Τέσσερις χώρες αποχωρούν, η EBU βρίσκεται σε αναταραχή και το μέλλον της Eurovision μοιάζει αβέβαιο – Η συμμετοχή του Ισραήλ διχάζει την Ευρώπη, μετατρέποντας τη γιορτή της μουσικής σε πεδίο πολιτικής σύγκρουσης
Η περασμένη Πέμπτη σηματοδότησε τη μεγαλύτερη κρίση στη μακρά ιστορία του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision. Ένα ντόμινο αποχωρήσεων ήρθε να ταράξει τα θεμέλια του θεσμού, με τέσσερις χώρες να ανακοινώνουν το μποϊκοτάζ τους εξαιτίας της συνεχιζόμενης συμμετοχής του Ισραήλ.
Στην πρωτοφανή αυτή κίνηση πρωτοστάτησε η Ιρλανδία, χώρα με επτά νίκες στο ενεργητικό της, όσες και η Σουηδία, καθώς και η Ολλανδία, με πέντε νίκες. Μαζί τους συντάχθηκαν η Ισπανία, ένας από τους μεγαλύτερους οικονομικούς υποστηρικτές του διαγωνισμού, και η Σλοβενία, αφήνοντας την Ευρώπη να μετρά τις πληγές της.
Η απόφαση αυτή δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Αποτελεί την κορύφωση μιας έντασης που σιγόβραζε για χρόνια, με αφορμή τη στάση του Ισραήλ στον πόλεμο στη Γάζα.
Το ποτήρι ξεχείλισε φέτος, με τις έντονες αντιδράσεις για τις διαδικασίες ψηφοφορίας και προώθησης, αφότου το Ισραήλ κατέκτησε την πρώτη θέση στην ψήφο του κοινού, τερματίζοντας τελικά δεύτερο μετά την καταμέτρηση των ψήφων των επιτροπών.
Από την πλευρά του, το Ισραήλ χαρακτήρισε την παραμονή του στον διαγωνισμό ως «νίκη» απέναντι στους επικριτές που, όπως δήλωσε, προσπάθησαν να το φιμώσουν και να διασπείρουν το μίσος.
Η πρόσφατη σύνοδος κορυφής με την Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση (EBU) έφερε στο προσκήνιο τον βαθύ διχασμό που επικρατεί στην οικογένεια της Eurovision. Αν και δεν υπήρξε άμεση ψηφοφορία για την παραμονή του Ισραήλ, το μέλλον της χώρας στον διαγωνισμό συνδέθηκε άρρηκτα με μία ψηφοφορία για νέους κανόνες σχετικά με την προώθηση και την ψήφο του κοινού.
Το 65% των μελών της EBU ψήφισε υπέρ της αλλαγής, με ένα 10% να απέχει. Το αποτέλεσμα αυτό έδωσε το πράσινο φως για τη συμμετοχή του Ισραήλ, πυροδοτώντας όμως ταυτόχρονα τις αποχωρήσεις των τεσσάρων χωρών.
Ο Roland Weissmann, γενικός διευθυντής του ORF, του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Αυστρίας που θα φιλοξενήσει τον επόμενο διαγωνισμό, παραδέχτηκε ότι οι συζητήσεις ήταν έντονες, αλλά υποστήριξε ότι η διαδικασία ήταν δίκαιη.
«Διαφωνήσαμε και ακούσαμε τα επιχειρήματα των άλλων, και μετά προχωρήσαμε σε μυστική ψηφοφορία», δήλωσε στο BBC. «Αυτή είναι η δημοκρατία, και η πλειοψηφία ψήφισε υπέρ νέων, ισχυρότερων κανόνων για τον διαγωνισμό τραγουδιού».
Για την Ισπανία, ωστόσο, η κρίση θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί. «Δεν έπρεπε ποτέ να φτάσουμε σε αυτό το σημείο», δήλωσε ο πρόεδρος του ραδιοτηλεοπτικού φορέα RTVE, Jose Pablo Lopez, σε μία οργισμένη ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Jose Pablo Lopez εξέφρασε την απώλεια της εμπιστοσύνης του στους διοργανωτές, κατηγορώντας τους ότι παρασύρθηκαν από «πολιτικά και εμπορικά συμφέροντα». Πρόσθεσε ότι οι ισχυρισμοί για χειραγώγηση της ψήφου του κοινού από το Ισραήλ θα έπρεπε να είχαν οδηγήσει σε κυρώσεις «σε εκτελεστικό επίπεδο», αντί να ζητείται από τα μέλη της EBU να αποφασίσουν για τις συνέπειες.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, αρνείται κάθε προσπάθεια επηρεασμού της ψηφοφορίας.
Ο κύκλος του μποϊκοτάζ ενδέχεται να μεγαλώσει, με την Ισλανδία να δηλώνει ότι θα αποφασίσει για τη συμμετοχή της αυτήν την εβδομάδα. Την Παρασκευή, το Βέλγιο και η Σουηδία επιβεβαίωσαν ότι θα παραμείνουν στον διαγωνισμό, ενώ η Φινλανδία έθεσε ως προϋπόθεση τη διασφάλιση ενός «μεγάλου αριθμού» άλλων συμμετεχόντων, ώστε να μην αυξηθεί υπέρμετρα το κόστος.
«Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι τεταμένες καθώς οι χώρες θα επιβεβαιώνουν αν θα συμμετάσχουν ή όχι στην Eurovision του χρόνου», δήλωσε στο BBC ο ακαδημαϊκός Dean Vuletic. «Πιστεύω όμως ότι θα δούμε περισσότερα μποϊκοτάζ».
Μέσα σε όλο αυτό το δράμα, μία λεπτομέρεια στο δελτίο τύπου της EBU ρίχνει φως στον λόγο που πολλές χώρες θέλησαν να κρατήσουν τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα του Ισραήλ, Kan, στον διαγωνισμό.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς «τόνισαν τη σημασία της προστασίας της ανεξαρτησίας των δημόσιων μέσων ενημέρωσης και της ελευθερίας του Τύπου να μεταδίδει ειδήσεις, ιδίως σε εμπόλεμες ζώνες όπως η Γάζα».
Ο Kan είναι ανεξάρτητος από την κυβέρνηση του Ισραήλ και συχνά έχει βρεθεί σε σύγκρουση με την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. «Συμμετέχουν οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, όχι οι χώρες», τόνισε ο Weissmann. «Δεν είναι η κυβέρνηση του Ισραήλ, είναι ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας».
Η αποχώρηση της Ισπανίας, μέλους των «Big Five», δημιουργεί ένα σημαντικό οικονομικό κενό. Η συνεισφορά της χώρας κυμαινόταν μεταξύ 334.000 και 348.000 ευρώ. Τώρα, το ποσό αυτό θα πρέπει να καλυφθεί από τις υπόλοιπες χώρες, με τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο να επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος.
Αν κι άλλες χώρες αποχωρήσουν, το κόστος για κάθε διαγωνιζόμενο θα αυξηθεί. «Το να χάνεις μερικούς από τους μεγαλύτερους οικονομικούς σου συνεισφέροντες έχει τεράστιο αντίκτυπο», εξηγεί η Jess Carniel του Πανεπιστημίου του Southern Queensland. «Αυτό πιθανότατα σημαίνει ότι μπορεί να έχουμε ένα μικρότερο σόου [το 2026]».
Ο διαγωνισμός έχει τραυματιστεί σοβαρά, αλλά τα τραύματα δεν είναι ακόμα θανατηφόρα. Ο Callum Rowe από το podcast «The Euro Trip» χαρακτήρισε την Πέμπτη ως «μια πολύ σεισμική ημέρα» στην ιστορία της Eurovision. Οι θαυμαστές, όπως είπε, είναι «εξίσου εξοργισμένοι και συντετριμμένοι με αυτό που συνέβη».
Ο διευθυντής του Διαγωνισμού Τραγουδιού της Eurovision, Martin Green, εκτιμά ότι 35 χώρες θα λάβουν μέρος τον επόμενο χρόνο στη Βιέννη, καθώς η απώλεια των τεσσάρων χωρών εξισορροπείται από την επιστροφή τριών άλλων – της Μολδαβίας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας.
Η σκιά της σύγκρουσης, ωστόσο, θα είναι βαριά. Με μεγάλο μέρος της μουσικής βιομηχανίας να υποστηρίζει ανοιχτά την παλαιστινιακή πλευρά, ίσως αποδειχθεί πιο δύσκολο από ποτέ να βρεθούν καλλιτέχνες πρόθυμοι να μοιραστούν τη σκηνή με το Ισραήλ.
Το σλόγκαν του διαγωνισμού, «United by Music» (Ενωμένοι από τη Μουσική), μοιάζει πλέον να αμφισβητείται στην πράξη. Ο Roland Weissmann επιμένει ότι το μποϊκοτάζ δεν θα βλάψει τη Eurovision καθώς πλησιάζει την 70ή επέτειό της.
«Χτίστηκε 10 χρόνια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο – ενωμένοι από τη μουσική – και αυτό είναι το νόημα», είπε. «Είναι καθήκον μας να διατηρούμε την επαφή, να ακούμε ο ένας τον άλλον, να διαφωνούμε – αλλά μετά να βρίσκουμε δημοκρατικούς τρόπους για να το αντιμετωπίσουμε».
Αυτή τη στιγμή, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς οι δεσμοί που κόπηκαν την περασμένη Πέμπτη μπορούν να αποκατασταθούν.
Η Eurovision βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη πρόκληση της ιστορίας της: να αποδείξει αν η μουσική μπορεί πραγματικά να ενώσει έναν κόσμο που μοιάζει πιο διχασμένος από ποτέ. Η απάντηση θα δοθεί στη σκηνή της Βιέννης, αλλά οι πληγές θα παραμείνουν ανοιχτές για πολύ καιρό ακόμα.
