Ο κιθαρίστας Kirk Hammett των Metallica βρέθηκε στο επίκεντρο μιας απρόσμενης διαδικτυακής θύελλας όταν εμφανίστηκε σε συναυλία στη Βουδαπέστη φορώντας μπλουζάκι με τη φράση «Taylor Swift Is a CIA Psyop». Λίγες ημέρες αργότερα, έπεσε από τη σκηνή κατά τη διάρκεια συναυλίας στο Δουβλίνο, δίνοντας αφορμή για αμέτρητα σχόλια περί «κάρμα». Πίσω από το περιστατικό, όμως, κρύβεται κάτι πιο ενδιαφέρον: η δύναμη των online κοινοτήτων, η κουλτούρα των θεωριών συνωμοσίας ως διαδικτυακό αστείο και η τάση κάθε μουσικής διαμάχης να μετατρέπεται σε θέαμα.
Ο Kirk Hammett κατάφερε μέσα σε μία εβδομάδα να γίνει θέμα συζήτησης πολύ πέρα από τον κόσμο της metal. Αφορμή στάθηκε ένα μπλουζάκι που φόρεσε στη συναυλία των Metallica στις 13 Ιουνίου, στο Puskás Aréna της Βουδαπέστης, και το οποίο έγραφε «Taylor Swift Is a CIA Psyop». Οι φωτογραφίες κυκλοφόρησαν γρήγορα στα social media και σύντομα έφτασαν στους Swifties, τους ιδιαίτερα δραστήριους θαυμαστές της Taylor Swift.
Η αντίδραση ήταν αναμενόμενη. Reddit, X και άλλες πλατφόρμες γέμισαν με επικριτικά σχόλια προς τον κιθαρίστα των Metallica. Σε μία εποχή όπου τα fandoms λειτουργούν σχεδόν σαν αυτόνομες ψηφιακές κοινότητες, μία τέτοια εικόνα δύσκολα περνά απαρατήρητη.
Και τότε ήρθε το περιστατικό που έκανε την ιστορία ακόμη μεγαλύτερη.
Στις 19 Ιουνίου, κατά τη διάρκεια της συναυλίας των Metallica στο Δουβλίνο, ο Hammett έχασε την ισορροπία του ενώ έπαιζε το κλασικό «Seek & Destroy». Ο κιθαρίστας έπεσε από τη σκηνή προς το κοινό, με την κιθάρα του να προηγείται στην πτώση. Οι θεατές που βρίσκονταν μπροστά αντέδρασαν αμέσως και τον βοήθησαν να επιστρέψει στη σκηνή. Το συγκρότημα συνέχισε σχεδόν χωρίς διακοπή, χάνοντας μόνο λίγες νότες από το τραγούδι.
Το διαδίκτυο έκανε αμέσως τη σύνδεση. Για αρκετούς χρήστες, η πτώση παρουσιάστηκε ως μία ειρωνική εκδοχή του «Karma», τίτλος τραγουδιού της Taylor Swift από το άλμπουμ «Midnights» του 2022 και λέξη που χρησιμοποιήθηκε εκτενώς στα σχόλια των θαυμαστών της μετά το περιστατικό της Βουδαπέστης.
Ο ίδιος ο Hammett αντιμετώπισε το συμβάν με χιούμορ. Σε ιστορία του λογαριασμού του στο Instagram δημοσίευσε στιγμιότυπο από την πτώση και έγραψε: «Slip and Destroy!!!», παίζοντας με τον τίτλο του «Seek & Destroy».
Αντίθετα, δεν έχει σχολιάσει δημόσια το μπλουζάκι ούτε την ένταση που προκάλεσε.
Εδώ αρχίζει το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας. Η φράση «Taylor Swift Is a CIA Psyop» ακούγεται εξωφρενική, όμως στο σημερινό διαδίκτυο ο όρος «psyop» χρησιμοποιείται συχνά με σατιρική ή ειρωνική διάθεση. Προέρχεται από το ακρωνύμιο του Psychological Operation (Επιχείρηση Ψυχολογικής Υποστήριξης), δηλαδή ψυχολογική επιχείρηση, έναν όρο που συνδέεται ιστορικά με στρατιωτικές ή κρατικές καμπάνιες επιρροής της κοινής γνώμης.
Το Psyop είναι μία τακτική που χρησιμοποιείται από στρατιωτικές ή κυβερνητικές υπηρεσίες για τη μετάδοση επιλεγμένων πληροφοριών και δεικτών προς το κοινό. Ο σκοπός είναι να επηρεάσει τα κίνητρα, τις συναισθηματικές αντιδράσεις, τα πιστεύω και τη συμπεριφορά είτε του εχθρού, είτε φίλιων δυνάμεων ή ακόμα και του γενικού πληθυσμού.
Οι επιχειρήσεις αυτές δεν βασίζονται σε βία ή ένοπλη σύγκρουση, αλλά αξιοποιούν εργαλεία στρατηγικής επικοινωνίας. Χρησιμοποιούν τακτικές όπως η διανομή φυλλαδίων, η δημιουργία προπαγάνδας, ή οι εκστρατείες στα social media και τον ψηφιακό χώρο. Στοχεύουν στη μείωση του ηθικού των αντιπάλων, στην ενίσχυση της ψυχολογικής ανθεκτικότητας του πληθυσμού ή στην αλλαγή της αντίληψης για μία κατάσταση.
