Ο διάσημος κιθαρίστας Tom Morello παίρνει ξεκάθαρη θέση ενάντια στην άποψη ότι οι μουσικοί πρέπει να μένουν μακριά από την πολιτική. Με αφορμή την πρόσφατη εμφάνισή του στο Download Festival και το νέο του τραγούδι «Adjourn It», ο πρώην κιθαρίστας των Rage Against The Machine εξηγεί γιατί η σιωπή απέναντι στην αδικία αποτελεί υποκρισία και προδοσία της ελευθερίας του λόγου.
Η συζήτηση για το αν οι καλλιτέχνες πρέπει να εκφράζουν πολιτικές απόψεις παραμένει ένα από τα πιο πολωμένα θέματα στη μουσική βιομηχανία, όμως ο Tom Morello αρνείται πεισματικά να συμβιβαστεί με τη σιωπή. Κατά τη διάρκεια της πρόσφατης εμφάνισής του στο Download Festival, ο εμβληματικός κιθαρίστας των Rage Against The Machine και των Audioslave έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα κατά του Βρετανού ακροδεξιού ακτιβιστή Tommy Robinson, κολλώντας στο πίσω μέρος της κιθάρας του τη φράση «FUCK TOMMY ROBINSON» σε ευδιάκριτα κεφαλαία γράμματα. Αυτή η κίνηση, η οποία προβλήθηκε αμέσως στις γιγαντοοθόνες του φεστιβάλ και στη συνέχεια αναπαράχθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, άνοιξε ξανά τον ασκό του Αιόλου για τον ρόλο που οφείλουν να παίζουν οι μουσικοί σε περιόδους κοινωνικής κρίσης.
Η επιλογή του συγκεκριμένου φεστιβάλ και του στόχου δεν ήταν καθόλου τυχαία, καθώς ο Tommy Robinson αποτελεί μία από τις πιο διχαστικές φιγούρες της βρετανικής ακροδεξιάς. Ο Tom Morello χρησιμοποίησε τη μεγάλη σκηνή για να καταδικάσει τη ρητορική μίσους, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο από υποστηρικτές όσο και από επικριτές του. Η κίνηση αυτή απέδειξε για άλλη μία φορά ότι η κιθάρα του δεν είναι απλώς ένα όργανο, αλλά ένα πολιτικό εργαλείο.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο περιοδικό Metal Hammer, ο έμπειρος μουσικός μίλησε ανοιχτά για όσους υποστηρίζουν ότι οι καλλιτέχνες πρέπει να περιορίζονται αποκλειστικά στο έργο τους. Ο ίδιος θεωρεί ότι αυτή η απαίτηση πηγάζει κυρίως από ιδεολογική διαφωνία και όχι από κάποια πραγματική αρχή περί ουδετερότητας. «Όταν οι άνθρωποι λένε ότι οι μουσικοί δεν πρέπει να εμπλέκονται στην πολιτική, εννοούν ότι είναι άνθρωποι που διαφωνούν με τη δική σου πολιτική θέση», δήλωσε χαρακτηριστικά, αποδομώντας τα επιχειρήματα των επικριτών του.
Σύμφωνα με τον Morello, η αντίδραση του κοινού αλλάζει αμέσως μόλις ένας καλλιτέχνης εκφράσει κάτι που ταιριάζει με τις δικές τους πεποιθήσεις. «Το δευτερόλεπτο που γράφεις ένα τραγούδι που συμφωνεί με τη δική τους πολιτική, ξαφνικά είναι απόλυτα υπέρ αυτού», συμπλήρωσε, καταδικάζοντας αυτή τη στάση ως βαθιά υποκριτική. Παράλληλα, αναρωτήθηκε γιατί ένας εργαζόμενος στη μουσική βιομηχανία θα έπρεπε να στερηθεί το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση κατά την εκτέλεση της εργασίας του.
Για τον Αμερικανό κιθαρίστας, η λογοκρισία του εαυτού μας αποτελεί σοβαρό σφάλμα που ζημιώνει τόσο την κοινωνία όσο και την ίδια την τέχνη. «Πιστεύω ότι το αντίθετο είναι αυτό που πραγματικά ισχύει, πιστεύω ότι αδικείς τον εαυτό σου και την εποχή σου όταν λογοκρίνεις αυτό που είσαι στον κόσμο σου», τόνισε στην ίδια συνέντευξη. Αυτή η αρχή, όπως εξήγησε, δεν αφορά μόνο τους μουσικούς αλλά κάθε επαγγελματία, από τον μουσικό δημοσιογράφο μέχρι τον οδηγό του λεωφορείου μιας περιοδείας.
