Πώς ο αυτοματισμός της τέχνης μετατρέπεται στο απόλυτο πεδίο μάχης, με τους καλλιτέχνες να καλούνται να διαλέξουν ανάμεσα στην προστασία της αυθεντικότητας και την τεχνολογική υποταγή.
Η επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης στη μουσική βιομηχανία έχει δημιουργήσει ένα ρήγμα που βαθαίνει καθημερινά, χωρίζοντας τους επαγγελματίες του ήχου σε δύο στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά βρίσκονται εκείνοι που υπερασπίζονται την ανθρώπινη φύση της καλλιτεχνικής παραγωγής, και από την άλλη όσοι αγκαλιάζουν τον κώδικα ως το επόμενο φυσικό βήμα. Ο Billy Corgan και ο Diplo αποτελούν τους ιδανικούς εκπροσώπους αυτής της πόλωσης, καταθέτοντας εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις για το μέλλον.
Ο frontman των Smashing Pumpkins πήρε ξεκάθαρη θέση απέναντι στην αυξανόμενη παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης, μιλώντας στο podcast «And the Writer Is…». Η στάση του παραμένει απόλυτη, αρνούμενος οποιαδήποτε ενσωμάτωση τέτοιων πρακτικών στα δικά του τραγούδια.
«Αρνούμαι, αρνούμαι, αρνούμαι κατηγορηματικά να χρησιμοποιήσω την τεχνητή νοημοσύνη στη μουσική δημιουργία μου. Για μένα, είναι μία συμφωνία με τον διάβολο. Απλό. Είτε πρόκειται για τον μύθο της προμήθειας φωτιάς είτε οτιδήποτε άλλο, για μένα, κυριολεκτικά στηρίζεσαι στο πράγμα που θα σε καταστρέψει. Τελεία», εξήγησε με αυστηρότητα.
Για τον ίδιο, το βάρος, η έμπνευση, η εσωτερική αναζήτηση και η αμφιβολία αν έχεις κάτι ακόμα να πεις, αποτελούν οργανικά στάδια στο ταξίδι που πρέπει να διανύσει ένας τραγουδοποιός κατά τη διάρκεια της γραφής. Ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει το επίκεντρο κάθε συνεργασίας.
«Τώρα, αν ήταν ο τύπος στο συγκρότημά μου ή κάποιος που γνώρισα μέσω του φίλου μου Shooter Jennings ή οτιδήποτε άλλο, και γράφουμε τραγούδια μαζί, αυτό είναι ένα πραγματικό πρόσωπο με πραγματικά συναισθήματα και πραγματικό αίμα να κυλάει στις φλέβες του. Και ίσως κάποια μέρα μαλώσουμε για τον διαχωρισμό των πνευματικών δικαιωμάτων. Αλλά αν μαλώνουμε, σημαίνει ότι υπάρχει κάτι αξίας για το οποίο μαλώνουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Billy Corgan τόνισε πως είναι απολύτως υγιές να υπάρχει αμφιβολία. «Είναι καλό που ένας τραγουδοποιός δεν είναι σίγουρος ότι του έχει μείνει κάτι να πει, είναι καλό που ένας τραγουδοποιός πρέπει να σκεφτεί μία νέα συγχορδία που δεν είχε σκεφτεί. Από εκεί προέρχεται η μαγεία, και μέχρι να αποδειχθεί το αντίθετο, μένω στο παιχνίδι στο οποίο βρίσκομαι».
Στη συνέχεια, ανέλυσε τη θέση του περί «συμφωνίας με τον διάβολο», εκφράζοντας την αγωνία του για τις ευρύτερες συνέπειες της τεχνολογίας στην ίδια την ύπαρξη των καλλιτεχνών.
«Φλερτάρουμε με το πράγμα που θα μας καταστρέψει ως οικονομία, ως επιχείρηση, ως κίνημα. Ζητάμε να εξαλειφθούμε. Τους δίνουμε τις πληροφορίες μας. Έχουν ήδη όλες τις άλλες πληροφορίες μας. Ο Θεός ξέρει τι κάνουν οι δισκογραφικές εταιρείες. Θα πάρω μία μέρα μία επιταγή για 62 σεντς; Έρχεται αυτό; Αλλά λέω, σε πνευματικό επίπεδο το να στηρίζεσαι σε αυτό σημαίνει ότι ζητάς να αφανιστείς. Ζητάς να αφανιστείς», κατέληξε.
