Από την Charli XCX μέχρι την Doechii και τον Troye Sivan, μία νέα γενιά καλλιτεχνών διεκδικεί τον έλεγχο της αφήγησής της, επιλέγοντας τη μορφή του δοκιμίου για να μιλήσει σε ένα κοινό που είναι έτοιμο να ακούσει.
Η Charli XCX έχει σχεδόν τόσες απόψεις για τον κόσμο όσες και ο κόσμος για εκείνη. Αυτό ακριβώς είναι που την καθιστά μία τόσο ευφυή παρουσία στη μουσική βιομηχανία. Πάντα υποστήριζε την ιδέα ότι η pop πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία μορφή τέχνης που αξίζει να αναλύεται, να αποδομείται, ακόμα και να προκαλεί έντονες διαφωνίες.
Το πίστευε το 2014, όταν έγραφε στο Twitter «Λατρεύω τους ανθρώπους που θυμώνουν με την pop μουσική» και αποθέωνε το «Shower» της Becky G ως ένα αδιαμφισβήτητο κλασικό κομμάτι. Το πιστεύει και τώρα, καθώς σατιρίζει το φαινόμενο «Brat» μέσα από το «The Moment», ένα υβριδικό έργο που κινείται ανάμεσα στο mockumentary, την συναυλιακή ταινία και το ψυχολογικό θρίλερ. Η πραγματική απόδειξη, όμως, της ανάγκης της για ουσιαστική επικοινωνία βρίσκεται στις σελίδες της στο Substack.
«Ένα άλλο στοιχείο του να είσαι pop star είναι ότι δεν μπορείς να αποφύγεις το γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι είναι απλώς αποφασισμένοι να αποδείξουν ότι είσαι ανόητη», έγραψε η Charli XCX στο εκτενές δοκίμιό της με τίτλο «The Realities of Being a Pop Star».
Όταν δημοσίευσε αυτό το κείμενο τον Νοέμβριο, υπήρχαν ήδη ορισμένοι καλλιτέχνες που χρησιμοποιούσαν την πλατφόρμα με παρόμοιο τρόπο, δημοσιεύοντας μακροσκελείς στοχασμούς για τη διασημότητα, τον pop πολιτισμό και, κυρίως, για τους εαυτούς τους. Η Rosalía ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο, γράφοντας για τον σκοπό της τέχνης της αλλά και για τη μελαγχολία που ένιωσε στα γενέθλιά της. Οι Tegan and Sara βρίσκονται εκεί από το 2022, προτιμώντας συνήθως τα φωνητικά μηνύματα. Ωστόσο, η άφιξη της Charli XCX σηματοδότησε μία σαφή αλλαγή στον τρόπο που οι καλλιτέχνες αντιλαμβάνονται τον δημόσιο λόγο τους.
Οι δημοσιεύσεις της ενεπλάκησαν άμεσα με συζητήσεις στις οποίες οι pop stars συνήθως δεν καλούνται να συμμετάσχουν. Το κοινό ανταποκρίθηκε άμεσα, με την καλλιτέχνιδα να συγκεντρώνει περισσότερους από 17.000 συνδρομητές μέσα σε μόλις 48 ώρες. Οι σημερινές παράμετροι της κατανάλωσης του θεάματος και ο μηχανισμός παραγωγής περιεχομένου που τροφοδοτεί το διαδίκτυο —με τις ανώνυμες φήμες, τα κύματα μίσους και την παραπληροφόρηση— έχουν καταστήσει αδύνατο για κάθε καλλιτέχνη να ελέγξει την κουβέντα γύρω από το όνομά του.
Οι μουσικοί μοιάζουν συχνά να παρέχουν απλώς την πρώτη ύλη για να συζητούν όλοι οι άλλοι. Υπάρχουν αμέτρητα δοκίμια που αναλύουν pop τραγούδια και τους ανθρώπους πίσω από αυτά, καθώς και λιγότερο εμπεριστατωμένες προσεγγίσεις σε πλατφόρμες όπως το X και το Reddit, για να μην αναφέρουμε το περιεχόμενο στο TikTok. Πλέον, ένα κύμα μουσικών ελπίζει να ξαναγράψει την ιστορία του μέσα από κείμενα μεγάλης φόρμας.
Στο πρώτο κείμενο που δημοσίευσε η Doechii στο Substack, με τίτλο «If You Were Writing to Black People, You Wouldn’t Have to Edit So Much», έγραψε χαρακτηριστικά: «Έχω κουραστεί να μιλάω σε “όλους” μέσα από τη μουσική μου… Θέλω να μιλάω μόνο στους ανθρώπους που μπορούν να με καταλάβουν με την πρώτη φορά».
