Από την Κίνα και την Ινδία μέχρι τη Λευκορωσία, οι σύμμαχοι της Μόσχας ενώνουν τις φωνές τους στην Intervision, έναν διαγωνισμό που υπόσχεται «παραδοσιακές αξίες» αντί για γκλίτερ.
Η Ρωσία ετοιμάζεται να αναστήσει τον Διαγωνισμό Τραγουδιού Intervision, το αντίπαλο δέος της Eurovision από τη σοβιετική εποχή.
Η αυλαία ανοίγει το Σάββατο στη Μόσχα, με 23 συμμετοχές που προέρχονται κυρίως από χώρες – συμμάχους, σε μία εκδήλωση που υπόσχεται λιγότερα στρας και εκρηκτικά σόου, αλλά περισσότερους πατριωτικούς ύμνους.
Στη σκηνή δεν αναμένεται να δούμε φανταχτερά κορμάκια με παγιέτες, camp θεατρικότητα ή τους ποπ ύμνους της ευρωπαϊκής σχολής. Αντίθετα, η εκδοχή του Κρεμλίνου προβάλλει τις «παραδοσιακές αξίες», με συγκινητικές πατριωτικές μπαλάντες και έναν Ρώσο εκπρόσωπο που είναι δηλωμένα υπέρμαχος του πολέμου. Πρόκειται για μία μεθοδική προσπάθεια της Μόσχας να ξαναγράψει με δικά της χρώματα τη χρυσόσκονη της Eurovision.
Η Ρωσία αποβλήθηκε από τη Eurovision το 2022, ως συνέπεια της ολομέτωπης εισβολής της στην Ουκρανία. Τρία χρόνια αργότερα, ο πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν υπέγραψε διάταγμα για την επίσημη αναβίωση του διαγωνισμού Intervision, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρώτη διοργάνωσή του από την εποχή της διάλυσης της Σοβιετικής Ένωσης.
Μεταξύ των χωρών που θα συμμετάσχουν είναι μέλη του μπλοκ των BRICS —Κίνα, Ινδία, Βραζιλία και Νότια Αφρική— καθώς και παραδοσιακοί μετασοβιετικοί σύμμαχοι όπως η Λευκορωσία και κράτη της Κεντρικής Ασίας. Την παρουσίαση θα αναλάβουν ο Κινέζος entertainer Lay (Meng Lei) και η Ινδή ηθοποιός Stefy Patel, οι οποίοι παρουσιάζονται ως το «διεθνές δίδυμο» των παρουσιαστών.
«Η ποιότητα είναι υψηλή… Το κύριο για εμάς είναι ότι φέρνουν μαζί τους τον πολιτισμό, τον τρόπο ζωής και τις πνευματικές τους παραδόσεις. Αυτό το πετύχαμε», δήλωσε ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών, Sergei Lavrov.
Η Μόσχα θα εκπροσωπηθεί από τον Shaman, έναν κατάξανθο τραγουδιστή που έχει μετατραπεί σε εμβληματικό πρόσωπο της πολεμικής προπαγάνδας του Κρεμλίνου.
Γνωστός για τα ηχηρά πατριωτικά του τραγούδια —ανάμεσά τους και το «I Am Russian», που έχει καθιερωθεί ως ανεπίσημος ύμνος του φιλοπολεμικού κινήματος— ο Shaman (το πραγματικό του όνομα είναι Yaroslav Dronov) έχει αναπτύξει φανατικό κοινό, τραγουδώντας σε κρατικά ράλι και στρατιωτικές εκδηλώσεις, συχνά τυλιγμένος με τη ρωσική σημαία.
Ωστόσο, την Τετάρτη οι διοργανωτές δέχθηκαν ένα πλήγμα, όταν ο Αμερικανός τραγουδιστής Brandon Howard αποσύρθηκε ξαφνικά, παρόλο που η συμμετοχή του είχε διαφημιστεί έντονα από τη Μόσχα. Ο Howard, βέβαια, ουδέποτε εκπροσωπούσε επίσημα τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η φετινή διοργάνωση σηματοδοτεί μία απροσδόκητη επιστροφή για τον θεσμό της Intervision.
Το φεστιβάλ ξεκίνησε την εποχή του Leonid Brezhnev και διεξαγόταν σποραδικά από τη δεκαετία του 1960 έως τη δεκαετία του 1980, ως η απάντηση του ανατολικού μπλοκ στη Eurovision. Διοργανώθηκε στην Πολωνία και την τότε Τσεχοσλοβακία, ενώ συμμετείχαν και απομακρυσμένοι σύμμαχοι της Μόσχας, όπως η Κούβα.