Στη σύγχρονη διαδικτυακή αργκό, όμως, η λέξη «Psyop» έχει αποκτήσει διαφορετική ζωή. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει σχεδόν οτιδήποτε φαίνεται υπερβολικά επιτυχημένο, περίεργο ή ύποπτα καλά οργανωμένο. Από διαφημιστικές καμπάνιες μέχρι viral φαινόμενα, πολλοί χρήστες μιλούν αστειευόμενοι για «psyops», υπονοώντας ότι πίσω από αυτό που βλέπουν υπάρχει κάποια αόρατη δύναμη που κατευθύνει τα πράγματα.
Αυτό φαίνεται πως συνδέεται και με προηγούμενες διαδικτυακές συζητήσεις γύρω από παράξενες καμπάνιες μάρκετινγκ, όπου ο όρος χρησιμοποιήθηκε μαζικά ως meme.
https://twitter.com/Taylors_Archive/status/2068007021287236082
Το πρόβλημα είναι ότι το χιούμορ του διαδικτύου δεν μεταφράζεται πάντα εύκολα όταν εμπλέκονται εκατομμύρια θαυμαστές.
Η Taylor Swift διαθέτει ίσως το πιο ισχυρό και οργανωμένο μουσικό fandom στον κόσμο. Οι Swifties παρακολουθούν τα πάντα: από στίχους και εμφανίσεις μέχρι φωτογραφίες, συνεντεύξεις και αναρτήσεις τρίτων. Όταν ένας μουσικός του βεληνεκούς του Hammett εμφανίζεται με ένα μήνυμα που μοιάζει να στοχεύει την αγαπημένη τους καλλιτέχνιδα, η αντίδραση είναι σχεδόν βέβαιη.
Ταυτόχρονα, οι Metallica βρίσκονται σε μία φάση όπου συνεχίζουν να γεμίζουν στάδια σε όλη την Ευρώπη, αποδεικνύοντας ότι παραμένουν μία από τις μεγαλύτερες συναυλιακές δυνάμεις στον πλανήτη. Μετά την ευρωπαϊκή περιοδεία τους, το συγκρότημα ετοιμάζεται να ξεκινήσει μία μακρά σειρά εμφανίσεων στο Sphere του Λας Βέγκας, από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο.
Η ίδια η Taylor Swift, από την άλλη πλευρά, συνεχίζει να κυριαρχεί εμπορικά. Αυτή την περίοδο βρίσκεται στην κορυφή του Billboard Hot 100 με το τραγούδι «I Knew It, I Knew You», το οποίο ακούγεται στο soundtrack της ταινίας «Toy Story 5». Παράλληλα, πρόσφατα εθεάθη να αποχωρεί από το Electric Lady Studio της Νέας Υόρκης ύστερα από ολονύκτιες ηχογραφήσεις, γεγονός που τροφοδότησε νέες εικασίες για επερχόμενη μουσική κυκλοφορία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αντιπαράθεση μοιάζει σχεδόν ασήμαντη. Ένα μπλουζάκι, μερικές χιλιάδες αναρτήσεις, μία πτώση από τη σκηνή και μία σειρά από αστεία περί «κατάρας των Swifties».
Ωστόσο, το περιστατικό δείχνει πόσο έχει αλλάξει η σχέση μουσικής και διαδικτύου. Κάποτε τέτοιες ιστορίες θα έμεναν στα παρασκήνια μιας περιοδείας. Σήμερα μετατρέπονται σε παγκόσμιο θέμα μέσα σε λίγες ώρες. Οι εικόνες ταξιδεύουν ταχύτερα από τις εξηγήσεις και η ειρωνεία συχνά χάνεται στη διαδρομή.
Η πτώση του Kirk Hammett στο Δουβλίνο ήταν απλώς ένα ατύχημα επί σκηνής. Η διαδικτυακή ζωή του περιστατικού, όμως, αποκαλύπτει κάτι μεγαλύτερο. Οι μουσικοί δεν κρίνονται πλέον μόνο για τα τραγούδια ή τις συναυλίες τους. Κρίνονται για ένα μπλουζάκι, ένα meme, μία φωτογραφία που θα κάνει τον γύρο του κόσμου σε λίγα λεπτά.
Οι Metallica και η Taylor Swift κινούνται σε διαφορετικά μουσικά σύμπαντα, αλλά συναντήθηκαν απρόσμενα στο ίδιο πεδίο: την οικονομία της προσοχής. Εκεί όπου κάθε εικόνα γίνεται αφορμή για συζήτηση, κάθε αστείο μπορεί να παρεξηγηθεί και κάθε πτώση από τη σκηνή αποκτά συμβολισμούς που ξεπερνούν κατά πολύ το ίδιο το γεγονός. Και αυτό λέει περισσότερα για το σημερινό διαδίκτυο απ’ όσα λέει για τον ίδιο τον Hammett.
