Ο Bad Bunny έδωσε δύο συνεχόμενες sold out συναυλίες στις 27 και 28 Ιουνίου στο Tottenham Hotspur Stadium του Λονδίνου, έγινε ο πρώτος Λατινοαμερικανός καλλιτέχνης που ήταν headliner σε βρετανικό στάδιο και επιβεβαίωσε ότι η τεράστια διεθνής απήχησή του στηρίζεται σε κάτι πολύ βαθύτερο από τους αριθμούς. Με το άλμπουμ «Debí Tirar Más Fotos» στο επίκεντρο, μία παράσταση γεμάτη πορτορικανή παράδοση, πολιτισμικούς συμβολισμούς και μία αναπάντεχη εμφάνιση του Damon Albarn, το διήμερο στο Λονδίνο λειτούργησε ως η οριστική άφιξή του σε μία από τις τελευταίες μεγάλες αγορές όπου η επιρροή του δεν είχε ακόμη αποτυπωθεί πλήρως.
Η εικόνα είναι πιο ισχυρή από οποιοδήποτε στατιστικό. Ένας καλλιτέχνης από το Πουέρτο Ρίκο, που πριν από οκτώ χρόνια έπαιζε στο O2 Forum Kentish Town μπροστά σε περίπου 1.200 ανθρώπους για να παρουσιάσει το πρώτο του άλμπουμ «X 100pre», επιστρέφει στο Λονδίνο και γεμίζει δύο βραδιές ένα στάδιο 50.000 θέσεων. Με τις συναυλίες στις 27 και 28 Ιουνίου στο Tottenham Hotspur Stadium, ο Bad Bunny έγινε ο πρώτος Λατινοαμερικανός καλλιτέχνης που ανέλαβε ως headliner σε βρετανικό στάδιο και έδειξε ότι η διεθνής μουσική αγορά έχει ήδη αλλάξει τους κανόνες της.
Ο Benito Martínez Ocasio, όπως είναι το πραγματικό του όνομα, πέρασε την τελευταία χρονιά μετατρέποντας το άλμπουμ «Debí Tirar Más Fotos» σε μία τεράστια παραγωγή για στάδια. Εκείνο που ξεχωρίζει όμως δεν είναι το μέγεθος της παραγωγής. Είναι η εμμονή στη λεπτομέρεια και στον τόπο από τον οποίο προέρχεται.
Στις γιγαντοοθόνες προβάλλονται εναέριες εικόνες από το τοπίο του Πουέρτο Ρίκο κατά τη διάρκεια του «Weltita», ενώ η χαρακτηριστική ροζ σκηνή «La Casita» λειτουργεί ως δεύτερο σημείο δράσης μέσα στο στάδιο. Όλη η παράσταση περιστρέφεται γύρω από την πολιτισμική του κληρονομιά, χωρίς καμία διάθεση να την προσαρμόσει στις απαιτήσεις ενός διεθνούς κοινού.
Αυτή η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία. Πολλοί καλλιτέχνες μιλούν για τη δημιουργία ενός ολόκληρου κόσμου γύρω από μία περιοδεία. Ο Bad Bunny το εφαρμόζει στην πράξη, χτίζοντας μία εμπειρία που μεταφέρει το Πουέρτο Ρίκο όπου κι αν εμφανίζεται.
Στο μεταξύ, η καριέρα του έχει αποκτήσει διαστάσεις που πριν από λίγα χρόνια έμοιαζαν αδιανόητες. Έχει περάσει στο Hollywood, έχει κερδίσει βραβεία Grammy και έχει εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες περιοδειών της δεκαετίας.
Τα οικονομικά στοιχεία επιβεβαιώνουν την έκταση του φαινομένου. Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του Billboard Boxscore, η παγκόσμια περιοδεία για το «Debí Tirar Más Fotos» έχει ξεπεράσει τα 360 εκατομμύρια δολάρια σε συνολικές εισπράξεις. Το ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι σε ολόκληρη την περιοδεία δεν υπάρχει ούτε μία στάση στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την ίδια στιγμή, εξελίχθηκε κάτι που για χρόνια έμοιαζε δύσκολο στη βρετανική αγορά. Παρά την απόλυτη κυριαρχία του στις υπηρεσίες streaming παγκοσμίως, ο Bad Bunny δεν είχε μετατρέψει αυτή τη δύναμη σε αντίστοιχη επιτυχία στα βρετανικά chart.
