Έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία σιωπής και αφού αναμετρήθηκαν ξανά στη σκηνή με τα φαντάσματα του παρελθόντος τους, οι U2 αφήνουν πίσω τη στάχτη της επικαιρότητας για να στήσουν στα 65 τους ένα εκτυφλωτικό πάρτι, λίγο πριν σβήσουν τα φώτα.
Φανταστείτε ένα γιγαντιαίο στάδιο να τρέμει κάτω από τις οθόνες και τα ηχεία, μόνο που αυτή τη φορά οι προβολείς δεν φωτίζουν ένα βαρύγδουπο κήρυγμα, αλλά τέσσερις βετεράνους από τα βόρεια προάστια του Δουβλίνου να χορεύουν κόντρα στην απαισιοδοξία της εποχής. Πέρασαν 50 χρόνια από τότε που οι U2 συστήθηκαν ως έφηβοι, τριάντα και κάτι χρόνια από την εποχή που η ανήσυχη rock τους αναστάτωσε το mainstream, πέρασαν τη μέση ηλικία επανασυστήνοντας τον εαυτό τους με το «Beautiful Day», ενώ πρόλαβαν ακόμη και να στριμώξουν με το ζόρι το «Songs Οf Innocence» στα iPhone όλου του πλανήτη.
Με αμέτρητες πολυπλατινένιες επιτυχίες στο No. 1, περιοδείες που ξεπουλούσαν σε λίγα λεπτά και μια πρόσφατη επιστροφή στα «The Joshua Tree» και «Achtung Baby» μέσα από τις εμφανίσεις τους, οι U2 στέκονται πλέον απέναντι στη δική τους τεράστια σκιά.
Το 16ο ολοκληρωμένο άλμπουμ τους, «Carnaval de Luz» έρχεται έπειτα από σχεδόν δέκα χρόνια χωρίς νέο πρωτότυπο υλικό —για την ακρίβεια, από το «Songs Of Experience» του 2017— και λειτουργεί σαν Δούρειος Ίππος: απ’ έξω φέρει όλη τη μεγαλοπρέπεια του stadium rock, όμως από μέσα κρύβει 12 φωτεινά pop τραγούδια, γεμάτα αυτοσαρκασμό, τρυφερότητα και μια πεισματική άρνηση να παραδοθούν στον σύγχρονο κυνισμό.
Από τη στάχτη στην Ανάσταση: Η τριλογία του φωτός
Για να διαβάσει κανείς σωστά το «Carnaval de Luz», πρέπει να κοιτάξει πρώτα το ημερολόγιο της χριστιανικής λειτουργίας. Ο τίτλος —γραμμένος με την ορθογραφία που επέλεξε το συγκρότημα— παραπέμπει ευθέως στο πολύχρωμο βραζιλιάνικο καρναβάλι που προηγείται της Σαρακοστής, της Τετάρτης της Τέφρας και, τελικά, του Πάσχα. Δεν είναι τυχαίο ότι η deluxe έκδοση ενώνει τον δίσκο με τα δύο EPs που προηγήθηκαν, συνθέτοντας μια ενιαία πνευματική αφήγηση.
Στο πρώτο μέρος, το «Days Of Ash», κυριαρχούν το πένθος και η οργή: το punk-rock «American Obituary» θρηνεί τον θάνατο της Renée Good από πυρά πράκτορα της ICE, ενώ το «The Tears Of Things», με αύρα από Roy Orbison, αγγίζει λοξά το βαθύ ρήγμα ανάμεσα στη Γάζα και το Ισραήλ.
Ακολούθησε το αισθητά ανώτερο «Easter Lily», φέρνοντας την πρώτη χαραμάδα ελπίδας με το κλασικό «Song for Hal» —όπου ο The Edge τραγουδά «Δεν είσαι μόνος όταν κλείνεις τα μάτια σου»—, το γνώριμο δράμα και τις αστραφτερές κιθάρες του «In a Life» και το φινάλε του «Coexist».
Οι τελευταίες νότες αναλογικού συνθεσάιζερ εκείνου του τραγουδιού γίνονται η ακριβής εισαγωγή του «Carnaval de Luz», ανοίγοντας ξανά τον κύκλο. Σε αντίθεση με το υπερφορτωμένο «Songs Of Experience», όπου εννέα διαφορετικοί παραγωγοί τράβηξαν τα τραγούδια προς κάθε πιθανή κατεύθυνση, εδώ ο Jacknife Lee κρατά την παραγωγή λιτή, συμπαγή και προσηλωμένη στη μελωδία.