Ο Tom Morello δεν μάσησε τα λόγια του ούτε για όσους επιλέγουν την ασφάλεια της σιωπής μπροστά στις κοινωνικές αδικίες. «Υπάρχει ένα επιπλέον, εξαιρετικά καυτό επίπεδο της κόλασης για τους ανθρώπους που, σε περιόδους μεγάλης αδικίας, λογοκρίνουν τους εαυτούς τους και παραμένουν σιωπηλοί όταν θα έπρεπε να είχαν μιλήσει, επειδή φοβούνται κάποιο τρολ του διαδικτύου», δήλωσε με έντονο ύφος. Με αυτή τη φράση, θέλησε να τονίσει την ευθύνη που φέρουν όσοι διαθέτουν δημόσιο βήμα και επιλέγουν την ουδετερότητα.
Η πολιτικοποίηση του ίδιου του Morello διαμορφώθηκε μέσα από τα δικά του ακούσματα κατά τη διάρκεια των νεανικών του χρόνων. Συγκροτήματα όπως οι Public Enemy και οι The Clash έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του, παρόλο που προέρχονταν από εντελώς διαφορετικά κοινωνικά υπόβαθρα. Η μουσική τους στράφηκε ανοιχτά ενάντια στην καταπίεση, κάνοντάς τον να νιώσει ότι δεν είναι μόνος στις πεποιθήσεις του.
Αυτή η αίσθηση σύνδεσης είναι που καθοδηγεί και τη δική του πορεία όλα αυτά τα χρόνια. «Κάθε τραγούδι είναι σαν ένας φάρος ελπίδας για κάποιον», εξήγησε, περιγράφοντας τη δύναμη της στρατευμένης τέχνης να εμπνέει τους ανθρώπους. Για τον ίδιο, η μουσική δεν είναι απλώς διασκέδαση, αλλά ένα μέσο για να νιώσουν οι άνθρωποι ότι οι αγώνες τους έχουν αξία.
Αυτή η ακλόνητη στάση τον φέρνει συχνά σε αντιπαράθεση με άτομα που αμφισβητούν τις γνώσεις του γύρω από τα κοινωνικοπολιτικά ζητήματα. Στο παρελθόν, όταν ένα διαδικτυακό τρολ τον κατηγόρησε ότι είναι απλώς ένας πλούσιος μουσικός που παριστάνει τον πολιτικό αναλυτή, η απάντησή του ήταν αποστομωτική. Ο Tom Morello υπενθύμισε με ειρωνικό αλλά απόλυτα ακριβή τρόπο ότι έχει αποφοιτήσει με άριστα στις πολιτικές επιστήμες από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
«Δεν χρειάζεται να είναι κανείς αριστούχος απόφοιτος πολιτικών επιστημών από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ για να αναγνωρίσει την ανήθικη και απάνθρωπη φύση αυτής της κυβέρνησης, αλλά, κοίτα να δεις, τυγχάνει να είμαι αριστούχος απόφοιτος πολιτικών επιστημών από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, οπότε μπορώ να το επιβεβαιώσω αυτό για εσάς», είχε γράψει τότε. Η συγκεκριμένη απάντηση αναδεικνύει το γεγονός ότι ο Morello συνδυάζει την καλλιτεχνική του πορεία με ένα ισχυρό θεωρητικό υπόβαθρο.
Παράλληλα, ο κιθαρίστας έχει εκφράσει συχνά την απογοήτευσή του για μερίδα των θαυμαστών των Rage Against The Machine, τους οποίους κατηγορεί για έλλειψη αντίληψης. Όπως έχει αναφέρει, τον εκπλήσσει το γεγονός ότι πολλοί ακούνε το συγκρότημα χωρίς να κατανοούν το παραμικρό για τους στίχους και τα μηνύματά του. Χαρακτηριστικά είχε δηλώσει ότι πολλοί βρίσκονται σε «κατάσταση Paul Ryan», δείχνοντας απόλυτη άγνοια για τις πολιτικές θέσεις της μπάντας.
Ο Paul Ryan, πρώην συντηρητικός πολιτικός των Ηνωμένων Πολιτειών, είχε δηλώσει παλαιότερα ότι οι Rage Against The Machine ήταν το αγαπημένο του συγκρότημα. Αυτή η δήλωση προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Morello, ο οποίος έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι ο Ryan αποτελεί την ενσάρκωση της «μηχανής» ενάντια στην οποία μάχεται η μπάντα. Αυτό το παράδειγμα αναδεικνύει την επιφανειακή προσέγγιση που έχουν ορισμένοι ακροατές απέναντι στη στρατευμένη μουσική.