Η εικόνα άλλαξε μετά την εμφάνισή του στο ημίχρονο του Super Bowl τον Φεβρουάριο. Το «Debí Tirar Más Fotos» ανέβηκε στο No. 2 του Official Albums Chart του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ το ομώνυμο τραγούδι έφτασε στο No. 4, χαρίζοντάς του το πρώτο προσωπικό του τραγούδι που μπήκε στο βρετανικό top 10.
Έτσι, οι δύο συναυλίες στο Λονδίνο απέκτησαν χαρακτήρα συμβολικό. Ήταν η στιγμή που η τελευταία μεγάλη εκκρεμότητα στην ευρωπαϊκή του πορεία έκλεισε οριστικά.
Η δεύτερη βραδιά είχε ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον γιατί έδειξε πώς ακριβώς εξελίσσεται η σκηνική του ταυτότητα. Στη σκηνή τον συνόδευε ένα συγκρότημα παραδοσιακής μουσικής, καθώς εναλλασσόταν ανάμεσα στα trap και Reggaeton τραγούδια της πρώτης περιόδου, όπως τα «Monaco» και «Bichiyal», και στις plena και bomba επιρροές που χαρακτηρίζουν μεγάλο μέρος του πιο πρόσφατου υλικού του.
Ζωντανά, αυτά τα στοιχεία αποκτούν άλλη ένταση. Τα έντονα κρουστά, οι σφυριχτές μελωδίες, οι απότομες αλλαγές στη δυναμική και οι εναλλαγές ανάμεσα στον τραγουδιστή και το κοινό δημιουργούν την αίσθηση μιας μεγάλης γιορτής δρόμου.
Το ίδιο το «Debí Tirar Más Fotos» είναι ένας βαθιά προσωπικός δίσκος που εξερευνά την απώλεια, τη νοσταλγία και την προσπάθεια να συμφιλιωθεί κανείς με το παρελθόν του. Στη σκηνή, αυτά τα τραγούδια αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη δύναμη. Η ένταση του ήχου και η παρουσία του Bad Bunny μετατρέπουν το προσωπικό βίωμα σε συλλογική εμπειρία, σαν τα τραγούδια να έχουν γραφτεί για να χορεύονται, να τραγουδιούνται και να μοιράζονται από χιλιάδες ανθρώπους μαζί.
Η βραδιά, πάντως, άρχισε πολύ πριν ανάψουν τα φώτα.
Από τον σταθμό Seven Sisters μέχρι το στάδιο, ο δρόμος είχε γεμίσει με πολύχρωμα κασκόλ και σημαίες από χώρες όλου του ισπανόφωνου κόσμου. Τα τραγούδια του Bad Bunny ακούγονταν από κουρεία, ενώ ροζ ποδήλατα-ταξί μετέφεραν τον κόσμο προς το γήπεδο.
Μέσα στο στάδιο, παρέες με ψάθινα καπέλα «pava» κρατούσαν παγωμένες μαργαρίτες, άλλοι φωτογραφίζονταν φορώντας ίδιες μπλούζες με βατράχια και το κοινό είχε ήδη γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της παράστασης πριν εμφανιστεί ο πρωταγωνιστής.
Η έναρξη ήταν επίσης μία έξυπνη αφηγηματική επιλογή. Αντί να ανοίξει από την αρχή του άλμπουμ, ο Bad Bunny ξεκίνησε από το τέλος του, με το «La Mudanza».
Φορώντας ένα καλοραμμένο κοστούμι, τραγούδησε με παλιά salsa αισθητική, συνδυάζοντας προσεγμένες κινήσεις των γοφών με συγκρατημένη χορογραφία. Στην πρώτη του ομιλία μίλησε για τη δύναμη της κοινότητας και απηύθυνε κάλεσμα στήριξης προς τους μετανάστες σε ολόκληρο τον κόσμο, δείχνοντας ότι κρατούσε δυνάμεις για όσα θα ακολουθούσαν.
Από τις πιο απρόσμενες στιγμές της βραδιάς ήρθε λίγο πριν από το «Turista». Η σκηνοθεσία με τις συνεχείς κοντινές λήψεις θεατών στις εξέδρες και τα πανοραμικά πλάνα 360 μοιρών έδινε μία αναπάντεχα οικεία αίσθηση σε έναν τόσο μεγάλο χώρο.
Τότε, το συγκρότημα Los Sobrinos έπαιξε τις πρώτες νότες του «Wonderwall» των Oasis. Χιλιάδες άνθρωποι άρχισαν να τραγουδούν μαζί, ενώ οι κορδέλες για τις κάμερες με το λογότυπο DtMF άναψαν ταυτόχρονα, δημιουργώντας μία εικόνα που θύμιζε τα φωτεινά βραχιολάκια των συναυλιών των Coldplay.