Η ανάρτηση αυτή ανέδειξε την πίεση που δέχονται οι Μαύρες γυναίκες να επεξηγούν διαρκώς τον εαυτό τους και να προσαρμόζονται για χάρη της προσβασιμότητας. Η Doechii μπορεί να ελέγχει κάθε πτυχή της μουσικής που κυκλοφορεί, αλλά δεν έχει την ίδια εξουσία πάνω στο ποιος την ακούει ή πώς αλληλεπιδρά μαζί της.
Στο πιο πρόσφατο κείμενό της, «My Shower Head Is Racist», που δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβριο, εστίασε στην οικειότητα του σπιτιού της. «Λατρεύω τη ροή του σπιτιού μου, σχεδιασμένο για την κοινότητα αλλά χωρίς να φωνάζει για προσοχή», έγραψε. «Τίποτα εδώ δεν είναι μία περφόρμανς. Είναι φτιαγμένο για χαμηλό φωτισμό, χορό, μεθυσμένους καλεσμένους που σκοντάφτουν σε γωνίες για να φιληθούν, για λεκέδες και οικειότητα».
Αυτή η εισαγωγή οδήγησε τους αναγνώστες σε μία πολύ πιο σύνθετη συζήτηση. Στο δοκίμιο, η Doechii ανέλυσε την κεφαλή του ντους στο σπίτι της και εκείνες στα ξενοδοχεία, εξηγώντας πώς όλες διαταράσσουν την ηρεμία της.
«Επειδή αμέσως, ενστικτωδώς, το γνωρίζω: καμία Μαύρη γυναίκα δεν λήφθηκε υπόψη όταν σχεδιάστηκε αυτή η τεχνολογία», ανέφερε. Χρησιμοποίησε έντονη και πλάγια γραφή που άλλαζε τον τόνο της, ακριβώς όπως κάνει η φωνή της στη μουσική της. «Αυτό αφορά τον ρατσισμό στην τεχνολογία», έγραψε, κλείνοντας τη δήλωσή της με ένα οριστικό: «(IDC IDC IDC!!!)». Μπορεί να ακούσει τις ενστάσεις και τα «ναι, αλλά…» πριν καν εμφανιστούν στα σχόλιά της. Αυτή η τακτική δεν λειτουργεί πάντα ενάντια στο έλλειμμα κατανόησης, αλλά τουλάχιστον δεν απαιτεί πέντε επιπλέον παραγράφους επεξηγήσεων.
Φυσικά, υπήρξαν και πάλι σχόλια από ανθρώπους που αρνούνται να σκεφτούν κριτικά, αλλά νιώθουν ότι έχουν το δικαίωμα να παρέμβουν. Κάποιοι ρώτησαν γιατί δεν ταξιδεύει απλώς με μία δική της κεφαλή ντους για να την αντικαθιστά στα ξενοδοχεία. Έχασαν εντελώς την ουσία, που είναι ότι δεν θα έπρεπε να χρειάζεται να το κάνει. Ένας άλλος χρήστης αναρωτήθηκε αν το δοκίμιο γράφτηκε με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Την ίδια στιγμή, στις αναρτήσεις της Charli XCX, ορισμένα σχόλια ασχολούνταν σοβαρά με τις δημοσιεύσεις της, ακόμη και όταν διαφωνούσαν. Άλλα, πάλι, επιβεβαίωναν την άποψή της ότι ο κόσμος είναι προκατειλημμένος απέναντι στην ευφυΐα των καλλιτεχνών της pop.
Στο πρόσφατο κείμενό της, «The Death of Cool», η Charli XCX ανακάλεσε μία συναυλία στην οποία παρευρέθηκε πριν από μερικά χρόνια. «Το κοινό που παρακολουθούσε δεν ένιωθε ότι ανήκει σε μία κοινότητα που ήταν απίστευτα σημαντική για εκείνο», έγραψε. «Όλοι έμοιαζαν ανέκφραστοι. Όλα έμοιαζαν αόριστα. Δεν ήταν cool». Και αυτό το δοκίμιο δέχτηκε κριτικά σχόλια, τα περισσότερα από τα οποία αγνόησαν το γεγονός ότι η Charli προσπαθεί εδώ και χρόνια να ανοίξει μία πιο προσεκτική συζήτηση για την pop μουσική, την κατανάλωση και τη διασημότητα.
