Η ζωή, η μουσική και η φωτογραφική κληρονομιά ενός καλλιτέχνη που έγραψε ιστορία με τους Yardbirds και καθόρισε τις μελλοντικές γενιές της rock.
Ο Chris Dreja, μουσικός, φωτογράφος και ενταγμένος στο Rock and Roll Hall Of Fame ως μέλος των Yardbirds, πέθανε σε ηλικία 79 ετών.
Η είδηση του θανάτου του επιβεβαιώθηκε μέσα από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της κουνιάδας του και του πρώην συγκροτήματός του Jimmy Page. Ο Dreja υπήρξε συνιδρυτής των πρωτοπόρων Yardbirds και συνδημιουργός πολλών τραγουδιών του συγκροτήματος που άλλαξαν για πάντα τον ήχο της βρετανικής rock.
Αν και οι Yardbirds δεν έφτασαν ποτέ το επίπεδο φήμης των Rolling Stones, η επιρροή τους στις μελλοντικές γενιές μουσικών ήταν τεράστια. Το συγκρότημα είναι σήμερα γνωστό κυρίως για τους κιθαρίστες που πέρασαν από τις τάξεις του — Eric Clapton, Jeff Beck και Jimmy Page — οι οποίοι έθεσαν τις βάσεις για το κιθαριστικό ύφος της rock από το 1963 έως τη διάλυσή του το 1968.
Ο Dreja, που εμφανίζεται δεύτερος από αριστερά στη φωτογραφία του 1967 με το συγκρότημα, ξεκίνησε ως ρυθμικός κιθαρίστας και μετακινήθηκε στο μπάσο όταν ο Page εντάχθηκε στο συγκρότημα το 1966. Ο ίδιος είχε προσκληθεί να συμμετάσχει στους Led Zeppelin, αλλά αρνήθηκε για να ακολουθήσει καριέρα στη φωτογραφία. Μάλιστα, τράβηξε τη φωτογραφία της μπάντας που κοσμεί το οπισθόφυλλο του πρώτου άλμπουμ των Led Zeppelin.
Γεννημένος το 1945 με το όνομα Christopher Walenty Dreja από Πολωνούς μετανάστες, μεγάλωσε στο Kingston Upon Thames. Ως έφηβος, μαγεύτηκε από το rock and roll. Ο αδερφός του ήταν συμμαθητής του αρχικού κιθαρίστα των Yardbirds, Anthony «Top» Topham, σε ένα προ-πανεπιστημιακό πρόγραμμα τέχνης, όπου ο Dreja γνώρισε τον Topham και έπαιξαν μαζί σε ένα πρώιμο rock συγκρότημα.
Το 1963, οι δύο συνεργάστηκαν με τον τραγουδιστή Keith Relf, τον μπασίστα Paul Samwell-Smith και τον ντράμερ Jim McCarty σχηματίζοντας το Metropolitan Blues Quartet, που σύντομα μετονομάστηκε σε Yardbirds. Ο Topham αποχώρησε λίγες εβδομάδες αργότερα και αντικαταστάθηκε από τον Clapton, του οποίου το εκρηκτικό παίξιμο ανέβασε το συγκρότημα στα μάτια του κοινού του Λονδίνου. Αργότερα την ίδια χρονιά πήραν τη θέση των Rolling Stones στο θρυλικό club Crawdaddy club Λονδίνου.
Οι δυνατές blues-rock εμφανίσεις της μπάντας αποτυπώθηκαν στο άλμπουμ «Five Live Yardbirds» του 1964, που ηχογραγήθηκε στο περίφημο Marquee Club.
Στη συνέχεια, οι Yardbirds μετατοπίστηκαν σε πιο pop κατεύθυνση με την πρώτη επιτυχία τους, «For Your Love», μια αλλαγή που οδήγησε τον Clapton να αποχωρήσει για να παίξει πιο «μπλουζ» υλικό με τους John Mayall’s Bluesbreakers.
Οι Yardbirds προσέγγισαν αρχικά τον Jimmy Page, που τότε απολάμβανε επιτυχημένη καριέρα ως session μουσικός, αλλά εκείνος αρνήθηκε και συνέστησε τον φίλο του Jeff Beck.
