Ο θρύλος της reggae Jimmy Cliff, ο ηθοποιός του εμβληματικού «The Harder They Come» και ένας από τους τελευταίους μεγάλους πρεσβευτές της τζαμαϊκανής μουσικής, άφησε πίσω του, σε ηλικία 81 ετών, μία κληρονομιά που ξεπερνά τα σύνορα της μουσικής.
Ένας από τους τελευταίους εν ζωή τιτάνες της reggae, ο αυθεντικός «rude boy» και θρύλος της soul, Jimmy Cliff, ο άνθρωπος που με την ταινία «The Harder They Come» μετέφερε τον ήχο της Τζαμάικας σε ολόκληρο τον κόσμο, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 81 ετών.
Την είδηση του θανάτου του αγαπημένου τραγουδιστή και μουσικού συμβόλου της Τζαμάικας ανακοίνωσε η σύζυγός του, Latifah Chambers, με μία ανάρτηση στο Instagram το πρωί της Δευτέρας, 24 Νοεμβρίου.
«Με βαθιά θλίψη μοιράζομαι μαζί σας ότι ο σύζυγός μου, Jimmy Cliff, πέρασε στην άλλη πλευρά έπειτα από μία κρίση που ακολουθήθηκε από πνευμονία», έγραφε το μήνυμά της. «Είμαι ευγνώμων για την οικογένειά του, τους φίλους, τους συναδέλφους καλλιτέχνες και συνεργάτες που μοιράστηκαν το ταξίδι του μαζί του. Προς όλους τους θαυμαστές του ανά τον κόσμο, παρακαλώ να ξέρετε ότι η υποστήριξή σας ήταν η δύναμή του σε όλη την καριέρα του. Εκτιμούσε πραγματικά κάθε έναν από εσάς για την αγάπη του».
Ο Cliff, διάσημος για την ψηλή, κρυστάλλινη φωνή του και την αφοσίωσή του σε μηνύματα θετικότητας, ειρήνης και ενότητας, άφησε πίσω του ανεξίτηλες επιτυχίες της reggae όπως τα «Many Rivers to Cross», «You Can Get It If You Really Want» και φυσικά το ομώνυμο κομμάτι της εμβληματικής μουσικής-εγκληματικής ταινίας «The Harder They Come» του 1972, στην οποία πρωταγωνίστησε ως Ivanhoe «Ivan» Martin, σε έναν ρόλο που θεωρείται καθοριστικός για τη διάδοση της reggae παγκοσμίως.
Ήταν ένας από τους τελευταίους επιζώντες παγκόσμιους πρεσβευτές της γενιάς των μεγάλων της reggae που έφεραν τη μουσική του νησιού στον κόσμο – δίπλα σε θρύλους όπως οι Bob Marley, Peter Tosh, Toots Hibbert και Bunny Wailer. Πριν τον θάνατό του, ο Cliff ήταν ο μόνος εν ζωή καλλιτέχνης της reggae που είχε τιμηθεί με το Τάγμα της Αξίας της Τζαμάικας, την ύψιστη τιμή που απονέμει η κυβέρνηση της χώρας για επιτεύγματα στις τέχνες και τις επιστήμες.
Γεννημένος ως James Chambers την 1η Απριλίου 1948 στην ενορία του Αγίου Ιακώβου κοντά στο Μοντέγκο Μπέι της Τζαμάικας, το ταλέντο του Cliff έγινε αντιληπτό από νωρίς. Όγδοο από τα εννέα παιδιά της οικογένειας, ο χαρακτηριστικός, μελωδικός τόνος της φωνής του τον έκανε να ξεχωρίσει αμέσως όταν μετακόμισε στο Κίνγκστον σε ηλικία 14 ετών. Εκεί υιοθέτησε το καλλιτεχνικό του όνομα και άρχισε να ηχογραφεί τραγούδια με αμερικανικές R&B επιρροές, πριν κάνει τη γνωριμία που θα άλλαζε για πάντα τη ζωή του.
Ο Cliff κατάφερε να πείσει τον Leslie Kong –ιδιοκτήτη ενός μαγαζιού στο Κίνγκστον που ήταν ταυτόχρονα εστιατόριο, παγωτατζίδικο και κατάστημα καλλυντικών, το Beverley’s– να μπει στη μουσική βιομηχανία. Η δισκογραφική εταιρεία που ίδρυσαν, η Beverley’s Records, κυκλοφόρησε το πρώτο του single με ska αποχρώσεις, το «Hurricane Hattie», το οποίο εκτοξεύτηκε στην κορυφή των τζαμαϊκανών charts. Ακολούθησε μία σειρά από επιτυχίες που έγραψε και ερμήνευσε ο ίδιος, όπως τα «Miss Jamaica», «One-Eyed Jacks» και «King of Kings».