Εκείνη την εποχή, η Intervision παρουσιαζόταν ως δείγμα «ανοίγματος» μετά τον θάνατο του Στάλιν, αλλά ταυτόχρονα και ως μία επίδειξη των καλλιτεχνικών παραδόσεων του μπλοκ.
Η Ρωσία εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Eurovision το 1994, λίγα χρόνια μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, ξεκινώντας μία μακρά και περίπλοκη σχέση με τον ευρωπαϊκό διαγωνισμό. Κατά τη δεκαετία του 2000, ο θεσμός αποτέλεσε κορυφαίο τηλεοπτικό γεγονός για το ρωσικό κοινό, με τη Μόσχα να στέλνει μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της μουσικής της σκηνής.
Ο Dima Bilan παραμένει ο μοναδικός Ρώσος που έχει κερδίσει τη Eurovision, το 2008 με το τραγούδι «Believe». Την επόμενη χρονιά, η Μόσχα διοργάνωσε τον διαγωνισμό με μία εντυπωσιακή παραγωγή, δαπανώντας περίπου 42 εκατομμύρια δολάρια — αποτελώντας τον πιο ακριβό διαγωνισμό Eurovision μέχρι σήμερα.
Καθώς όμως η Ρωσία, υπό την ηγεσία του Πούτιν, άρχισε να ακολουθεί μία όλο και πιο συντηρητική πορεία, οι επικρίσεις απέναντι στον φανταχτερό, και συχνά με ΛΟΑΤΚΙ+ θεματολογία, διαγωνισμό πλήθαιναν. Οι αρχές της Μόσχας κατηγορούσαν επανειλημμένα τη Eurovision ότι υπονομεύει τις «παραδοσιακές οικογενειακές αξίες».
Ο Gennady Zyuganov, επί χρόνια ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ρωσίας, δήλωσε χαρακτηριστικά αυτή την εβδομάδα: «Η Eurovision κάποτε ήταν λαμπερή κι ενδιαφέρουσα. Όταν όμως η Δύση άρχισε να σέρνει κάθε είδους διαστροφές στην τηλεόραση, όχι μόνο δεν μου άρεσε πια, αλλά δεν ήθελα ούτε να τη βλέπω».
Ο Zyuganov πρόσθεσε πως είναι βέβαιος ότι το Intervision θα ξεπεράσει τη δυτική του εκδοχή σε δημοτικότητα.
Παρ’ όλα αυτά, οι Ρώσοι θεατές δεν φαίνεται να έχουν πειστεί ακόμη. Σύμφωνα με ρεπορτάζ, οι διοργανωτές, ανήσυχοι για τα άδεια καθίσματα, κατέφυγαν στη γνωστή πρακτική των massovka — πληρωμένων κομπάρσων που ντύνονται και συμπεριφέρονται σαν «ξένοι επισκέπτες» προκειμένου να γεμίσουν τις αίθουσες.
Το αν αυτή η νέα προσπάθεια να αναστηθεί η Intervision θα αποδειχθεί πιο επιτυχημένη από τις προηγούμενες, μένει να φανεί.
Η Μόσχα μπορεί να το προβάλλει ως έναν «πολιτιστικό ανταγωνισμό», αλλά οι πρακτικές συνθήκες δείχνουν ότι ο διαγωνισμός θα έχει δύσκολη πορεία. Άλλωστε, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι δεν θα μπορούν καν να τον κρίνουν από πρώτο χέρι: σε αντίθεση με τη Eurovision που μεταδίδεται σε ολόκληρη την ήπειρο, το Intervision δεν πρόκειται να φτάσει στις οθόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αναβίωση της Intervision, συνεπώς, είναι κάτι περισσότερο από ένας απλός διαγωνισμός τραγουδιού. Αποτελεί μία απτή εκδήλωση της πολιτιστικής στροφής της Ρωσίας και της προσπάθειάς της να οικοδομήσει μία παράλληλη σφαίρα επιρροής, μαζί με τους συμμάχους της, μακριά από τη Δύση.
Το αν αυτό το εγχείρημα θα καταφέρει να δημιουργήσει έναν αυθεντικό πολιτιστικό πόλο έλξης ή θα παραμείνει απλώς ένα προπαγανδιστικό εργαλείο περιορισμένης εμβέλειας, είναι το μεγάλο στοίχημα που θα κριθεί όχι μόνο στη σκηνή, αλλά και στη συνείδηση ενός παγκόσμιου κοινού που, προς το παρόν, παραμένει θεατής από απόσταση.
