Από τα πειρατικά ραδιόφωνα του Τότεναμ και τα επιδόματα πρόνοιας μέχρι τις πασαρέλες του Παρισιού και τα πολυτελή δείπνα, ο Skepta μετατρέπει το κοινωνικό άγχος και τις μνήμες των γονιών του σε ένα εκρηκτικό ηχητικό χρονικό.
Το κοινωνικό κλίμα στη Μεγάλη Βρετανία έχει αλλάξει ριζικά από το 2019, όταν ο Skepta κυκλοφόρησε το άλμπουμ «Ignorance Is Bliss». Ακόμα και στους 33 μήνες που μεσολάβησαν από τον Ιανουάριο του 2024, όταν πρωτοπαρουσίασε το single «Gas Me Up (Diligent)», η εχθρότητα απέναντι στους μετανάστες και τις μειονότητες πέρασε από το περιθώριο στο προσκήνιο, με την πολιτική άνοδο δυνάμεων όπως το ακροδεξιό κόμμα Reform UK.
Σε αυτό το τοπίο, ο 42χρονος καλλιτέχνης κυκλοφορεί το άλμπουμ «The Fork And Knife» από τις δισκογραφικές Big Smoke Records και Epic, επιλέγοντας να αναμετρηθεί κατά μέτωπο με τη σύγχρονη πολυπολιτισμικότητα και την εμπειρία των Βρετανο-νιγηριανών, με τη σιγουριά ενός ανθρώπου που γνωρίζει το βάρος του ονόματός του.
Η ίδια η ραχοκοκαλιά του άλμπουμ πηγάζει από μια οικογενειακή ανάμνηση. Οι γονείς του, η Ify και ο Joe, επέζησαν από τον εμφύλιο πόλεμο της Νιγηρίας και έφτασαν στο Λονδίνο αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Στο σπίτι, το φαγητό με τα χέρια ήταν η αυθεντική παράδοση, όμως τα μαχαιροπίρουνα συμβόλιζαν την κοινωνική ανέλιξη.
«Σε αυτή τη ζωή πρέπει να δουλέψουμε σκληρά, ώστε μια μέρα να τρώμε με πιρούνι και μαχαίρι», του έλεγε η μητέρα του, μια φράση που έγινε το προσωπικό του σύνθημα για να ξεφύγει από τις εργατικές κατοικίες του Τότεναμ. Μέσα από τα πειρατικά ραδιόφωνα και την κολεκτίβα Boy Better Know, την οποία έστησε μαζί με τον αδελφό του Jamie (γνωστό πλέον ως JME) και τον Wiley, η επιβίωση μετατράπηκε σε μουσική δύναμη.
Σήμερα, ο Skepta μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στη μόδα, τη μουσική και τις εμφανίσεις ως DJ σε καλοκαιρινή σειρά house συναυλιών στην Ίμπιζα. Οι προθεσμίες για την πρώτη επίδειξη μόδας της δικής του σειράς ρούχων MAINS του προκάλεσαν έντονο άγχος, όπως παραδέχτηκε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Guardian.
Μιλώντας στο περιοδικό GQ χαρακτήρισε το νέο του άλμπουμ ως μια απελευθερωτική διαδικασία όπου το τραύμα του μετανάστη μεταμορφώθηκε σε υπερσυγκέντρωση και επιτυχία, ενώ στο Esquire εξήγησε ότι ήθελε να διατηρήσει κοινωνικό προβληματισμό στους στίχους του.
Αυτή η εξαντλητική καθημερινότητα καταγράφεται με ακρίβεια ώρα προς ώρα στο τραγούδι «Secrets of Patriarchy». Ο Skepta επιστρέφει από το στούντιο στις πέντε το πρωί, κοιμάται δύο ώρες, πηγαίνει τα παιδιά στο σχολείο, συνεχίζει στο γυμναστήριο, τηλεφωνεί στη μητέρα του, πηγαίνει σε επαγγελματικό ραντεβού, κάνει πρόβα ρούχων για τον οίκο Burberry στη μία το μεσημέρι, δουλεύει στο γραφείο της MAINS με τον Mikey στις τρεις, δειπνεί με έναν φίλο που πενθεί, οδηγεί στον αυτοκινητόδρομο για να δει τα παιδιά του που ήδη κοιμούνται («Ψιθύρισα ότι τα αγαπώ, ελπίζω να με άκουσαν») και τα μεσάνυχτα βρίσκεται πάλι στο στούντιο με τον παραγωγό Dom.
«Σε αυτό το σημείο, νομίζω ότι η δουλειά είναι εθισμός. Αύριο θα είναι απλώς μια επαναλαμβανόμενη συνταγή», αναφέρει ο ίδιος, ενώ το ρεφρέν σαρκάζει τις κοινωνικές επιταγές για καριέρα, στεγαστικά δάνεια, γάμο και διαζύγιο, συμπληρώνοντας το ηχητικό απόσπασμα από τα παιδικά του χρόνια: «Adenuga, τι σόι όνομα είναι αυτό;».
