Από τα στούντιο του Muscle Shoals και τις ηχογραφήσεις με τον Elvis Presley, μέχρι τις θρυλικές συναυλίες στις πυραμίδες της Γκίζας, η Donna Jean Godchaux άφησε το δικό της, μοναδικό αποτύπωμα σε μια ολόκληρη εποχή.
Μια φωνή συνυφασμένη με τον ήχο μιας ολόκληρης δεκαετίας σίγησε. Η Donna Jean Godchaux-MacKay, η εμβληματική παρουσία που πέρασε τη δεκαετία του ’70 τραγουδώντας στο πλευρό των Grateful Dead, αλλά και το απαραίτητο φωνητικό στήριγμα σε κλασικές επιτυχίες της δεκαετίας του ’60, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 78 ετών.
Η Godchaux άφησε την τελευταία της πνοή την Κυριακή 2 Νοεμβρίου, σε μονάδα φροντίδας στο Νάσβιλ, έπειτα από μια «μακρά μάχη με τον καρκίνο», σύμφωνα με την ανακοίνωση που μοιράστηκε ο εκπρόσωπός της, Dennis McNally.
«Ήταν ένα γλυκό και θερμά όμορφο πνεύμα, και όλοι όσοι τη γνώρισαν είναι ενωμένοι στην απώλεια. Η οικογένεια ζητά τον σεβασμό της ιδιωτικότητάς της σε αυτή την περίοδο του πένθους», συνέχιζε η δήλωση. «Με τα λόγια του στιχουργού των Dead, Robert Hunter, “May the four winds blow her safely home”».
Η ένταξή της στους Grateful Dead το 1971, μαζί με τον σύζυγό της, Keith, που έπαιζε πλήκτρα, σηματοδότησε μια νέα εποχή για το συγκρότημα. Τα φωνητικά της αποτέλεσαν βασικό χαρακτηριστικό της κομβικής πορείας των Grateful Dead κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’70, αφήνοντας το στίγμα της σε κλασικά άλμπουμ όπως τα «Europe ’72», «Wake of the Flood» και «Terrapin Station».
Η παρουσία της, βέβαια, δεν περιορίστηκε στο στούντιο, καθώς συμμετείχε σε αμέτρητες, μυθικές ζωντανές ηχογραφήσεις, συμπεριλαμβανομένης της περίφημης συναυλίας στο Cornell το 1977 και των ιστορικών εμφανίσεων του συγκροτήματος τον Σεπτέμβριο του 1978 στην πυραμίδα της Γκίζας, στην Αίγυπτο.
Πριν όμως η πορεία της διασταυρωθεί με εκείνη των Grateful Dead, η Godchaux ήταν ήδη μια περιζήτητη τραγουδίστρια του στούντιο στο Muscle Shoals της Αλαμπάμα. Η φωνή της συνέβαλε σε τεράστιες επιτυχίες, όπως το «When a Man Loves a Woman» του Percy Sledge και το «Suspicious Minds» του Elvis Presley, ενώ συνεργάστηκε και με καλλιτέχνες του διαμετρήματος των Duane Allman, Cher, Neil Diamond και Boz Scaggs.
Το 1975, η Godchaux και ο Keith κυκλοφόρησαν ένα κοινό άλμπουμ, ενώ στα σχέδιά τους ήταν η δημιουργία ενός νέου συγκροτήματος στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ένα όνειρο που έσβησε με τον ξαφνικό θάνατο του Keith. Αργότερα, η Godchaux θα ηγούνταν του δικού της σχήματος, γνωστού εναλλάξ ως Donna Jean and the Tricksters και The Donna Jean Godchaux Band. Το τελευταίο της στούντιο άλμπουμ, με τον μουσικό Jeff Mattson, κυκλοφόρησε το 2014.