«Αυτή την περίοδο μου αρέσει πολύ να τραγουδάω τραγούδια που δεν έχω γράψει εγώ», έγραψε στο Twitter το 2021. «Με νοιάζει μόνο αν η τέχνη είναι καλή και με κάνει να νιώθω κάτι». Δύο χρόνια αργότερα, προέβλεψε στην ίδια πλατφόρμα ότι η pop θα κινηθεί προς τον μινιμαλισμό και συζήτησε σοβαρά με έναν θαυμαστή για το πώς θα μπορούσε να ακούγεται αυτό. Υπάρχει μία συγκεκριμένη δυναμική που φαίνεται να αναζητά μέσα από τη δουλειά της, είτε στη μουσική είτε στη γραφή. Χωρίς αυτή την τριβή, η ήδη άνιση ανταλλαγή χρόνου και ενέργειας μεταξύ καλλιτεχνών και κοινού μοιάζει χωρίς νόημα. Κάποτε, αυτού του είδους οι αλληλεπιδράσεις ήταν αρκετές.
Η Charli XCX έχει 3,8 εκατομμύρια ακόλουθους στο X, σε σύγκριση με τους 73.400 που διαθέτει στο Substack. Όμως η σταδιακή υποβάθμιση αυτού που κάποτε ήταν το Twitter έχει βαλτώσει τις συζητήσεις στην εφαρμογή. Οι απαντήσεις είναι κυρίως bots ή λογαριασμοί που αναζητούν την οργή για να κερδίσουν κλικ. Οι περισσότεροι καλλιτέχνες δεν ασχολούνται πλέον. Το Instagram είναι μία καλή διέξοδος για οπτικό περιεχόμενο, αλλά δεν προσφέρει καμία αίσθηση πραγματικής συνομιλίας. Το Substack έρχεται να καλύψει αυτό το κενό.
«Θα το χρησιμοποιήσω ως χώρο για να αδειάζω το μυαλό μου… όχι πολύ διαφορετικά από τον τρόπο που χρησιμοποιούσα το tw*tter», έγραψε ο Troye Sivan όταν ξεκίνησε το δικό του Substack τον Ιανουάριο. Η πρώτη του κανονική ανάρτηση αφορούσε τη ρουτίνα του στο ντους. Μετά το ξύρισμα, η σειρά καθαρισμού είναι αυστηρή: πρώτα τα μαλλιά, μετά το πρόσωπο, μετά το σώμα. Το γεγονός ότι ο ίδιος δεν χρειάζεται να λογομαχήσει με την κεφαλή του ντους του, υπογραμμίζει έμμεσα τη σύγκρουση για την οποία έγραψε η Doechii.
Η δεύτερη ανάρτηση του Sivan ήταν ένα δοκίμιο με αρχικό τίτλο «Fuck This Guy», ο οποίος αργότερα άλλαξε σε «Feeling a Bit Uggo (Ugly)». Ήταν μία αφιλτράριστη απάντηση στον Δρα Zayn, έναν γιατρό αισθητικής και παραγωγό περιεχομένου, ο οποίος δημοσίευσε ένα βίντεο συγκρίνοντας την τωρινή εμφάνιση του Sivan με εκείνη της νεότητάς του, επισημαίνοντας «προβληματικές» περιοχές. Ο τραγουδιστής δεν το ανέφερε αυτό παρά μόνο αφού έγραψε εκτενώς για την περίπλοκη σχέση με την εικόνα του σώματός του, κάτι με το οποίο παλεύει ιδιωτικά εδώ και χρόνια.
Ο Troy Sivan μεγάλωσε ως δημοφιλής YouTuber τη δεκαετία του 2010 πριν αφοσιωθεί στην pop μουσική. Δεν του είναι ξένο το να αποτελεί αντικείμενο παρατήρησης στο διαδίκτυο. «Είμαι υπέρμαχος της αποδοχής του σώματος στον πυρήνα μου και πιστεύω ότι κάθε σώμα είναι όμορφο», έγραψε, αποδίδοντας αυτή την αντίληψη στις εμπειρίες του στο Tumblr το 2012.
Αλλά αυτή είναι μόνο μία πλευρά, που εξαρτάται από την ημέρα ή την ώρα που θα τον πετύχει κανείς. Η άλλη πλευρά είναι πιο κλινική. Σκέφτηκε να κάνει μεταφορά λίπους κάτω από τα μάτια του και έμαθε ότι μόνο η επίσκεψη για ενημέρωση θα του κόστιζε περίπου 3.000 δολάρια. Επίσης, στα 30 του, βρίσκεται στην ιδανική ηλικία για «baby botox», αλλά δεν είναι σίγουρος για το πώς θα έδειχνε πάνω του.