Η αντίθεση ανάμεσα στην αφθονία και την καταγωγή επανέρχεται συνεχώς. Στο τραγούδι «Currency» θυμάται που πήγε τη μητέρα του σε ένα επίσημο δείπνο του GQ, αλλά εκείνη παραπονέθηκε ότι οι μερίδες ήταν μικρές.
Ο ίδιος παρατηρεί πώς η κοινωνία μετατοπίστηκε από τις παλιές επιγραφές «ούτε μαύροι, ούτε σκύλοι, ούτε Ιρλανδοί» στο ευγενικό «Μπορώ να σας εξυπηρετήσω, κύριε;» των καταστημάτων. Παρότι το 2017 αρνήθηκε το παράσημο MBE, όπως είχε αναφέρει στο τραγούδι «Hypocrisy», τώρα δηλώνει πως δεν τον ενοχλεί να τον αποκαλούν κύριο, αρκεί να μην του φορέσουν μετάλλια.
Την ίδια αμηχανία περιγράφει ο Central Cee στο τραγούδι «Broken Hearts», μιλώντας για τα πολυτελή εστιατόρια στο Grand Prix του Μονακό όπου οι άνδρες μένουν νηστικοί απέναντι σε μικροσκοπικά ορεκτικά («Τι είναι τα ορεκτικά;»). Στο «Melody», όταν η σύντροφός του τον ρωτά αν βρήκε χρόνο να φάει, εκείνος απαντά ότι νιώθει εξαντλημένος, ζώντας ακόμα σε κατάσταση επιφυλακής από την εποχή που η μητέρα του τον επισκεπτόταν σε ένα κελί κράτησης.
Η ανάγκη να λογοδοτεί στους δρόμους από όπου ξεκίνησε διατηρείται ακέραιη μέσα από συνεργασίες. Στο τραγούδι «Outside», ο Novelist δηλώνει ο πιο σκληρός της σκηνής και παραπονιέται που τα ιστολόγια δεν το αναγνωρίζουν, ενώ ο Skepta απαντά στο ρεφρέν ότι πρέπει να σταθείς στα πόδια σου όταν έξω έχει κρύο. Στο «Cold Shower», ο Project Pat φέρνει τον ήχο του Memphis trap με στίχους για χρήματα ψηλά σαν τον πύργο Trump Tower, ενώ στο «Magic», ο Finessekid υπενθυμίζει ότι στις φτωχογειτονιές η αγάπη χάνεται όταν μένεις αδέκαρος και επιστρέφει μαγικά όταν πλουτίσεις.
Ο Skepta παραλληλίζει αυτή την πορεία με το να μαθαίνεις να πετάς και να συντρίβεσαι την ίδια μέρα, τονίζοντας ότι οι δρόμοι τον έμαθαν να ραπάρει, αλλά δεν τον έμαθαν πώς να διαχειρίζεται τα χρήματα. Στο «Gas Me Up (Diligent)», σε παραγωγή του Cardo, δηλώνει περήφανος ότι τίποτα δεν άλλαξε εκτός από τα κλειδιά του αυτοκινήτου.
Το κόστος της επιτυχίας αποτυπώνεται σκοτεινά στο «Pandora’s Box», όπου περιγράφει έναν παλιό του φίλο που καταστράφηκε από τα ναρκωτικά. Το ρεφρέν κατακλύζεται από ουσίες όπως φεντανύλη, παρακεταμόλη, Panadol και Adderall, ενώ ο ίδιος ο καλλιτέχνης αποκαλύπτει ότι μείωσε το κάπνισμα χόρτου, καθώς πέρυσι κατανάλωνε τεράστιες ποσότητες καθημερινά. «Είπες ότι θέλεις να γίνεις επιτυχημένος. Δεν ήξερες ποτέ ότι θα είχε τόσο πολύ άγχος», σημειώνει με πικρία.
Η ιστορική αναδρομή κορυφώνεται στο «Revenge», όπου αναλύει τα λάθη του 2008, εκφράζοντας τη μεταμέλειά του για τη συμμετοχή του στο τραγούδι «Rolex Sweep» του Wiley.
«Το ψυχολογικό σύνδρομο του αουτσάιντερ με έκανε να μισώ τους πάντες. Έπρεπε απλώς να είχα πει “όχι ευχαριστώ”», αναφέρει για τα 21 του χρόνια, πριν θυμηθεί την απόσυρση ενός έτοιμου άλμπουμ και το mixtape του 2012. Η καθοριστική καμπή ήρθε στην Εβδομάδα Μόδας του Παρισιού το 2013, όταν περίμενε μία ώρα στην ουρά για να ακούσει τον Virgil Abloh να παίζει το «German Whip» του Meridian Dan.
