Για πρώτη φορά στην πολυτάραχη καριέρα του, ο Kanye West καλείται να υπερασπιστεί τις δημιουργικές του μεθόδους ενώπιον ενόρκων, σε μία δικαστική διαμάχη που αφορά τις πρώιμες εκδοχές των τραγουδιών «Hurricane» και «Moon».
Ο Ye, ο καλλιτέχνης που στο παρελθόν γνωρίσαμε ως Kanye West, έχει βρεθεί στο στόχαστρο της δικαιοσύνης δεκάδες φορές για τη χρήση μη εξουσιοδοτημένων samples και επανεκτελέσεων στη μουσική του. Ωστόσο, η τρέχουσα υπόθεση σηματοδοτεί μία ιστορική καμπή, καθώς είναι η πρώτη φορά που μία τέτοια αγωγή οδηγείται στις δικαστικές αίθουσες, έστω και με έναν αρκετά περιορισμένο νομικό ορίζοντα.
Τη Δευτέρα 4 Μαΐου, ένα σώμα ενόρκων συγκεντρώνεται στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Λος Άντζελες για να εξετάσει μία υπόθεση πνευματικών δικαιωμάτων που αφορά δύο από τα πιο επιτυχημένα τραγούδια της πρόσφατης περιόδου του. Πρόκειται για τις πρώιμες εκδοχές των τραγουδιών «Hurricane» και «Moon», τα οποία κατάφεραν να βρεθούν στο Top 20 του Billboard Hot 100, όταν κυκλοφόρησαν το 2021 μέσα από το άλμπουμ «Donda», το οποίο κατέκτησε το No. 1 του Billboard 200.
Αξίζει να σημειωθεί πως το «Hurricane» κέρδισε το βραβείο Grammy για την Καλύτερη Melodic Rap Ερμηνεία. Αυτή η αναγνώριση προσδίδει επιπλέον βάρος στη δικαστική διαμάχη, καθώς ηθικά και οικονομικά διακυβεύματα συμπλέκονται γύρω από ένα έργο που έχει ήδη καταγραφεί στην ιστορία της σύγχρονης μουσικής.
Στην πλευρά του ενάγοντος βρίσκεται η Artist Revenue Advocates LLC, μία επιχειρηματική οντότητα που διοικείται από τους μουσικούς παραγωγούς DJ Khalil (Khalil Abdul-Rahman), Sam Barsh, Dan Seeff και Josh Mease. Οι τέσσερις αυτοί δημιουργοί είχαν συνθέσει το 2018 ένα instrumental τραγούδι με τίτλο «MSD PT2», το οποίο αποτελεί και την πέτρα του σκανδάλου στην παρούσα αντιδικία.
Η αγωγή, που κατατέθηκε το 2024, υποστηρίζει ότι ο Ye χρησιμοποίησε στοιχεία από αυτό το τραγούδι στα «Hurricane» και «Moon» χωρίς να λάβει την απαιτούμενη άδεια ή να καταβάλει τα ανάλογα πνευματικά δικαιώματα. Η κατηγορία αφορούσε αρχικά την παράνομη επανεκτέλεση (interpolation) του υλικού τους, μία πρακτική που στον χώρο της μουσικής παραγωγής απαιτεί σαφείς συμφωνίες.
Ωστόσο, η πορεία της υπόθεσης πήρε μία απρόσμενη τροπή τον Φεβρουάριο, όταν ένας δικαστής απέρριψε το μεγαλύτερο μέρος της αγωγής. Η απόφαση αυτή βασίστηκε στο γεγονός ότι η Artist Revenue Advocates κατέχει μόνο τα δικαιώματα της αρχικής ηχογράφησης (master recording) του «MSD PT2» και όχι τα δικαιώματα της σύνθεσης.
Αυτό το νομικό κενό σημαίνει ότι η εταιρεία έχει το δικαίωμα να κινηθεί δικαστικά μόνο για τη χρήση ενός sample, ενώ δεν νομιμοποιείται να εγείρει αξιώσεις για μία επανεκτέλεση. Είναι κοινά αποδεκτό, άλλωστε, πως στις τελικές εκδοχές των τραγουδιών που ακούμε σήμερα στο «Donda», δεν υπάρχει κανένα άμεσο sample από την ηχογράφηση του «MSD PT2».
Η πλευρά των εναγόντων όμως επιμένει σε μία συγκεκριμένη λεπτομέρεια, ισχυριζόμενη ότι τέτοια samples υπήρχαν σε πρώιμες, ακυκλοφόρητες demo εκδοχές και των δύο τραγουδιών. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, αυτά τα δείγματα αντικαταστάθηκαν από επανεκτελέσεις μόνο λίγο πριν την επίσημη κυκλοφορία του άλμπουμ.
Βασισμένος σε αυτό το επιχείρημα, ο δικαστής επέτρεψε τη διεξαγωγή μιας δίκης με περιορισμένο αντικείμενο, όπου οι ενάγοντες θα διεκδικήσουν μερίδιο από τα κέρδη που φέρεται να αποκόμισε ο Ye παρουσιάζοντας αυτά τα πρώιμα demos σε listening parties πριν την επίσημη πρεμιέρα του «Donda». Η στρατηγική αυτή στοχεύει στα έσοδα που προέκυψαν από τη ζωντανή προβολή του υλικού, μία γκρίζα ζώνη στην πνευματική ιδιοκτησία.