Ο Bono παραμένει ο Bono —μισός Frank Sinatra σε οικείο εξομολογητικό τόνο, μισός ιεροκήρυκας του δρόμου που θέλει να ακουστεί μέχρι την τελευταία σειρά—, όμως πίσω του ο The Edge, ο Adam Clayton και ο Larry Mullen Jr. κινούνται με την αβίαστη χημεία ανθρώπων που ξέρουν πότε να τραβήξουν χειρόφρενο.
Το πάρτι πριν από το τέλος του κόσμου
Αν υπάρχει ένα νήμα που δένει ολόκληρο τον δίσκο, αυτό συνοψίζεται σε τέσσερις λέξεις: δεν είναι πολύ αργά. Δεν είναι πολύ αργά για πάρτι («Go [Carnaval de Luz]»), για να βρεις τον Θεό («Midnight Sunshine»), για ενσυναίσθηση («Torn»), για να σώσεις μια σχέση («If the World Is at War We Better Not Be») ή τον ίδιο τον κόσμο («Street Of Dreams»), και τελικά απλώς δεν είναι πολύ αργά («Can’t Stop Us Now»). Απέναντι στη μαυρίλα των ειδήσεων και στη μόνιμη μελαγχολία της σύγχρονης μουσικής σκηνής, οι U2 επιλέγουν ελάχιστα μινόρε και άφθονη ηλιοφάνεια.
Η αυλαία ανοίγει με το «Go (Carnaval de Luz)», ένα dance-rock ξέσπασμα κάτω από τρία λεπτά. Τα συνθεσάιζερ του Brian Eno μπλέκουν με κιθάρες που φέρνουν στον νου την disco του Nile Rodgers και πλήκτρα επηρεασμένα από τους Suicide, ενώ οι στίχοι μιλούν για την ανάγκη να βρεις ανθρώπους που νιώθουν ακριβώς όπως εσύ.
Κάποιοι ακούν εκεί ένα ακαταμάχητο υβρίδιο του Brian Eno με το χαρακτηριστικό riff του The Edge, ενώ άλλοι στέκονται πιο επιφυλακτικά απέναντι στον κάπως λεπτό ήχο της κιθάρας σε σύγκριση με όσα ακολουθούν. Στο «La Reina» και στο «Street Of Dreams», το συγκρότημα δανείζεται τον παλμό της latin pop (μαζί με λίγη hip-hop διάθεση στο δεύτερο) χωρίς να χάνει την ταυτότητά του.
Το «La Reina» έχει το αγέρωχο βάδισμα της εποχής του «Achtung Baby» και το παλλόμενο μπάσο του Adam Clayton, με τον Bono να ακροβατεί ανάμεσα στη φιλοσοφία του δρόμου —«Κανείς δεν είναι μόνος, αλλά κανείς δεν το ξέρει αυτό» και «Ο καθένας είναι μόνος του, όλοι το ξέρουν αυτό»— και σε στίχους ελαφρώς αφελείς, όπως το «Sing-a-ling the reggaeton».
Το πρώτο single, το «Street Of Dreams», συνοδεύτηκε από ένα γιορτινό video clip γυρισμένο στους δρόμους του Μεξικού, ντύνει τις κιθάρες του με τον αέρα του «The Joshua Tree» και στέλνει το σύνθημα «Μην τα παρατάς, και τα όνειρά σου δεν θα σε εγκαταλείψουν.», έτοιμο να τραγουδηθεί από εκατομμύρια θεατές το καλοκαίρι του 2027.
Ακόμη πιο απρόσμενες είναι οι στροφές προς την καθαρή pop. Το «Superficiality» είναι μια ανέμελη disco βόλτα που θα μπορούσαν να έχουν γράψει οι Sparks, ενώ στο «Glorify», σε συμπαραγωγή με τον Martin Garrix, οι U2 φλερτάρουν διακριτικά με την gospel, μετατρέποντας τη θρησκευτική έξαρση σε ένα ακαταμάχητο ρεφρέν.
Στο «The Mirror Maker (Rosalía)», ο Bono παρομοιάζει τη Rosalía με την προστάτιδα αγία της μουσικής, όσο ο The Edge —έπειτα από μια εισαγωγή γεμάτη echo— σαρώνει ακουστικές και ηλεκτρικές κιθάρες με την ορμή του Pete Townshend, μέσα σε ένα τρενάκι αλλαγών που θυμίζει τη χαρά της μεταμφίεσης του David Bowie.
Κι έπειτα έρχεται το «Silencio», ένα παιχνιδιάρικο surf rock τραγούδι όπου πονηροί ψίθυροι κρύβονται κάτω από την ξέφρενη επιφάνεια.