Βλέποντας ανθρώπους με εκκεντρικά μαλλιά και ασημένια ρούχα να διασκεδάζουν χωρίς προκαταλήψεις, συνειδητοποίησε την ταυτότητά του: «Ποιος είμαι λοιπόν; Α, ναι, είμαι ο τύπος με τη φόρμα». Επιστρέφοντας στο Λονδίνο, έφτιαξε το τραγούδι «That’s Not Me» στο παλιό συνθεσάιζερ Korg Triton του Jammer, ταξίδεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες κοιμώμενος σε καναπέδες με δανεικά χρήματα και τελικά κατέκτησε το Mercury Prize με το «Konnichiwa».
Η πολιτική αντιπαράθεση γίνεται ευθεία στο «Innocent Smile», όπου συμμετέχει ο Suggs, τραγουδιστής των Madness, πάνω σε έναν κοφτό breakbeat ρυθμό. Ο Skepta επιτίθεται στην πολιτική ηγεσία για τη διαχείριση του Brexit και της πανδημίας: «Οι βουλευτές λένε ψέματα και μας αντιμετωπίζουν σαν ηλίθιους. Πώς καταλήγετε να τα ρίχνετε όλα στους μετανάστες;». Στρέφεται ξανά προς τη μητέρα του, λέγοντας: «Μαμά, είδες τι έκανα; Μετέτρεψα τα επιδόματα πρόνοιας σε εκατομμύρια», ενώ αστειεύεται με τη φήμη που θέλει την οικογένεια Adenuga να αποκαλείται η μαύρη βασιλική οικογένεια της Βρετανίας, απευθύνοντας έναν χαιρετισμό στον πρίγκιπα William.
Σε άλλα σημεία, ο διεθνής ήχος κυριαρχεί. Στο «Aloe Vera», ο Asake τραγουδά στη διάλεκτο Yoruba, σε pidgin και στα αγγλικά, με τον Skepta να καυχιέται ότι σκοράρει σαν τον Steph Curry, ενώ στο «Chippie» συνοδεύει τη Γαλλίδα τραγουδίστρια Aya Nakamura. Το κλείσιμο ανήκει στο «Victory Lap» με τον Fred again.., ο οποίος χρησιμοποιεί sample από το τραγούδι «Swamp Bitches» της Doechii, όπου ξεχωρίζει ο στίχος του Skepta: «Ξεπουλήσαμε τα πάντα, εκτός από τη σεμνότητά μας». Παρ’ όλα αυτά, το άλμπουμ εμφανίζει άνισες στιγμές.
Τραγούδια όπως τα «Melody» και «Gas Me Up» αναλώνονται σε ανέμπνευστες ρίμες («Μόλις γίναμε τριπλά πλατινένιοι, κοιτάξτε τα νούμερα. Οι περισσότεροι έχουν κουραστεί αλλά δεν το παραδέχονται») και σε μια ευκολία με χρήση Auto-Tune, στερώντας από το σύνολο τη σφιχτή συνοχή που έκανε το «Konnichiwa» αριστουργηματικό.
Η πραγματική καρδιά της δισκογραφίας του χτυπά στο «Belly», ένα οκτάλεπτο grime ξέσπασμα με τη συμμετοχή ανερχόμενων καλλιτεχνών όπως οι Kibo, Kruz Leone και Queenie. Εκεί, ο αδελφός του JME παραδίδει μια συγκινητική εξομολόγηση, θυμίζοντας πώς παλιά δίπλωναν μια κόλλα χαρτί Α4 και της έβαζαν φωτιά στο πίσω μέρος του φούρνου για να φτιάξουν τοστ, σε αντίθεση με τη σημερινή πολυτέλεια μιας πανάκριβης φρυγανιέρας Balmuda, ενός ψυγείου γεμάτου νερά VOSS και ενός πλυντηρίου με αυτόματη δοσολογία απορρυπαντικού.
Πάνω στην ίδια βάση, ο Skepta εκτοξεύει την απόλυτη ρίμα αντιπαράθεσης: «Πώς έγινες πλούσιος και άλλαξες; Τώρα δεν μπορείς να φας με τα χέρια και μιλάς για πιρούνι και μαχαίρι;».
Στο τέλος της ημέρας, ανάμεσα στα ατελιέ του Λονδίνου και τα πολυτελή τραπέζια του Μονακό, ο Joseph Adenuga δεν αποκόπηκε ποτέ από τις ρίζες του. Το πιρούνι και το μαχαίρι μπορεί να κατέκτησαν τον κόσμο της μόδας και των μεγάλων συνεδρίων, αλλά η πραγματική πείνα γεννήθηκε όταν έτρωγε ακόμα με τα χέρια στα στενά του Τότεναμ.