Από την άλλη πλευρά, η θέση του Ye είναι ξεκάθαρη και επιθετική, καθώς υποστηρίζει ότι δεν οφείλει τίποτα στους τέσσερις παραγωγούς. Η νομική του ομάδα διατείνεται πως έγινε προσπάθεια να εξασφαλιστεί η άδεια για το sample του «MSD PT2», αλλά οι παραγωγοί σκόπιμα καθυστερούσαν τη διαδικασία.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Kanye West, οι δημιουργοί αρνήθηκαν να εγκρίνουν τα τυπικά ποσοστά που ισχύουν στη μουσική βιομηχανία, με στόχο να μεγιστοποιήσουν τη διαπραγματευτική τους ισχύ. Η πλευρά του καλλιτέχνη θεωρεί πως η κίνησή τους ήταν υπολογισμένη, ώστε να μπορέσουν να προβάλουν αξιώσεις για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων μετά την κυκλοφορία του δίσκου.
Παράλληλα, ο Ye επισημαίνει ότι οι ενάγοντες έχουν ήδη εισπράξει ορισμένα δικαιώματα από διάφορους εκδότες, κάτι που κατά την άποψή του αποδυναμώνει τις απαιτήσεις τους. Αυτή η υπόθεση έρχεται να προστεθεί σε μία μακρά λίστα νομικών περιπετειών, η οποία ξεκίνησε το 2008, όταν ο ράπερ μηνύθηκε για πρώτη φορά για ένα sample στο δεύτερο άλμπουμ του, το «Late Registration».
Από τότε μέχρι σήμερα, έχουν κατατεθεί τουλάχιστον 16 παρόμοιες αγωγές εναντίον του. Στο παρελθόν, ο West επέλεγε σταθερά τον δρόμο του εξωδικαστικού συμβιβασμού για τις περιπτώσεις που δεν απορρίπτονταν για διαδικαστικούς λόγους, αποφεύγοντας την έκθεση μιας δημόσιας δίκης.
Αυτή τη φορά, όμως, η ομάδα του αποφάσισε να αλλάξει στάση και να υπερασπιστεί τις θέσεις της ενώπιον των ενόρκων. Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει περίπου μία εβδομάδα και το ενδιαφέρον κορυφώνεται με την αναμενόμενη κατάθεση του ίδιου του Kanye West, ο οποίος θα βρεθεί στο εδώλιο του μάρτυρα.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ye καλείται να καταθέσει πρόσφατα, καθώς πριν από δύο μήνες βρέθηκε σε δικαστήριο του Λος Άντζελες για μία άλλη υπόθεση που αφορούσε κατασκευαστικές εργασίες στην έπαυλή του στο Μαλιμπού. Ωστόσο, η τρέχουσα δίκη έχει σαφώς μεγαλύτερο καλλιτεχνικό και βιομηχανικό αντίκτυπο.
Η λίστα των μαρτύρων περιλαμβάνει και άλλα ηχηρά ονόματα, όπως ο επικεφαλής του προσωπικού του West, Milo Yiannopoulos. Επίσης, αναμένεται να καταθέσουν οι παραγωγοί του «Donda», Nascent, 88-Keys, BoogzdaBeast και Digital Nas, προσφέροντας μία σπάνια ματιά στο παρασκήνιο της δημιουργίας του άλμπουμ.
Επιπλέον, ενδέχεται να κληθεί εκπρόσωπος της Apple Music για να καταθέσει σχετικά με τις ζωντανές μεταδόσεις των listening sessions του «Donda» το 2021. Το δικαστήριο ενδιαφέρεται επίσης για τις καταθέσεις εκπροσώπων των εταιρειών Balenciaga και Gap, προκειμένου να διαπιστωθεί αν αυτές οι εκδηλώσεις συνέβαλαν στην αύξηση των πωλήσεων των προϊόντων με το brand Yeezy.
Η χρονική συγκυρία της δίκης είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για την καριέρα του Kanye West. Τον Ιανουάριο, ο αμφιλεγόμενος καλλιτέχνης δημοσίευσε μία ολοσέλιδη καταχώριση στην εφημερίδα Wall Street Journal, ζητώντας συγγνώμη για τα πολυάριθμα αντισημιτικά σχόλια που είχε κάνει κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.
Παρά τις αντιδράσεις, η εμπορική του δύναμη παραμένει υπολογίσιμη, καθώς πρόσφατα πραγματοποίησε δύο sold out εμφανίσεις στο SoFi Stadium του Λος Άντζελες και το νέο του άλμπουμ με τίτλο «Bully» έκανε ντεμπούτο στο No. 2 του Billboard 200 τον προηγούμενο μήνα. Η προσπάθεια επιστροφής του όμως προσέκρουσε σε εμπόδια, καθώς η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου τού αρνήθηκε τη βίζα για τη συμμετοχή του στο φετινό Wireless Festival.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στην ακύρωση του φεστιβάλ, καθώς και στην αναβολή αρκετών άλλων προγραμματισμένων εμφανίσεών του. Η δικαστική απόφαση στο Λος Άντζελες θα αποτελέσει ένα ακόμη κομμάτι στο περίπλοκο παζλ της δημόσιας εικόνας του, αναδεικνύοντας τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στη δημιουργική ελευθερία και τον σεβασμό στην πνευματική ιδιοκτησία των συναδέλφων του.
Η δίκη αυτή δεν αφορά μόνο τα δολάρια που μπορεί να κερδίσει ή να χάσει η μία ή η άλλη πλευρά. Πρόκειται για μία ηθική αναμέτρηση που θέτει ερωτήματα για το πώς η βιομηχανία της rap αντιμετωπίζει τους αφανείς ήρωες της παραγωγής και αν η μεγαλοφυΐα ενός καλλιτέχνη τού δίνει το ελεύθερο να παρακάμπτει τους κανόνες που ισχύουν για όλους τους υπόλοιπους.