Γεννημένη ως Donna Jean Thatcher στη Φλωρεντία της Αλαμπάμα, ξεκίνησε την καριέρα της στο κοντινό Muscle Shoals, το οποίο τη δεκαετία του 1960 βρισκόταν στο επίκεντρο μιας μουσικής αναγέννησης της rock και της soul. Πέρα από τις συνεργασίες της με τον Sledge και τη Cher, τραγούδησε στο «Take a Letter Maria» του R.B. Greaves και στο «Brother Love’s Traveling Salvation Show» του Diamond. Συνεργάστηκε επίσης με τους Joe Tex, Dionne Warwick και Ben E. King.
Εκείνη την περίοδο, η Donna Jean Godchaux-MacKay έζησε και εργάστηκε και στο Μέμφις, όπου το 1969 ηχογράφησε με τον Elvis Presley. Εκτός από το «Suspicious Minds», η φωνή της ακούγεται στο «In the Ghetto» και σε άλλα τραγούδια που ηχογράφησε ο βασιλιάς του rock and roll στο American Sound Studio. Ήταν, όπως η ίδια δήλωσε στο Rolling Stone το 2014, μια «πολύ έντονη» εμπειρία, παρόλο που εκείνη και οι υπόλοιποι τραγουδιστές «ήμασταν τόσο επαγγελματίες» κατά τη διάρκεια της ηχογράφησης.
Μόλις όμως η δουλειά τελείωσε, η ένταση έδωσε τη θέση της στον ενθουσιασμό. Εκείνη και οι υπόλοιποι έβγαλαν μια φωτογραφία με τον Presley και μετά, όπως θυμάται, «πήγαμε στο International House of Pancakes στο Μέμφις και ουρλιάζαμε σαν τρελές για περίπου μία ώρα, κρατώντας ψηλά εκείνη τη μικρή Polaroid φωτογραφία μας με τον Elvis».
Το 1970, η Godchaux άφησε τον Νότο για τη Δύση, εγκαθιστάμενη στο Σαν Φρανσίσκο. Εκεί γνώρισε τον Keith και είδε για πρώτη φορά ζωντανά τους Grateful Dead. Μετά από μια συναυλία σε ένα τοπικό κλαμπ, πλησίασε με θάρρος τον Jerry Garcia και του πρότεινε τον Keith για το συγκρότημα: «Είπα στον Jerry ότι ο Keith έπρεπε να μπει στο συγκρότημα και ότι χρειαζόμουν το τηλέφωνό του. Και το πήρα!», θυμόταν. Λίγο αργότερα, και οι δύο ήταν μέλη της μπάντας.
Για την Donna Jean Godchaux-MacKay, η ζωντανή εμφάνιση με τους Grateful Dead ήταν μια νέα, μεγάλη πρόκληση. Όπως εξήγησε στο Rolling Stone, είχε χτίσει την καριέρα της ως τραγουδίστρια του στούντιο και είχε «συνηθίσει να φοράει ακουστικά και να βρίσκεται σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον». Το να τραγουδά ζωντανά ήταν πολύ πιο χαοτικό, και η ίδια παραδέχτηκε ότι υπάρχουν πολλές ηχογραφήσεις των Dead όπου τα φωνητικά της είναι φάλτσα.
«Όλα ήταν τόσο δυνατά πάνω στη σκηνή. Για να μην αναφέρω και την κατάσταση μέθης. Δεν μπορώ να υπερασπιστώ τον εαυτό μου ιδιαίτερα, αλλά δεν μπορώ να τα ρίξω και όλα εκεί», παραδέχτηκε γελώντας.
Ενώ οι Grateful Dead ήταν ένα από τα πιο δημιουργικά και καινοτόμα συγκροτήματα της δεκαετίας του ’70, η ίδια δεκαετία είχε και το τίμημά της. Η σχέση της Godchaux με τον Keith ήταν θυελλώδης, με την ίδια να πίνει τακτικά και να κάνει χρήση κοκαΐνης. Ο Keith επίσης έκανε χρήση ναρκωτικών, και μέλη του συνεργείου των Dead θυμούνται να ακούν συχνούς καβγάδες με ουρλιαχτά ανάμεσα στο ζευγάρι.