Η περίοδος με τον Beck ήταν η πιο εμπορικά επιτυχημένη, καθώς το καινοτόμο παίξιμό του στόλισε τον ολοένα πιο πειραματικό ήχο της μπάντας. Η εποχή αυτή κορυφώθηκε με singles όπως «Heart Full of Soul», «Shapes of Things», «Evil Hearted You», «Still I’m Sad», η διασκευή στο «I’m a Man» του Bo Diddley και «Over Under Sideways Down», καθώς και με το άλμπουμ του 1966 που έμεινε γνωστό ως «Roger the Engineer» χάρη στο εξώφυλλο που είχε σχεδιάσει ο Chris Dreja.
Όταν ο Samwell-Smith έφυγε στα μέσα του 1966, ο Page ανέλαβε προσωρινά το μπάσο μέχρι να εξοικειωθεί ο Dreja με το όργανο, οδηγώντας στη θρυλική αλλά βραχύβια σύνθεση της μπάντας με τους Beck και Page στις κιθάρες.
Η σύνθεση αυτή ηχογράφησε μόνο σε τρία τραγούδια, με πιο γνωστό το πρωτοποριακό single «Happenings Ten Years Time Ago» και τη διασκευή «Stroll On» που περιλήφθηκε στην ταινία «Blow Up» του Antonioni. Εκεί, οι Yardbirds εμφανίζονται να παίζουν το τραγούδι σε ένα club, με τον Beck να σπάει την κιθάρα του στη σκηνή, μία σκηνή που αποδείχθηκε προφητική καθώς ο Beck αποχώρησε λίγους μήνες αργότερα στη μέση μιας εξαντλητικής αμερικανικής περιοδείας.
Οι Yardbirds συνέχισαν με τον Jimmy Page ως μοναδικό κιθαρίστα και τον Chris Dreja στο μπάσο, ηχογραφώντας το απογοητευτικό «Little Games» (1968) αλλά περιοδεύοντας εκτενώς στις ΗΠΑ μέσα στην ακμή του ψυχεδελικού κινήματος. Η επιρροή του φαινόταν στην ενδυματολογία τους, όχι όμως τόσο στον ήχο τους, με εξαίρεση τραγούδια όπως «Glimpses» και το «Think About It» του Page.
Το συγκρότημα διαλύθηκε στα μέσα του 1968, αν και είχε ήδη προγραμματίσει μία περιοδεία στη Σκανδιναβία. Όταν ο Dreja αρνήθηκε να συνεχίσει, ο Page στρατολόγησε τους John Paul Jones, Robert Plant και John Bonham και πραγματοποίησε την περιοδεία ως New Yardbirds, προτού μετονομάσει το συγκρότημα σε Led Zeppelin.
Ο Chris Dreja, που είχε τραβήξει εντυπωσιακές φωτογραφίες της Αμερικής του ’60 κατά τις περιοδείες των Yardbirds, εργάστηκε επιτυχώς ως φωτογράφος για χρόνια. Φωτογράφισε προσωπικότητες όπως Andy Warhol, Bob Dylan, τους Righteous Brothers, τους Ike and Tina Turner, αλλά και τους Zeppelin σε μεταγενέστερη φωτογράφιση.
Στη δεκαετία του ’80 επέστρεψε στη μουσική με πρώην μέλη των Yardbirds σχηματίζοντας τους Box of Frogs, ενώ στη δεκαετία του ’90 ξεκίνησε μία αναβίωση των Yardbirds χωρίς τους superstar κιθαρίστες και τον Relf, που είχε πεθάνει το 1976. Το συγκρότημα κυκλοφόρησε το άλμπουμ «Birdland» το 2002 με τις συμμετοχές των Brian May των Queen, Slash των Guns N’ Roses και άλλων.
Ωστόσο, το 2012 υπέστη σειρά εγκεφαλικών επεισοδίων και αποσύρθηκε από τη μουσική. Ο θάνατός του αφήνει τον McCarty και τον Samwell-Smith ως τα μοναδικά εν ζωή αρχικά μέλη των Yardbirds.
Η ιστορία του Chris Dreja είναι αυτή ενός καλλιτέχνη που διάλεξε τη δημιουργικότητα πάνω από τη φήμη, επηρέασε καίρια τη rock ενώ φωτογράφισε την εποχή του με μάτι που έβλεπε πέρα από τη σκηνή. Με την απώλειά του, οι Yardbirds μένουν φτωχότεροι, αλλά η κληρονομιά του παραμένει ζωντανή σε κάθε riff, κάθε φωτογραφία και κάθε μνήμη μιας εποχής που άλλαξε για πάντα τη μουσική.