Η στιγμή που συμπύκνωσε καλύτερα το μήνυμα της βραδιάς ήρθε στο «Baile Inolvidable». Καθώς ο Bad Bunny περπατούσε αργά στη σκηνή, θεατές στα πάνω διαζώματα σήκωσαν σημαίες και δημιούργησαν μία εντυπωσιακή πολύχρωμη πομπή.
Υπερηφάνεια, συλλογικότητα και αντοχή ήταν οι τρεις λέξεις που περιέγραφαν εκείνη την εικόνα. Η δύναμη του Bad Bunny βρίσκεται ακριβώς εκεί: αφηγείται τις ιστορίες της δικής του κοινότητας και ταυτόχρονα ενώνει ανθρώπους από ολόκληρη τη διασπορά.
Η μεγάλη έκπληξη ήρθε αργότερα. Αφού πέρασε αρκετή ώρα δίπλα στα κιγκλιδώματα, δεχόμενος λουλούδια, βγάζοντας φωτογραφίες με Polaroid και ανταλλάσσοντας χαιρετισμούς με γροθιές με τους θεατές, ετοιμάστηκε για το απρόσμενο τραγούδι της βραδιάς.
Λίγο πριν αρχίσει το «Ni Bien Ni Mal» από το 2018, ακούστηκε συναγερμός από τα ηχεία και στις οθόνες εμφανίστηκε το μήνυμα: «Το επόμενο τραγούδι είναι αποκλειστικά για εσάς απόψε. Δεν θα παρουσιαστεί σε καμία άλλη συναυλία», ανέφερε. Για τα επόμενα τέσσερα λεπτά επικράτησε πραγματικός πανικός.
Η «La Casita», που συνήθως φιλοξενεί διάσημους καλεσμένους και το προηγούμενο βράδυ είχε υποδεχθεί την τηλεοπτική παρουσιάστρια Maya Jama, ήταν αυτή τη φορά πιο ήσυχη. Ξεχώρισε μόνο η παρουσία των χορευτών της περιοδείας «Together, Together» του Harry Styles.
Το μεγάλο όνομα εμφανίστηκε στο φινάλε.
Ο Damon Albarn βγήκε χαμογελαστός από μία κρυφή καταπακτή και κάθισε στο πιάνο για δύο αγαπημένα τραγούδια των Gorillaz, τα «Tormenta» και «Clint Eastwood». Μετά το τέλος του δεύτερου, γύρισε προς το κοινό και είπε: «Αυτός ο τύπος!», πριν αγκαλιάσει θερμά τον Bad Bunny σε μία συνεργασία που ελάχιστοι περίμεναν.
Η τελευταία συγκινητική στιγμή της συναυλίας ήρθε όταν ακούστηκαν οι πρώτες συγχορδίες του «DtMF».
Νωρίτερα είχε τραγουδήσει το «Neverita» και το «Yo Perrero Sola», ανεβάζοντας κατακόρυφα τον ρυθμό, ενώ παρέμενε χαλαρός πάνω στη σκηνή, μασώντας τσίχλα και φορώντας φόρμα Adidas. Όταν όμως άλλαξε εμφάνιση, φορώντας ένα γούνινο καπέλο, η ατμόσφαιρα μεταμορφώθηκε.
Μιλώντας αποκλειστικά στα ισπανικά σε όλη τη διάρκεια της βραδιάς, απευθύνθηκε στο κοινό με πιο ήρεμο τόνο και το παρότρυνε να απολαύσει κάθε στιγμή, υπενθυμίζοντας πόσο γρήγορα περνούν νύχτες σαν κι αυτή.
Εκεί βρίσκεται και η ουσία αυτής της περιοδείας. Ο Bad Bunny δεν εγκατέλειψε ποτέ τη γλώσσα, τις αναφορές ή τις πολιτισμικές του ρίζες για να γίνει πιο αποδεκτός διεθνώς. Αντίθετα, όσο μεγαλύτερα γίνονται τα στάδια, τόσο πιο συγκεκριμένος γίνεται ο κόσμος που παρουσιάζει. Και το γεγονός ότι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι στο Λονδίνο μπήκαν πρόθυμα σε αυτόν τον κόσμο δείχνει πως η πιο ισχυρή μορφή διεθνούς επιτυχίας γεννιέται όταν ένας καλλιτέχνης παραμένει απόλυτα πιστός στον τόπο από τον οποίο ξεκίνησε.