Η Godchaux αποχώρησε από τους Grateful Dead το 1979. «Ήταν λυπηρό, αλλά ήταν αυτό που έπρεπε να γίνει», είχε πει. «Η κατάσταση είχε αρχίσει να μην είναι επωφελής για κανέναν. Έπρεπε να φύγουμε, και έπρεπε και εκείνοι να φύγουμε».
Το ζευγάρι επέστρεψε στην Αλαμπάμα με τον γιο τους, Zion, και φάνηκε να βρίσκει μια κάποια γαλήνη. Έχοντας ήδη κυκλοφορήσει το άλμπουμ «Keith & Donna» το 1975, σχημάτισαν ένα νέο συγκρότημα, τους Heart of Gold Band. Έκαναν κάποιες ηχογραφήσεις, αλλά λίγο μετά την πρώτη τους συναυλία το 1980, ο Keith σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Ορισμένες από αυτές τις ηχογραφήσεις κυκλοφόρησαν σταδιακά κατά τη δεκαετία του ’80.
Το 1981, η Donna Jean Godchaux-MacKay ξαναπαντρεύτηκε, αυτή τη φορά τον μπασίστα από το Bay Area, David MacKay. Η μουσική της δραστηριότητα περιορίστηκε σε περιστασιακές εμφανίσεις στην εκκλησία και στη συμμετοχή της σε ένα άλμπουμ του 1987 του συγκροτήματος Zero από το Σαν Φρανσίσκο. Τελικά, η Godchaux και ο MacKay ίδρυσαν τη δική τους ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία, την Heart of Gold Records, και το 1998 κυκλοφόρησε το ντεμπούτο της άλμπουμ. Το 2004, ανασχημάτισε τους Heart of Gold Band, οι οποίοι κυκλοφόρησαν έναν νέο δίσκο, το «At the Table».
Τις επόμενες δεκαετίες, η Godchaux συνέχισε τις περιοδείες και τις ζωντανές εμφανίσεις, κυκλοφορώντας το 2014 αυτό που θα ήταν το τελευταίο της άλμπουμ, το «Back Around». Περιέγραψε το άλμπουμ ως «το ταξίδι μου», με ένα μείγμα από πρωτότυπα Southern soul κομμάτια, διασκευές κλασικών της δεκαετίας του ’60, ακόμη και μια εκτέλεση του τραγουδιού «Crazy Fingers» των Grateful Dead. Ο τίτλος, όπως εξήγησε το 2014, αναφερόταν στην ολοκλήρωση ενός κύκλου και στη συμφιλίωση με το παρελθόν της.
«Έχω πολλές τύψεις, φυσικά, όπως όλοι για τις αποφάσεις που παίρνεις στη ζωή», είπε. «Δεν μπορείς να αναπληρώσεις αυτό που δεν υπάρχει πια, αλλά μπορείς να συνεχίσεις ένα ταξίδι που σε οδηγεί κάπου. Ένας από τους στίχους στο “Back Around” λέει: “Το να ψάχνεις για αυτό που θα μπορούσε να είχε συμβεί μπορεί να σε διαλύσει”. Αν κοιτάς συνέχεια πίσω, δεν έχεις τίποτα. Αν κοιτάς μπροστά, σε αυτό που βρίσκεται μπροστά σου, τότε η ζωή είναι καλή».
Η Donna Jean Godchaux-MacKay αφήνει πίσω της μια κληρονομιά που εκτείνεται πολύ πέρα από τις νότες. Αφήνει την ανάμνηση μιας φωνής που μπορούσε να είναι ταυτόχρονα εύθραυστη και δυνατή, μιας γυναίκας που έζησε την άνοδο και την πτώση, τον θρίαμβο και την τραγωδία, και που στο τέλος βρήκε τη λύτρωση κοιτάζοντας, απλώς, μπροστά.
