Ο Jay-Z αποκαλύπτει τα παρασκήνια της έντασης με τον Kanye West, την έμπνευση από το «Goodfellas», τις μάχες με τα ραδιόφωνα της Νέας Υόρκης και τις άγνωστες ιστορίες πίσω από τα κλασικά άλμπουμ του.
Στο πέμπτο και το έκτο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «JAŸ-Z in 8», που έκαναν πρεμιέρα στην πλατφόρμα HBO Max, ο Jay-Z κάθεται απέναντι από τον θρυλικό παραγωγό Rick Rubin για μία σε βάθος αναδρομή στη δισκογραφία του. Οι δυο τους ξετυλίγουν το νήμα από το ιστορικό πρώτο άλμπουμ «Reasonable Doubt» μέχρι το απολογητικό «4:44», αποκαλύπτοντας τα παρασκήνια πίσω από εμβληματικά τραγούδια όπως τα «99 Problems», «Dead Presidents II» και «Public Service Announcement (Interlude)».
Η συζήτηση ανάμεσά τους κύλησε με απόλυτη φυσικότητα, χωρίς δισταγμούς ή επιφυλάξεις. «Τίποτα δεν ήταν δύσκολο, ήταν εξαιρετικά εύκολο. Με τον Rick Rubin μοιραζόμαστε την ίδια περιέργεια για τη ζωή και την ίδια αγάπη για τη μουσική», εξήγησε ο ράπερ στο Billboard.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συνάντησης αφορά τη σχέση του με τον Kanye West, με τον οποίο βρέθηκαν ξανά στο στούντιο το 2021 για το τραγούδι «JAIL» του δίσκου «Donda». Παρά το γεγονός ότι ο Ye εξαπέλυσε πέρυσι μία απαράδεκτη δημόσια επίθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εναντίον των παιδιών του Jay-Z, ο σεβασμός για το καλλιτεχνικό του ανάστημα παραμένει ακλόνητος. «Είναι ένας από τους πιο λαμπρούς καλλιτέχνες που θα δούμε ποτέ. Ανταποκρίνεται πλήρως στη φήμη του», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Jay-Z θυμήθηκε την πρώτη τους γνωριμία πριν από 25 χρόνια, κατά την περίοδο των ηχογραφήσεων του «The Blueprint», όταν ο Ye στεκόταν πάνω σε ένα τραπέζι του στούντιο και αυτοαποκαλούνταν «σωτήρας του Σικάγο». Αυτή η ακλόνητη πίστη στον εαυτό του δεν έσβησε ποτέ, αν και δεν έλειψαν οι έντονες διαφωνίες, όπως συνέβη με τον επίμαχο στίχο στο «JAIL» όπου ο Jay-Z σχολίαζε την πολιτική στροφή του West προς τον Donald Trump και το χαρακτηριστικό κόκκινο καπέλο.
Επί δύο ολόκληρες εβδομάδες οι δύο καλλιτέχνες διαφωνούσαν για τον συγκεκριμένο στίχο, καθώς ο Kanye West ένιωθε άβολα με την αναφορά, όμως ο Jay-Z αρνήθηκε πεισματικά να τον αλλάξει. Θεωρούσε ότι τα λόγια του λειτουργούσαν ως μία ασπίδα προστασίας, καθώς αναγνώριζαν ανοιχτά το πρόβλημα χωρίς να κρύβουν τίποτα κάτω από το χαλί.
«Υπήρχαν ζητήματα εκεί και έπρεπε να αναγνωρίσουμε όσα συνέβαιναν χωρίς περιστροφές», εξήγησε ο Jay-Z για την τεταμένη εκείνη περίοδο. «Ήξερα επίσης ότι αν οι ρόλοι είχαν αντιστραφεί, θα υπερασπιζόταν και εκείνος την καλλιτεχνική ακεραιότητα αυτού που δημιούργησε», συμπλήρωσε.
Ο Ye τελικά διατήρησε το κουπλέ ακριβώς όπως γράφτηκε, με το «JAIL» να κατακτά το βραβείο Grammy για το Καλύτερο Rap Τραγούδι το 2022 και να φτάνει στο Top 10 του Billboard Hot 100. Η συνεργασία αυτή υπενθύμισε τη μοναδική χημεία τους, η οποία είχε δοκιμαστεί για πρώτη φορά με εντυπωσιακό τρόπο στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Αναλύοντας το «U Don’t Know», ο Jay-Z αποκάλυψε ότι η ραχοκοκαλιά του άλμπουμ «The Blueprint» του 2001 στήθηκε κυριολεκτικά μέσα σε λίγες ημέρες. «Ο Bink ξεκίνησε τον δίσκο και μετά ο Kanye και ο Just Blaze έρχονταν καθημερινά με νέες ιδέες. Αυτό το άλμπουμ φτιάχτηκε μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο, ηχογραφήσαμε εννέα τραγούδια μέσα σε λίγες ημέρες», θυμήθηκε.
«Πειράζαμε λεπτομέρειες για τον υπόλοιπο μήνα, αλλά κομμάτια όπως τα “U Don’t Know”, “Song Cry” και “Heart of the City” έγιναν εκείνες τις ημέρες», πρόσθεσε ο ίδιος. Όπως εξήγησε, το μόνο που απέμενε ήταν να τελειοποιηθούν τα ρεφρέν και να προστεθούν τα κατάλληλα γυναικεία φωνητικά.