Εκείνη την περίοδο, έγινε φίλος με έναν 16χρονο Bob Marley και τον βοήθησε να εξασφαλίσει συμβόλαιο με τον Kong για να κυκλοφορήσει το ντεμπούτο single του το 1962, το «Judge Not». Ήδη ανερχόμενο αστέρι του πρώτου κύματος της ska, ο Cliff επιλέχθηκε να εκπροσωπήσει την Τζαμάικα στην Παγκόσμια Έκθεση της Νέας Υόρκης το 1964, μαζί με τους Millie Small, Prince Buster και άλλους.
Εντυπωσιασμένοι από τις εμφανίσεις τους, ο γίγαντας της soul Curtis Mayfield και ο παραγωγός Carl Davis συνέθεσαν το άλμπουμ του 1964 με τίτλο «The Real Jamaica Ska», το οποίο περιλάμβανε δύο συνθέσεις του Cliff, τα «Ska All Over the World» και «Trust No Man».
Το πιο σημαντικό, όμως, ήταν ότι στην Παγκόσμια Έκθεση γνώρισε τον Τζαμαϊκανό ομογενή και ανερχόμενο μεγιστάνα της βρετανικής δισκογραφίας Chris Blackwell, ιδρυτή της Island Records. Αφού πάλεψε να βρει τον ήχο του ηχογραφώντας στο Λονδίνο, ο Cliff επέστρεψε στην Τζαμάικα το 1969 για να δουλέψει πάνω σε μία σειρά από πρωτότυπα κομμάτια και διασκευές που θα έθεταν τις βάσεις για την παγκόσμια φήμη του.
Το 1969, έφτασε στο Νο. 25 του Billboard Hot 100 με το «Wonderful World, Beautiful People», το οποίο ακολούθησε το πιο έντονο «Vietnam», ένα κομμάτι για έναν φίλο του που επιστρατεύτηκε στον αμερικανικό στρατό και δεν συνήλθε ποτέ από το μετατραυματικό στρες του πολέμου. Ο Bob Dylan το έχει χαρακτηρίσει ως «το καλύτερο τραγούδι διαμαρτυρίας που είχε ακούσει ποτέ».
Το καλοκαίρι του 1970, ο Cliff γνώρισε άλλη μία επιτυχία με τη διασκευή του «Wild World» του Cat Stevens. Την επόμενη χρονιά, ο σκηνοθέτης Perry Henzell του ζήτησε, αν και δεν είχε καμία υποκριτική εμπειρία, να πρωταγωνιστήσει στην ταινία «The Harder They Come», μία ταινία που έγινε κλασική, συνδυάζοντας τη χαρά της μουσικής του έθνους με μία ωμή απεικόνιση των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών, και που μέχρι σήμερα θεωρείται μία από τις σπουδαιότερες και πιο επιδραστικές μουσικές ταινίες όλων των εποχών.
Στον Cliff πιστώνεται σχεδόν αποκλειστικά η εισαγωγή του ήχου της reggae στον κόσμο, μέσω της αριστοτεχνικής του ερμηνείας ως Ivan, ενός μουσικού της επαρχίας που προσπαθεί να εισχωρήσει στη διεφθαρμένη μουσική βιομηχανία της Τζαμάικας. Συνέβαλε επίσης με τέσσερα αθάνατα τραγούδια στο soundtrack της ταινίας: το πληθωρικό «You Can Get It If You Really Want», το στοχαστικό «Sitting in Limbo», το αγαπημένο ομώνυμο κομμάτι και τον σχεδόν θρησκευτικό διαλογισμό «Many Rivers to Cross».
Λίγους μόλις μήνες πριν οι Wailers, με επικεφαλής έναν νεαρό Bob Marley, κυκλοφορήσουν το ντεμπούτο τους στην Island Records, το «Catch a Fire», η ταινία «The Harder They Come» σύστησε στο δυτικό, και κυρίως στο αμερικανικό, κοινό τους ήχους και την ατμόσφαιρα της reggae. Ο αντίκτυπος θα αντηχούσε για δεκαετίες και γενιές, με καλλιτέχνες από τον Keith Richards και τους Rancid μέχρι τη Cher και τον Willie Nelson να διασκευάζουν το ομώνυμο κομμάτι, ενώ το «Many Rivers to Cross» γνώρισε την ίδια μεταχείριση από τους Annie Lennox, UB40, Lenny Kravitz, Linda Ronstadt και πολλούς άλλους.