Η παραπάνω τοποθέτηση έρχεται σε ευθεία ρήξη με τις πρόσφατες δηλώσεις του Diplo, ο οποίος συμμετείχε στο podcast «Behind The Wall». Ο γνωστός παραγωγός, αν και παραδέχθηκε ότι πλέον καταφεύγει σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης αντί για πραγματικούς ερμηνευτές όταν φτιάχνει νέα τραγούδια, εμφανίστηκε απόλυτα πεπεισμένος για την επιλογή του.
«Δεν χρειάζομαι καν φωνή πια, μπορώ να πάρω την καλύτερη φωνή από την τεχνητή νοημοσύνη. Δεν χρειάζομαι πια κανέναν για να τραγουδήσει το τραγούδι», υποστήριξε.
Ο ενθουσιασμός του για τις δυνατότητες του λογισμικού είναι έκδηλος, καταγράφοντας τη ραγδαία εξέλιξη των τελευταίων μηνών μέσα στα στούντιο.
«Είχα κάποιες φωνές που έφτιαξα με τεχνητή νοημοσύνη, και λέω, “ανάθεμά με, δεν θα μπορούσα να πάρω αυτή τη λήψη ούτε από τον καλύτερο τραγουδιστή”. Δεν θα σας το έλεγα αυτό πριν από τρεις μήνες, αλλά με τον τρόπο που άλλαξε τους τελευταίους τρεις μήνες, οι εξελίξεις είναι απλά τύπου “…γ***!”», ανέφερε ο παραγωγός.
Παράλληλα, θεωρεί πως η αντίσταση στη νέα πραγματικότητα είναι χάσιμο χρόνου, προειδοποιώντας όσους αρνούνται να προσαρμοστούν. «Δεν πρόκειται να κερδίσετε, δεν υπάρχει μάχη εναντίον της τεχνητής νοημοσύνης. Χάνετε τον χρόνο σας επειδή όλοι οι άλλοι απλώς θα την χρησιμοποιήσουν και δεν θα δώσουν δεκάρα για το τι πιστεύετε», είπε.
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στο διαδίκτυο, όμως εκείνος επέμεινε στη στάση του μέσα από μία ανάρτηση στον λογαριασμό του στο X.
«Αν ανήκεις στον χώρο της δημιουργίας, πρέπει να προσαρμοστείς ή απλά να τα παρατήσεις και να γίνεις οδηγός Uber μέχρι να αποκτήσουν όλοι ένα Waymo. Ξέρω ότι δεν είναι ούτε cool ούτε κομψό να μιλάς έτσι, αλλά δεν πρόκειται να χρυσώσω το μέλλον. Είναι αυτό που είναι. Συγγνώμη για τα άσχημα νέα, πουρίστες μου», έγραψε αιχμηρά.
Ωστόσο, άφησε ένα μικρό περιθώριο για την ανθρώπινη συμμετοχή, επισημαίνοντας την αξία της ιδιαιτερότητας στην τέχνη. «Θα χρειάζεται πάντα ένα ανθρώπινο μυαλό και άγγιγμα επειδή η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα υποφέρει ποτέ από διπολική διαταραχή και αυτισμό όπως εγώ και άλλοι δημιουργικοί άνθρωποι», πρόσθεσε στο ίδιο μήνυμα.
Η συγκεκριμένη σύγκρουση λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα εξαιρετικά τεταμένο νομικό και πολιτικό τοπίο γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα. Τον Μάρτιο, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πως αποσύρει τα «βαθιά επιζήμια» σχέδιά της, τα οποία θα επέτρεπαν σε εταιρείες ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης να χρησιμοποιούν έργα χωρίς άδεια.
Η απόφαση αυτή προέκυψε έπειτα από την οργανωμένη παρέμβαση κορυφαίων ονομάτων. Οι Paul McCartney, Kate Bush, Dua Lipa και Elton John ηγήθηκαν μίας εκστρατείας, προτρέποντας το κράτος να προστατεύσει το έργο των καλλιτεχνών από την υποκλοπή, αποκρούοντας την αρχική πρόθεση να επιτραπεί η κλοπή έργων χωρίς την καταβολή αμοιβής ή τη συναίνεση των συνθετών και των στιχουργών.
