλις έναν βαθμό.
Το «Ne Partez Pas Sans Moi» παραμένει το τελευταίο τραγούδι στα γαλλικά που κέρδισε τη Eurovision. Η Γαλλία δεν έχει νικήσει από το 1977, ενώ η Ελβετία χρειάστηκε να περιμένει μέχρι το 2024 για να ξανακερδίσει, αυτή τη φορά με το «The Code» του Nemo, γραμμένο στα αγγλικά — γλώσσα που δεν είναι επίσημη στην Ελβετία.
Αν και το τραγούδι της Celine Dion δεν σημείωσε μεγάλη εμπορική επιτυχία, άνοιξε τον δρόμο για τη διεθνή καριέρα της. Το 1990 κυκλοφόρησε το πρώτο της αγγλόφωνο άλμπουμ «Unison», με το «Where Does My Heart Beat Now» να γίνεται η πρώτη της επιτυχία στις ΗΠΑ.
Στον φετινό τελικό, ένας κανόνας υπερισχύει όλων: καμία πολιτική δήλωση επί σκηνής. Ο κανόνας αυτός επιβάλλεται από την Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU), τη συμμαχία δημοσίων ραδιοτηλεοράσεων σε χώρες εντός της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Περιοχής ή του Συμβουλίου της Ευρώπης που διοργανώνει τον διαγωνισμό.
Τους τελευταίους μήνες, υπάλληλοι της EBU εξέτασαν προσεκτικά τους στίχους, τα κοστούμια και τα σκηνικά των συμμετοχών για να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξει τίποτα αμφιλεγόμενο.
Η EBU έχει λάβει και άλλα μέτρα για να κρατήσει την πολιτική εκτός σκηνής, όπως η απαγόρευση σημαιών εκτός των χωρών που συμμετέχουν στον διαγωνισμό και η εισαγωγή κώδικα δεοντολογίας που απαγορεύει στους καλλιτέχνες και τις ομάδες τους να «κάνουν πολιτικές δηλώσεις ή να προκαλούν αντιπαραθέσεις».
Τα μέτρα αυτά στοχεύουν κυρίως στην αποφυγή επανάληψης των περσινών εντάσεων, όταν αρκετοί καλλιτέχνες υπέγραψαν αιτήματα για τον αποκλεισμό του Ισραήλ λόγω των ενεργειών του στη Γάζα.
Ο Martin Green, διευθυντής του διαγωνισμού, παραδέχτηκε ότι «πέρυσι έγιναν λάθη» και ότι η Eurovision πλέον «βαδίζει σε λεπτή γραμμή» μεταξύ της αποπολιτικοποίησης και της ελευθερίας έκφρασης των καλλιτεχνών.
Ο ίδιος δυσκολεύτηκε να εξηγήσει πώς αποφασίζεται αν κάποια συμπεριφορά ή ανάρτηση ξεπερνά τα όρια. «Είναι πολύ δύσκολο να είμαστε απόλυτοι», δήλωσε.
Πρώην μέλη των επιτροπών της Eurovision, οι οποίες δεν δημοσιεύουν πρακτικά, εξέφρασαν την άποψη ότι οι αποφάσεις αποκλεισμού της Ρωσίας και της Λευκορωσίας έχουν ήδη πολιτικοποιήσει τον διαγωνισμό.
Όταν η Ελβετία εξασφάλισε τη διοργάνωση του φετινού διαγωνισμού, πολλοί περίμεναν ότι θα επιλέξει τη Γενεύη ή τη Ζυρίχη. Αντ’ αυτού, επιλέχθηκε η Βασιλεία, μία γραφική πόλη στις όχθες του Ρήνου, γνωστή για την υψηλή κουλτούρα της. Η πόλη φιλοξενεί την Art Basel, τη σημαντικότερη έκθεση σύγχρονης τέχνης στον κόσμο, καθώς και μουσεία όπως το Kunstmuseum Basel και το Fondation Beyeler.
Ο Marcel Rohr, αρχισυντάκτης της εφημερίδας Basler Zeitung, δήλωσε ότι η Eurovision προσφέρει μία «αντίθεση» στην πολιτιστική εικόνα της πόλης και ότι οι κάτοικοι την έχουν αγκαλιάσει. «Δεν είμαστε μεγάλοι γλεντζέδες», είπε, «αλλά αυτή την εβδομάδα η διάθεση είναι υπέροχη».
Πέρυσι, υπήρξε μία απόπειρα να ακυρωθεί η διοργάνωση στη Βασιλεία, όταν το συντηρητικό χριστιανικό κόμμα Federal Democratic Union of Switzerland ζήτησε δημοψήφισμα για τη χρηματοδότηση του διαγωνισμού, υποστηρίζοντας ότι οι εκκεντρικές εμφανίσεις απειλούν τις χριστιανικές αξίες. Ωστόσο, το 66% των πολιτών ενέκρινε τη χρηματοδότηση σε σχετικό δημοψήφισμα τον Νοέμβριο.
Ο Rohr κατέληξε λέγοντας ότι οι κάτοικοι της Βασιλείας απολαμβάνουν το θέαμα και τη σπάνια ευκαιρία να παραταθεί η νυχτερινή ζωή της πόλης πέρα από τις 10 το βράδυ. «Σε λίγες εβδομάδες», είπε με αναστεναγμό, «όλα θα επιστρέψουν στους κανονικούς ρυθμούς».