Ο Δούρειος Ίππος και η φωνή της Dolly Parton
Πίσω όμως από τα κομφετί, το «Carnaval de Luz» χτίζει τις πιο δυνατές στιγμές του πάνω στις ρωγμές. Το «The Greatest Show on Earth», ίσως η κορυφή του δίσκου, στήνει την πιο έξυπνη παγίδα. Η κιθάρα του The Edge ξεκινά σαν χαμένο single από το «The Joshua Tree» πάνω στα ατμοσφαιρικά τοπία του Brian Eno, ώσπου οι αντηχήσεις της αποσυγχρονίζονται ξαφνικά, παραπέμποντας στο «The Shape Of Punk to Come» των Refused.
Από το μεγαλοπρεπές τσίρκο του τίτλου, το τραγούδι γλιστρά στην ωμή ανατομία μιας σχέσης που φθείρεται, του χρόνου που περνά και της πίστης που δοκιμάζεται, με τον Bono να αναρωτιέται χαμηλόφωνα: «Είναι αυτή μια εκκλησία αγάπης ή φόβου; Μήπως κάναμε τον Θεό να νιώθει σαν ξένος εδώ;».
Λίγο παρακάτω, το «Midnight Sunshine» μοιάζει φτιαγμένο στον αυτόματο, χαλαρό και απολύτως ερωτικό, ένα τραγούδι για το τελευταίο πάρτι πριν το χάος —«Στο σκοτάδι, ανακαλύπτουμε τον ήλιο του μεσονυχτίου»— όπου ο Bono ζητά με αφοπλιστικό θράσος ένα τραγούδι που να χτυπά σαν γάντι του μποξ, κάτι που ο κόσμος να φοβηθεί, αντί για ακόμη μία μπαλάντα αγάπης.
Αντίστοιχες αντιθέσεις γεννούν και τα δύο τραγούδια που προηγούνται του φινάλε. Το «If the World Is at War We Better Not Be» στέκεται ως απολογισμός στις ιδρυτικές πεποιθήσεις του κουαρτέτου από το βόρειο Δουβλίνο, ενώ το «Can’t Stop Us Now» διχάζει: πάνω στον εμβατηριακό ρυθμό του Larry Mullen Jr., άλλοι ακούν έναν σκοτεινό βάλτο με post-punk δόντια και άλλοι ένα μάλλον συμβατικό στάδιο anthem που βαραίνει από μεγαλοστομίες όπως το «all Of us are better than any Of us».
Το φινάλε με το «Torn» αλλάζει απότομα τη θερμοκρασία. Όπως είχε συμβεί κάποτε με τον Johnny Cash στο «Zooropa», η Dolly Parton στέκεται δίπλα στον Bono στην τελευταία ηχογράφηση της ζωής της. Με το pedal steel του Daniel Lanois να τυλίγει τη φωνή της —εύθραυστη, ραγισμένη, βαθιά συγκινητική έπειτα από την πρόσφατη απώλειά της— και τον Bono να χαμηλώνει τον τόνο του, οι δυο τους περιγράφουν «μια οικογένεια σε πόλεμο».
Όπως και στο «Sunday Bloody Sunday», δεν υπάρχει ίχνος επαναστατικής πόζας ούτε δάχτυλο στραμμένο σε Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς, Καθολικούς και Προτεστάντες, αλλά μόνο μια ανθρωπιστική έκκληση για συνεννόηση πριν χαθεί ο χρόνος.
Για μερικούς, η απότομη μετάβαση από την ευφορία στη μελαγχολία ίσως μοιάζει με απότομο φρενάρισμα, για άλλους όμως είναι η πιο ειλικρινής κάθαρση για ένα άλμπουμ που έμαθε να μιλά χαμηλόφωνα τη στιγμή που όλοι περίμεναν ακόμη ένα κήρυγμα.
Έξω από τα μεγάφωνα, οι εποχές εξακολουθούν να τρίζουν, μα οι U2 αφήνουν τα αναλογικά συνθεσάιζερ ανοιχτά, γυρίζοντας ξανά τη στάχτη σε φως και τη θλίψη σε ρυθμό. Ακόμη κι όταν το καρναβάλι κοπάζει απότομα στην τελευταία στροφή, μένει στον αέρα η ηχώ από το pedal steel του Daniel Lanois και η σπασμένη ανάσα της Dolly Parton, σαν μια πόρτα που κάποιος φρόντισε να αφήσει μισάνοιχτη λίγο πριν ξημερώσει.