Μιλώντας στο NME στα τέλη του προηγούμενου έτους, η Υπουργός Πολιτισμού, Μέσων Ενημέρωσης και Αθλητισμού, Lisa Nandy, ξεκαθάρισε πως «μία προσέγγιση που ταιριάζει σε όλους» δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει όσον αφορά τους νόμους για τις τέχνες.
Η κινητοποίηση, βέβαια, είχε ξεκινήσει από πέρυσι, όταν ο Damon Albarn, η Kate Bush και η Annie Lennox ενώθηκαν με περισσότερους από 1.000 καλλιτέχνες, κυκλοφορώντας το βωβό άλμπουμ «Is This What We Want?». Η κίνηση αυτή σχεδιάστηκε αποκλειστικά για να στρέψει την προσοχή στον πιθανό αντίκτυπο της τεχνολογίας.
«Στη μουσική του μέλλοντος, οι φωνές μας δεν θα ακουστούν;», είχε αναρωτηθεί με νόημα η Kate Bush.
Η πραγματικότητα ωστόσο δείχνει ότι το κοινό δυσκολεύεται ήδη να ξεχωρίσει την αυθεντικότητα ενός ήχου. Μία πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι το 97% των ανθρώπων δεν μπορεί να καταλάβει τη διαφορά ανάμεσα σε πραγματική μουσική και σε μουσική από τεχνητή νοημοσύνη, ενώ οι περισσότεροι θαυμαστές δήλωσαν πως επιθυμούν αυστηρότερους περιορισμούς.
Για να αντιμετωπίσει τη ραγδαία εξάπλωση του φαινομένου, το Apple Music εισήγαγε μία νέα λειτουργία που ενημερώνει τους χρήστες όταν ακούνε τραγούδια φτιαγμένα με τεχνητή νοημοσύνη. Την ίδια στιγμή, το Deezer αποκάλυψε ένα ανησυχητικό στατιστικό, σημειώνοντας πως το 28% της μουσικής που ανεβαίνει στην πλατφόρμα είναι εξ ολοκλήρου παραγωγή αλγορίθμου.
Ο αυτοματισμός έχει ήδη περάσει στα υψηλότερα κλιμάκια των πωλήσεων, με την Xania Monet να βρίσκεται στο επίκεντρο πέρυσι. Η εικονική καλλιτέχνις υπέγραψε ένα πολυεκατομμυριούχο δισκογραφικό συμβόλαιο, ενώ έγινε η πρώτη οντότητα τεχνητής νοημοσύνης που μπήκε στα charts του Billboard στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο ποιητής και σχεδιαστής πίσω από αυτή την προσπάθεια υποστήριξε πως βλέπει τη Monet ως «ένα πραγματικό πρόσωπο» που «αμφισβητεί τα καθιερωμένα».
Η απειλή για τα φυσικά σχήματα έχει αρχίσει να γίνεται ορατή σε όλα τα επίπεδα των πλατφορμών streaming. Τον Σεπτέμβριο, το μουσικό συγκρότημα της rock από το Κάρντιφ, οι Holding Absence, κατήγγειλαν δημόσια μία εικονική μπάντα που τους ξεπέρασε στα νούμερα ακροάσεων στο Spotify.
Ο frontman τους, Lucas Woodland, εξέφρασε την απογοήτευσή του. «Λοιπόν, μία “μπάντα” τεχνητής νοημοσύνης που μας αναφέρει ως επιρροή -δηλαδή, έχει μοντελοποιηθεί με βάση τη μουσική μας- μόλις μας ξεπέρασε στο Spotify, σε μόνο ΔΥΟ μήνες», έγραψε.
«Είναι σοκαριστικό, είναι αποκαρδιωτικό, είναι προσβλητικό -το πιο σημαντικό- είναι μία κλήση αφύπνισης», κατέληξε ο τραγουδιστής, δίνοντας το στίγμα μιας μάχης που μόλις έχει ξεκινήσει.
Καθώς οι γραμμές ανάμεσα στον κώδικα και το ανθρώπινο συναίσθημα θολώνουν, το κοινό ίσως κληθεί τελικά να αποφασίσει για την ίδια τη φύση της τέχνης. Το αν η αληθινή αξία ενός τραγουδιού κρύβεται στην αλγοριθμική τελειότητα της εκτέλεσής του ή στο ανθρώπινο αίμα που χρειάστηκε για να γραφτεί, παραμένει το μεγαλύτερο στοίχημα της επόμενης δεκαετίας.