Ο ίδιος μοιράστηκε ένα περιστατικό από τη συνάντησή του με ένα ζευγάρι σε ένα εστιατόριο, οι οποίοι δήλωσαν μεγάλοι θαυμαστές του τραγουδιού «Killing In The Name». Η γυναίκα του είπε: «Λατρεύω αυτό το τραγούδι. Με βοήθησε να επαναστατήσω ενάντια στους γονείς μου και αργότερα ενάντια στο εμβόλιο!». Η απάντηση του Morello ήταν άμεση και ξεκάθαρη, επαναφέροντας την πραγματική έννοια του κομματιού.
«Κυρία μου, αυτό το τραγούδι μιλάει για ρατσιστές αστυνομικούς που συχνά συμπεριφέρονται σαν την Κου Κλουξ Κλαν στην υπηρεσία της ιστορικής λευκής υπεροχής και είναι δουλοπρεπείς λακέδες και μπράβοι της ρατσιστικής καπιταλιστικής άρχουσας τάξης», της εξήγησε. Η αντίδραση της γυναίκας ήταν να μείνει σιωπηλή, μασώντας το φαγητό της και ανοιγοκλείνοντας τα μάτια της με αμηχανία. Το συγκεκριμένο σκηνικό αποδεικνύει το χάσμα που υπάρχει μερικές φορές ανάμεσα στην πρόθεση του καλλιτέχνη και την ερμηνεία του κοινού.
Η ανάγκη του να εκφράζεται πολιτικά αποτυπώνεται έντονα και στη νέα του δουλειά. Το τελευταίο του τραγούδι με τίτλο «Adjourn It» αποτελεί μία δυναμική αντίδραση απέναντι στην άνοδο του φασισμού και την καταπίεση των μειονοτήτων. Ο ίδιος περιέγραψε το τραγούδι ως «ένα κάλεσμα σε εγρήγορση για δικαιοσύνη σε άδικους καιρούς», δείχνοντας ότι δεν σκοπεύει να ρίξει τους τόνους.
Όπως εξήγησε, η έμπνευση για το συγκεκριμένο τραγούδι προήλθε από πολύ συγκεκριμένα κοινωνικά φαινόμενα. «Εμπνευσμένο από τη δίωξη των μεταναστών σε όλη τη χώρα και την ηρωική αντίσταση στο ανερχόμενο κύμα του φασισμού, είναι επιτέλους καιρός να παίξουμε rock για την ελευθερία, τη δικαιοσύνη και την ισότητα», πρόσθεσε ο καλλιτέχνης. Με αυτόν τον τρόπο, συνδέει άμεσα τη μουσική του με την ακτιβιστική δράση στους δρόμους.
Η δράση του Morello επεκτείνεται και στη διοργάνωση εκδηλώσεων με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα. Τον ερχόμενο Οκτώβριο, αναλαμβάνει την επιμέλεια του φεστιβάλ «Power To The People» στο Μέριλαντ των Ηνωμένων Πολιτειών. Στη σκηνή αναμένεται να βρεθούν σπουδαία ονόματα της παγκόσμιας μουσικής σκηνής, όπως ο Bruce Springsteen, οι Foo Fighters, η Joan Baez και ο Serj Tankian των System of a Down.
Το φεστιβάλ παρουσιάζεται ως μία υπερκομματική γιορτή που εστιάζει στην ειρήνη, τη δικαιοσύνη και την αλληλεγγύη. Στόχος της διοργάνωσης είναι να ενώσει τη μουσική με την κοινοτική δράση, προσφέροντας έναν χώρο έκφρασης για κοινωνικά ζητήματα. Για τον Morello, αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί την έμπρακτη απόδειξη ότι η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως όχημα αλλαγής.
Η στάση του Tom Morello υπενθυμίζει ότι η μουσική δεν υπήρξε ποτέ ένα αποστειρωμένο προϊόν διασκέδασης, αποκομμένο από την κοινωνική πραγματικότητα. Η απαίτηση για αποστασιοποιημένους καλλιτέχνες συχνά κρύβει την επιθυμία για μία βολική σιωπή που δεν ταράζει τα νερά. Σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει έντονες προκλήσεις, η επιλογή να μιλάς ανοιχτά παραμένει μία πράξη θάρρους που δίνει φωνή σε όσους δεν μπορούν να ακουστούν.
Η τέχνη που αρνείται να πάρει θέση κινδυνεύει να γίνει αδιάφορη και να χάσει τη δύναμή της. Ο Morello, με την αδιάκοπη δράση του, δείχνει τον δρόμο για μία μουσική που δεν φοβάται να συγκρουστεί και να διεκδικήσει ένα καλύτερο αύριο. Η σιωπή μπροστά στην αδικία δεν είναι ουδετερότητα, είναι συνενοχή.