Αντίθετα, δεν εξελίχθηκαν όλες οι μεγάλες στιγμές με την ίδια ευκολία, όπως συνέβη με το «Young Forever» από το άλμπουμ «The Blueprint 3» του 2009. Παρά την είσοδο του κομματιού στο Top 10 των charts, ο ράπερ παραδέχεται ότι δεν έμεινε ποτέ ικανοποιημένος από τον τρόπο που προσέγγισε το διάσημο sample των Alphaville. «Ήξερα τι ήθελα να πω, αλλά έψαχνα έναν ιδιαίτερο τρόπο για να το αποδώσω. Δεν τα κατάφερα ποτέ και ακόμα και σήμερα, όταν ακούω αυτό το τραγούδι, νιώθω άβολα», εξομολογήθηκε.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η ανάλυση του «Threat» από το «The Black Album» του 2003, σε παραγωγή του 9th Wonder και με τη συμμετοχή του κωμικού Cedric the Entertainer. Ο Jay-Z αποκάλυψε ότι η πηγή έμπνευσης για το κομμάτι ήταν η κλασική ταινία «Goodfellas» του Martin Scorsese, και συγκεκριμένα η σκηνή όπου ο χαρακτήρας του Joe Pesci εκτοξεύει απειλές γεμάτες μαύρο χιούμορ.
«Οι γκάνγκστερ έχουν τρομερό χιούμορ και ο τρόπος που βλέπουν τη ζωή είναι απίστευτα αστείος. Ο κόσμος νομίζει ότι ένας μαφιόζος είναι απλώς ένας άξεστος που δεν ξέρει να μιλάει», σχολίασε ο Jay-Z. «Για να χτίσεις επιχειρήσεις σαν αυτές που έφτιαξαν εκείνοι, πρέπει να είσαι ευφυής, απλώς χρησιμοποιείς την ευφυΐα σου με διαφορετικό τρόπο», συμπλήρωσε.
Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου, η συζήτηση για το τραγούδι «Politics as Usual» οδήγησε σε μία απρόσμενη αναδρομή σε ένα ακυκλοφόρητο κομμάτι που είχε ηχογραφήσει παλιότερα με τον Rick Rubin. Ο ράπερ άρχισε να απαγγέλλει τους στίχους από μνήμης, αποδεικνύοντας πόσο έντονα χαραγμένες παραμένουν μέσα του οι εμπειρίες του δρόμου.
«Έχω τόσα προβλήματα στο κεφάλι μου, αρνούμαι να χάσω και τα ανίψια μου χρειάζονται παπούτσια. Όποιος βαθμός πείνας μπορεί να κάνει τον καθένα διακινητή, γι’ αυτό και σε κάθε γειτονιά μάς νιώθουν», ράπαρε ο ίδιος με άνεση. «Δεν κυκλοφορώ με όπλο επειδή είναι μόδα, αλλά επειδή δεν θέλω να λείψω από το παιδί μου», συμπλήρωσε, περιγράφοντας πώς οι κανόνες επιβίωσης διαφέρουν από γειτονιά σε γειτονιά.
Στρέφοντας το βλέμμα στο παρελθόν μέσα από κομμάτια όπως το «Regrets» και το «Kill Jay-Z», ο καλλιτέχνης τόνισε ότι δεν κουβαλά τύψεις για τα λάθη του. «Βρίσκομαι σε ένα σημείο όπου απλώς αποδέχομαι ότι τα πράγματα συμβαίνουν. Προσπαθείς να μάθεις, να γίνεις καλύτερος άνθρωπος και καλύτερος φίλος, βλέποντας το παρελθόν μόνο ως ευκαιρία διόρθωσης», εξήγησε.
Στο κεφάλαιο του «99 Problems», ο Jay-Z και ο Rick Rubin στάθηκαν στις μεγάλες συγκρούσεις με τα ραδιόφωνα της Νέας Υόρκης, όπως ο σταθμός Hot 97, που απειλούσαν με αποκλεισμό όποιον καλλιτέχνη επισκεπτόταν ανταγωνιστικές συχνότητες. «Εκείνη την εποχή είσαι ο κορυφαίος καλλιτέχνης στην πόλη και όλοι προσπαθούν να σε πιέσουν», θυμήθηκε ο ράπερ. «Αυτό δεν κράτησε πολύ, γιατί στάθηκα στο ύψος μου και αρνήθηκα να παίξω αυτά τα παιχνίδια», συμπλήρωσε.
Το επεισόδιο έκλεισε με αποκαλύψεις για το πώς η παρέμβαση ενός δημοσιογράφου γέννησε το τρίτο κουπλέ του «Public Service Announcement», ενός κομματιού που παραλίγο να μείνει εκτός του «The Black Album», αλλά και με συγκινητικές αναφορές στον Biggie Smalls. Η αυλαία της σειράς πρόκειται να πέσει την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου στο HBO Max με τα δύο τελευταία επεισόδια, ολοκληρώνοντας μία σπάνια καταγραφή της σύγχρονης ιστορίας της hip-hop .
Μέσα από αυτόν τον απέριττο διάλογο, ο Jay-Z και ο Rick Rubin φωτίζουν τις δημιουργικές εντάσεις και τις προσωπικές επιλογές που διαμόρφωσαν έναν ολόκληρο μουσικό κόσμο. Η επιστροφή στις ρίζες των κλασικών τραγουδιών αποδεικνύει ότι πίσω από τις κορυφές των charts κρύβεται πάντα η αδιαπραγμάτευτη ανάγκη για καλλιτεχνική ελευθερία.
