Η Rosalía διέκοψε τη βραδιά της βράβευσής της στη Νέα Υόρκη για να αναφερθεί στα 69 θύματα της σύγκρουσης δύο τρένων υψηλής ταχύτητας, ενώ οι πρώτες έρευνες φέρνουν στο φως ερωτήματα για τη λειτουργία των συστημάτων ασφαλείας.
Η Rosalía αφιέρωσε λίγα λεπτά από τη βράβευσή της στα WSJ. Magazine’s Innovator Awards για να αναφερθεί στη σιδηροδρομική τραγωδία που συγκλονίζει την Ισπανία. Τουλάχιστον 69 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και περισσότεροι από 100 τραυματίστηκαν όταν δύο συρμοί υψηλής ταχύτητας συγκρούστηκαν στην επαρχία του Τολέδο, ενώ οι πρώτες εκτιμήσεις της έρευνας φέρνουν στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία των συστημάτων ασφαλείας και τις εντολές που δόθηκαν πριν από τη σύγκρουση.
Η βραδιά της 29ης Οκτωβρίου στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης ήταν αφιερωμένη σε προσωπικότητες που διαμορφώνουν τη σύγχρονη δημιουργία. Η Rosalía, η οποία τιμήθηκε ως Μουσική Καινοτόμος της χρονιάς από το περιοδικό WSJ., αξιοποίησε τη στιγμή της βράβευσής της για να στραφεί προς την πατρίδα της και τους ανθρώπους που δοκιμάζονται από μία από τις φονικότερες σιδηροδρομικές τραγωδίες στην Ευρώπη των τελευταίων ετών.
«Θέλω να εκφράσω τα συλλυπητήριά μου σε όλους τους ανθρώπους που επηρεάστηκαν από το δυστύχημα που συνέβη πρόσφατα στη χώρα μου», είπε στα ισπανικά από το βήμα της εκδήλωσης. «Συνέβη ένα σιδηροδρομικό δυστύχημα και υπήρξαν πολλά θύματα. Θα ήθελα να στείλω όλη μου την αγάπη και τη συμπαράσταση σε κάθε άνθρωπο που επηρεάστηκε από αυτό».
Η τραγωδία σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου, κοντά στην περιοχή Ούρδα, στην επαρχία του Τολέδο, στην αυτόνομη κοινότητα της Καστίλης-Λα Μάντσα, νότια της Μαδρίτης. Ένας συρμός υψηλής ταχύτητας AVE της κρατικής εταιρείας Renfe προσέκρουσε στο πίσω μέρος ενός ακινητοποιημένου τρένου της ιδιωτικής εταιρείας Iryo, στη γραμμή που συνδέει τη Μαδρίτη με τη Σεβίλλη. Η σύγκρουση σημειώθηκε περίπου στις 8:53 το πρωί, προκαλώντας τον εκτροχιασμό βαγονιών και από τους δύο συρμούς.
Ο απολογισμός ήταν βαρύτατος. Τουλάχιστον 69 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ περισσότεροι από 100 τραυματίστηκαν. Ανάμεσα στους τραυματίες υπήρχαν δεκάδες άνθρωποι που χρειάστηκαν νοσηλεία, με αρκετούς να βρίσκονται σε ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση. Στα δύο τρένα επέβαιναν συνολικά εκατοντάδες επιβάτες: 147 στον συρμό της Iryo και 397 στον συρμό της Renfe.
Οι εικόνες από το σημείο αποκάλυψαν το μέγεθος της καταστροφής. Τουλάχιστον τρία βαγόνια κατέληξαν σε πρανές δίπλα στη σιδηροδρομική γραμμή, ενώ τμήματα των συρμών είχαν παραμορφωθεί από τη δύναμη της πρόσκρουσης. Διασώστες, πυροσβέστες και αστυνομικοί εργάστηκαν για ώρες ανάμεσα στα συντρίμμια, αναζητώντας επιζώντες και θύματα. Γερανοί χρησιμοποιήθηκαν για την ανύψωση κατεστραμμένων βαγονιών, ενώ οι έρευνες συνεχίστηκαν και την επόμενη ημέρα.
Οι μαρτυρίες επιβατών περιέγραψαν στιγμές απόλυτου πανικού. Άνθρωποι εκσφενδονίστηκαν από τις θέσεις τους, καθίσματα αποκολλήθηκαν και επιβάτες παγιδεύτηκαν ανάμεσα σε μεταλλικά τμήματα και αποσκευές. Κάποιοι αναγκάστηκαν να σπάσουν τα παράθυρα για να βγουν από τα βαγόνια. Ένας επιβάτης περιέγραψε πως ένιωσε ένα εξαιρετικά δυνατό χτύπημα, ενώ άλλος ανέφερε ότι βρισκόταν κοντά στην πόρτα και είδε ανθρώπους να προσπαθούν απεγνωσμένα να απεγκλωβιστούν.
Το δυστύχημα προκάλεσε άμεσα ερωτήματα για το πώς δύο συρμοί βρέθηκαν στην ίδια γραμμή. Οι πρώτες πληροφορίες έδειξαν ότι είχε προηγηθεί βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης LZB, το οποίο μεταφέρει πληροφορίες μεταξύ της σιδηροδρομικής υποδομής και των τρένων, συμβάλλοντας στον έλεγχο της κυκλοφορίας και στη διατήρηση ασφαλών αποστάσεων. Η δυσλειτουργία επηρέασε αρκετούς συρμούς και ανάγκασε ορισμένους να σταματήσουν ή να περιορίσουν την ταχύτητά τους.
