Σε μία σπάνια αλλά εξαιρετικά σφοδρή δημόσια παρέμβαση, ο Alex Kapranos των Franz Ferdinand κατηγορεί τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις για την αυθαίρετη οικειοποίηση του «Take Me Out» σε προπαγανδιστικό υλικό που εξυμνεί τις πρόσφατες επιθέσεις στο Ιράν, θέτοντας σοβαρά ερωτήματα για την ηθική της χρήσης της τέχνης σε περιόδους σύγκρουσης.
Ο Alex Kapranos δεν συνηθίζει να αναλώνεται σε άσκοπες αντιπαραθέσεις, όμως η πρόσφατη χρήση της μουσικής των Franz Ferdinand από τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF) ξεπέρασε κάθε όριο ανοχής του τραγουδιστή.
Το Σάββατο 7 Μαρτίου, ο frontman του συγκροτήματος χρησιμοποίησε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να εκφράσει τον αποτροπιασμό του, όταν το εμβληματικό τραγούδι «Take Me Out» (2004), επένδυσε μουσικά ένα βίντεο που απεικόνιζε πολεμικές επιχειρήσεις και εκρήξεις.
Η αντίδραση του Alex Kapranos ήταν άμεση και ασυμβίβαστη, αντανακλώντας τη βαθιά ενόχληση ενός καλλιτέχνη που βλέπει το έργο του να μετατρέπεται σε εργαλείο εξύμνησης της βίας.
Στο επίμαχο βίντεο, ο ρυθμός του «Take Me Out» ακούγεται πάνω από πλάνα με μαχητικά αεροσκάφη και χερσαίες εκρήξεις, ενώ ένας Ισραηλινός στρατιώτης εξαίρει τις πρόσφατες θανατηφόρες αεροπορικές επιθέσεις στο Ιράν.
Οι IDF συνόδευσαν την ανάρτηση με τη λεζάντα: «Επιχείρηση Roaring Lion – έτσι γίνεται». Η απάντηση του Alex Kapranos, μέσω των Instagram Stories του, ήταν καταπελτική: «Αυτοί οι φιλοπόλεμοι δολοφόνοι χρησιμοποιούν τη μουσική μας χωρίς τη συγκατάθεσή μας. Αυτό μας προκαλεί ναυτία και οργή. Είναι κάπως αναμενόμενο, βέβαια, έτσι δεν είναι; Να παρελαύνουν περήφανα και να παίρνουν ό,τι δεν τους ανήκει με μία ειδεχθή αλαζονεία…».
Η χρονική στιγμή της έντασης συμπίπτει με μία εξαιρετικά εύφλεκτη περίοδο για τη Μέση Ανατολή. Στις 28 Φεβρουαρίου, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν κοινές αεροπορικές επιθέσεις σε ολόκληρο το Ιράν, με αποτέλεσμα τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της χώρας, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και τη στοχοποίηση εκατοντάδων άλλων στρατιωτικών και ηγετικών τοποθεσιών.
Οι επιθέσεις αυτές προκάλεσαν αντίποινα, με την κατάσταση να απειλεί πλέον να κλιμακωθεί σε έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο. Το Ισραήλ ονόμασε τις αρχικές επιθέσεις «Επιχείρηση Roaring Lion», με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να την περιγράφει ως μία εκστρατεία για να «μπει ένα τέλος στην απειλή από το καθεστώς των Αγιατολάχ στο Ιράν».
Η πολιτική στάση των Franz Ferdinand δεν αποτελεί κάτι νέο για όσους παρακολουθούν την πορεία τους. Το συγκρότημα έχει εκφράσει επανειλημμένα τις απόψεις του, χωρίς να φοβάται το κόστος της δημόσιας έκθεσης.
Το 2016, λίγο πριν από την πρώτη εκλογική νίκη του Donald Trump, κυκλοφόρησαν το τραγούδι «Demagogue», με στίχους που περιλάμβαναν την αναφορά: «Αυτά τα δάχτυλα που αρπάζουν αιδοία δεν με αφήνουν τώρα». Ο Alex Kapranos είχε περιγράψει αργότερα τη νίκη του Trump σε εκείνες τις εκλογές ως έναν «εφιάλτη».
Η τωρινή του σύγκρουση με τις πρακτικές των IDF αποτελεί συνέχεια αυτής της ακτιβιστικής λογικής, όπου η μουσική θεωρείται φορέας αξιών και όχι ένα αναλώσιμο προϊόν προς πάσα χρήση.