«Σε τι χρησιμεύουν τα χρήματα και η σύγχρονη ιατρική, αν όχι για να διορθώσουν όλες αυτές τις ατέλειες που ένας τυχαίος πλαστικός χειρουργός μου είπε ότι έχω σε ένα βίντεο στο Instagram;», έγραψε ο Sivan. Άλλαξε τον τίτλο του δοκιμίου αφού ο γιατρός κατέβασε το βίντεο και του ζήτησε συγγνώμη. Παρόλα αυτά, συνεχίζει να σκέφτεται πόσο μισούσε πάντα τις φωτογραφίες του από το κόκκινο χαλί, ταλαντευόμενος ανάμεσα στην αποδοχή του σώματός του και την επιθυμία για μικροδιορθώσεις. «Ντρέπομαι που το λέω, αλλά δεν μπορώ να δώσω υποσχέσεις», ανέφερε. «Έχετε το νου σας στα μάτια μου για νεότερα».
Το κοινό του Sivan στο Substack είναι μικρό, περίπου 18.000 ακόλουθοι, σε σύγκριση με τα 7,6 εκατομμύρια στο X και τα 16 εκατομμύρια στο Instagram. Η Doechii έχει 38.000 ακολούθους εκεί, έναντι των εκατομμυρίων στις άλλες πλατφόρμες. Η πλατφόρμα φαίνεται να προσφέρει ένα καταφύγιο, μία αίσθηση αποστασιοποίησης, αν και όχι πλήρη διαφυγή από τα σχόλια. Καθώς η Charli XCX αμφισβητεί τις αντιλήψεις για τη διασημότητα, η Doechii επαναπροσδιορίζει το κοινό για το οποίο γράφει και ο Sivan απορρίπτει την εργαλειοποίηση των ανασφαλειών, όλοι τους μοιράζονται μία κοινή πρόθεση: να διαλύσουν την επιβεβλημένη εικόνα της αδιαφορίας που αναμένεται από καλλιτέχνες του βεληνεκούς τους.
Μπορεί μία τέτοια πλατφόρμα να ανακουφίσει την πίεση που νιώθουν οι καλλιτέχνες ή τουλάχιστον να ενθαρρύνει το κοινό να προσεγγίσει την pop μέσα από έναν πιο οξύ φακό; Αυτό εξαρτάται από τη διάθεση όλων για ουσιαστική εμπλοκή. «Μερικές φορές νιώθω ότι οι άνθρωποι προσπαθούν τόσο πολύ να ακούγονται σαν συγγραφείς, χρησιμοποιώντας πολύ μεγάλες λέξεις», δήλωσε πρόσφατα η Zara Larsson στο I-D, σχολιάζοντας την αυξανόμενη παρουσία των συναδέλφων της στο Substack. «Κάποιοι είναι καταπληκτικοί. Λατρεύω το Substack της Doechii. Μου αρέσει πολύ και της Charli. Αλλά για κάποιους άλλους λέω… “Είναι εντάξει. Απλώς γίνε ο εαυτός σου”».
Η Larsson δεν κατονομάζει συγκεκριμένους καλλιτέχνες, αλλά είναι αναμενόμενο ότι ορισμένοι δυσκολεύονται να αποκοπούν από την ανάγκη για περφόρμανς, ακόμη και όταν δεν βρίσκονται στη σκηνή. Το Substack δεν είναι ένα ιδιωτικό ημερολόγιο. Η μπορεί να είναι χαοτική, ακατέργαστη και εξειδικευμένη, ή κοφτερή και να δημιουργεί συναισθηματική σύνδεση. Σε κάθε περίπτωση, αυτό το περιεχόμενο λειτουργεί καλύτερα όταν διαθέτει έναν πυρήνα αλήθειας. Διαφορετικά, απλώς προσθέτει περισσότερο θόρυβο αντί να τον διαπερνά.
«Πάντα ήμουν ανοιχτή στις συνεντεύξεις μου για την τέχνη μου», δήλωσε η Charli XCX στο A Rabbit’s Foot τον Δεκέμβριο. «Οι άνθρωποι απλώς δεν άκουγαν… ή τα λόγια μου απομονώνονταν από το πλαίσιό τους. Όταν γράφω δημόσια αυτό μου επιτρέπει να δημιουργώ εγώ το πλαίσιο». Είναι ακριβώς αυτό που είπε η Doechii στην πρώτη της ανάρτηση: «Θέλω να λέω κάτι μία φορά — και αυτό να γίνεται κατανοητό την πρώτη φορά που το λέω».