Σύμφωνα με την προκαταρκτική ανασύνθεση των γεγονότων, το κέντρο ελέγχου της Adif, του οργανισμού που διαχειρίζεται τη σιδηροδρομική υποδομή της Ισπανίας, έδωσε στις 8:36 το πρωί άδεια στον συρμό της Renfe να συνεχίσει την πορεία του. Η εντολή επέτρεπε στον μηχανοδηγό να κινηθεί υπό κανονικές συνθήκες, παρότι το βασικό σύστημα σηματοδότησης είχε παρουσιάσει βλάβη. Λίγα λεπτά αργότερα, ο μηχανοδηγός του συρμού της Iryo ενημέρωσε το κέντρο ελέγχου ότι το τρένο του παρέμενε ακινητοποιημένο κοντά στην Ούρδα.
Το κρίσιμο ζήτημα αφορά τον τρόπο με τον οποίο δόθηκε η άδεια συνέχισης της πορείας. Όταν το βασικό σύστημα σηματοδότησης δεν λειτουργεί, προβλέπονται εναλλακτικές διαδικασίες ασφαλείας. Μία από αυτές απαιτεί από τον μηχανοδηγό να κινείται με τέτοια ταχύτητα ώστε να μπορεί να σταματήσει εγκαίρως αν συναντήσει εμπόδιο, με ανώτατο όριο τα 40 χιλιόμετρα την ώρα. Ωστόσο, η εντολή που δόθηκε στον συρμό της Renfe φέρεται να επέτρεψε την κανονική ταχύτητα.
Σύμφωνα με τα πρώτα ευρήματα της τεχνικής έρευνας που δημοσιοποιήθηκαν στις 30 Οκτωβρίου, ο συρμός της Renfe εκτιμάται ότι κινούνταν με ταχύτητα μεταξύ 160 και 200 χιλιομέτρων την ώρα όταν προσέκρουσε στο ακινητοποιημένο τρένο της Iryo. Η ακριβής ταχύτητα θα προσδιοριστεί από την ανάλυση των καταγραφικών συσκευών των συρμών. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον μια αλληλουχία βλαβών, εντολών και ενεργειών που φαίνεται ότι άφησε χωρίς αποτελεσματική λειτουργία τις δικλίδες ασφαλείας οι οποίες θα έπρεπε να αποτρέψουν τη σύγκρουση.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Pedro Sánchez, δεσμεύτηκε για πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης και για την απόδοση ευθυνών όπου αυτές προκύψουν. «Εργαζόμαστε μέρα και νύχτα, όχι μόνο για να στηρίξουμε τις οικογένειες των θυμάτων, αλλά και για να εξακριβώσουμε κάθε λεπτομέρεια αυτής της τραγωδίας και να ενισχύσουμε τα μέτρα ασφαλείας, ώστε να μην επαναληφθεί ποτέ», δήλωσε. Η χώρα κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος, με τις σημαίες να κυματίζουν μεσίστιες και δημόσιες εκδηλώσεις να ακυρώνονται ή να περιορίζονται.
Η τραγωδία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή πρόκειται για το δεύτερο πολύνεκρο δυστύχημα σε δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας στην Ισπανία μέσα στο 2026. Τον Ιανουάριο, σύγκρουση τρένων κοντά στο Αδαμούθ της επαρχίας Κόρδοβα είχε προκαλέσει τον θάνατο 46 ανθρώπων. Εκείνο το δυστύχημα είχε αναζωπυρώσει τη συζήτηση για τη συντήρηση των σιδηροδρομικών γραμμών και τις επενδύσεις στις υποδομές. Οι ισπανικές αρχές έχουν διευκρινίσει ότι οι δύο τραγωδίες φαίνεται, με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία, να έχουν διαφορετικές αιτίες.
Η δικαστική έρευνα για τη σύγκρουση κοντά στην Ούρδα έχει ανατεθεί στις αρμόδιες δικαστικές αρχές της περιοχής του Τολέδο. Έχει διαταχθεί η διαφύλαξη των καταγραφικών συσκευών των τρένων, ενώ οι ερευνητές εξετάζουν τις επικοινωνίες ανάμεσα στους μηχανοδηγούς και το κέντρο ελέγχου της Μαδρίτης. Παράλληλα, η τεχνική διερεύνηση θα εξετάσει τις συνθήκες λειτουργίας της σηματοδότησης, τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν και το κατά πόσο εφαρμόστηκαν οι προβλεπόμενοι κανόνες ασφαλείας. Τα μέχρι τώρα στοιχεία δεν συνιστούν οριστικό πόρισμα και δεν επιτρέπουν την απόδοση ευθύνης σε συγκεκριμένα πρόσωπα.
Για τη Rosalía, η δημόσια αναφορά στην τραγωδία είχε προσωπικό χαρακτήρα. Η Καταλανή τραγουδίστρια βρέθηκε στη Νέα Υόρκη για μια σημαντική διάκριση, λίγες ημέρες μετά την παρουσία της στα Billboard Latin Music Awards, όπου απέσπασε αρκετά βραβεία, ανάμεσά τους και το Billboard Hall of Fame Award. Ανάμεσα στους καλεσμένους της βραδιάς των Innovator Awards ήταν η Dua Lipa, η Ciara, η Cara Delevingne και ο A$AP Rocky.
Ωστόσο, η στιγμή που επέλεξε να μιλήσει για την Ισπανία έδωσε διαφορετικό βάρος στην παρουσία της. Πίσω από τη διεθνή αναγνώριση και τη γιορτή της μουσικής, η σκέψη της επέστρεψε στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους, στους τραυματίες και στις οικογένειες που εξακολουθούν να περιμένουν απαντήσεις. Και όσο οι έρευνες προσπαθούν να εξηγήσουν πώς συνέβη η σύγκρουση, η χώρα καλείται να διαχειριστεί μια απώλεια που δεν χωρά σε αριθμούς.