Αυτή την περίοδο, οι Franz Ferdinand βρίσκονται στο μέσο μιας μεγάλης περιοδείας στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη, προωθώμτας το έβδομο άλμπουμ τους με τίτλο «The Human Fear», το οποίο κυκλοφόρησε πέρυσι. Οι συναυλίες στο Ηνωμένο Βασίλειο συνεχίζονται αυτή την εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένης μιας εμφάνισης στο Brixton Academy του Λονδίνου την Τετάρτη 11 Μαρτίου.
Το νέο άλμπουμ τους έχει λάβει διθυραμβικές κριτικές, με το περιοδικό NME να του δίνει τέσσερα αστέρια, σημειώνοντας: «Είναι ένα ερωτικό γράμμα στην ιδέα αυτού του συγκροτήματος. Συνεχίζοντας αδιάντροπα να το διασκεδάζουν στο έπακρο, με ανασηκωμένο φρύδι και άφθονες ψηλές κλωτσιές, το “The Human Fear” είναι –όπως υποσχέθηκαν– πέρα για πέρα Franz. Κάνε αυτό που ξέρεις, αγάπη μου· το κάνεις τόσο καλά».
Σε συνέντευξή του στο NME κατά την περίοδο της κυκλοφορίας του άλμπουμ, ο Alex Kapranos είχε αναφερθεί στο ανανεωμένο κύμα προσοχής και επαίνων που δέχεται το συγκρότημα, επισημαίνοντας την ανάγκη του κοινού για κάτι αυθεντικό.
«Φυσικά και τα πράγματα μπαίνουν και βγαίνουν από τη μόδα, έτσι δεν είναι; Αυτή τη στιγμή φαίνεται να υπάρχει μία δίψα για ένα καλό συγκρότημα που μπορεί να παίξει· που έχει μία ωμότητα και μία πολυπλοκότητα επάνω του», δήλωσε. «Είναι η ανθρώπινη ενέργεια που παίρνεις μόνο από μία ομάδα ανθρώπων που στέκονται στη σκηνή και την ανταλλάσσουν μεταξύ τους».
Ο ίδιος συνέχισε αναλύοντας τη σύγχρονη μουσική πραγματικότητα: «Πολλά σπουδαία πράγματα έχουν συμβεί στην pop τα τελευταία 10 ή 15 χρόνια περίπου, αλλά αρχίζει να γίνεται λίγο μπαγιάτικο. Ο κόσμος το νιώθει αυτό. Αισθάνομαι ότι υπάρχει μία πραγματική επιθυμία για την ωμότητα και το βάθος που μπορείς να πάρεις μόνο από ένα συγκρότημα».
Αυτή η προσήλωση στην «ανθρώπινη ενέργεια» είναι που καθιστά την οικειοποίηση της μουσικής τους από στρατιωτικούς μηχανισμούς ακόμη πιο επώδυνη για τον Alex Kapranos. Για έναν καλλιτέχνη που επενδύει στη σύνδεση και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης εμπειρίας, η μετατροπή ενός ρυθμού που γράφτηκε για να ενώνει το κοινό σε συναυλιακούς χώρους σε μουσική υπόκρουση για βομβαρδισμούς, αποτελεί τη μέγιστη προσβολή.
Η κίνηση των IDF να χρησιμοποιήσουν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια των τελευταίων δύο δεκαετιών για να ντύσουν μία πολεμική επιχείρηση, αναδεικνύει μία κυνική επικοινωνιακή στρατηγική που στοχεύει στην οικειότητα και τη νεανική απήχηση.
Ωστόσο, η σθεναρή άρνηση του Alex Kapranos να γίνει το συγκρότημά του μέρος αυτής της αφήγησης υπενθυμίζει ότι η πνευματική ιδιοκτησία έχει και ηθικό βάρος. Η αυστηρότητα των δηλώσεών του υπογραμμίζει πως η τέχνη, όταν αποσυνδέεται από την πρόθεση του καλλιτέχνη και χρησιμοποιείται για την ωραιοποίηση της καταστροφής, χάνει την ουσία της και μετατρέπεται σε ένα άδειο, επικίνδυνο κέλυφος.
Καθώς η περιοδεία των Franz Ferdinand συνεχίζεται, το περιστατικό αυτό αναμένεται να δώσει ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στις ζωντανές τους εμφανίσεις, όπου η «ωμότητα» για την οποία μιλά ο Alex Kapranos λειτουργεί ως αντίδοτο στη στειρότητα της προπαγάνδας.
Η στάση του αποτελεί μία ηχηρή υπενθύμιση ότι οι λέξεις και οι μελωδίες έχουν τη δική τους αυτονομία και πως ο τραγουδοποιός παραμένει ο θεματοφύλακας της ταυτότητάς τους, ακόμη και σε έναν κόσμο που προσπαθεί με τη βία να τις οικειοποιηθεί.