Μετά την επιτυχία της ταινίας, ο Cliff υπέγραψε με τη Warner Bros. Records και εμφανίστηκε ως μουσικός καλεσμένος στην πρώτη σεζόν του «Saturday Night Live» το 1976. Ωστόσο, μετά την αρχική έκρηξη επιτυχίας, η καριέρα του παρέμεινε σταθερή, αν και η παγκόσμια επιρροή του ήταν λιγότερο έντονη από αυτή του Marley. Ο Cliff συνέχισε να κυκλοφορεί άλμπουμ καθ’ όλη τη διάρκεια των δεκαετιών του ’70 και του ’80, κερδίζοντας τον σεβασμό των συναδέλφων του, συμπεριλαμβανομένου του Bruce Springsteen, ο οποίος πρόσθετε τακτικά το ελάχιστα γνωστό τραγούδι του Cliff, «Trapped», στις θρυλικές ζωντανές εμφανίσεις του. Μια live εκδοχή του τραγουδιού συμπεριλήφθηκε στο φιλανθρωπικό άλμπουμ του 1985 «We Are the World».
Ένας χαρούμενος πρεσβευτής της reggae, ο Cliff κέρδισε βραβείο Grammy για το Καλύτερο Reggae Άλμπουμ το 1985 για το «Cliff Hanger», την ίδια χρονιά που εμφανίστηκε δίπλα στον κιθαρίστα της E Street Band, «Little» Steven Van Zandt, στο τραγούδι κατά του απαρτχάιντ «Sun City». Αφού έκανε φωνητικά στο άλμπουμ των Rolling Stones «Dirty Work» του 1986, ο Cliff επέστρεψε στη μεγάλη οθόνη στην κωμωδία του Robin Williams «Το Κλαμπ του Παραδείσου» («Club Paradise»), στο soundtrack της οποίας περιλαμβανόταν το ντουέτο του με τον Elvis Costello, «Seven Day Weekend».
Μετά από μία μακρά περίοδο απουσίας από τα charts, η διασκευή του στο «I Can See Clearly Now» του Johnny Nash το 1993, από το soundtrack της αθλητικής κωμωδίας «Πάγος και Τρέλα» (Cool Runnings), έφτασε στο Νο. 18 του Billboard Hot 100. Αργότερα συνεργάστηκε με τον Νοτιοαφρικανό παραγωγό και συνθέτη Lebo M στο single «Hakuna Matata», για το soundtrack της τεράστιας επιτυχίας της Disney το 1994, «Ο Βασιλιάς των Λιονταριών» («he Lion King).
Το 2010, ο Cliff εισήχθη στο Rock and Roll Hall of Fame από τον Wyclef Jean των Fugees. Την επόμενη χρονιά, η διαγενεακή του επιρροή στη μουσική ολοκλήρωσε έναν κύκλο όταν μπήκε στο στούντιο με τον Tim Armstrong, τον τραγουδιστή των θρύλων του πανκ από το Bay Area, Rancid, για να ηχογραφήσει το άλμπουμ «Rebirth». Η χαρούμενη αυτή συλλογή πρωτότυπων κομματιών και διασκευών, όπως στα «Guns of Brixton» των Clash και «Ruby Soho» των Rancid, του χάρισε ένα ακόμη Grammy και σύστησε τον θρύλο σε μία εντελώς νέα γενιά. Το τελευταίο του άλμπουμ, «Refugees», κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 2022.
Ο Jimmy Cliff δεν ήταν απλώς ένας μουσικός. Ήταν ένας αφηγητής, ένας κοινωνικός σχολιαστής και μία φωνή ελπίδας που απέδειξε με τη ζωή και την τέχνη του ότι, πράγματι, «You Can Get It If You Really Want».
Μπορεί να χρειάστηκε να διασχίσει πολλά ποτάμια για να φτάσει ως εδώ, αλλά η μουσική του έχτισε γέφυρες που θα ενώνουν τον κόσμο για πάντα, διατηρώντας ζωντανό το πνεύμα της Τζαμάικας και το μήνυμα της παγκόσμιας ενότητας.
