Ο Martin Shkreli μπλέκει ξανά με τη δικαιοσύνη – Δικαστής έκρινε πως το μοναδικό αντίτυπο του «Once Upon A Time In Shaolin» των Wu-Tang Clan μπορεί να θεωρηθεί «εμπορικό απόρρητο», ανοίγοντας τον δρόμο για μία δίκη που θα κρίνει την τύχη του πιο ακριβού μουσικού έργου στην ιστορία.
Σε μία δικαστική απόφαση – ορόσημο για τον κόσμο της μουσικής και της τέχνης, ο περιβόητος Martin Shkreli θα βρεθεί αντιμέτωπος με αγωγή σχετικά με το εμβληματικό άλμπουμ «Once Upon A Time In Shaolin» των Wu-Tang Clan.
Μία ομοσπονδιακή δικαστής έκρινε την Πέμπτη ότι το άλμπουμ, το ακριβότερο που έχει πωληθεί ποτέ, μπορεί νομικά να χαρακτηριστεί ως «εμπορικό απόρρητο», κάτι που σημαίνει ότι ο Shkreli ενδέχεται να παραβίασε τον νόμο κρατώντας παράνομα αντίγραφά του.
Η υπόθεση αφορά την πολύκροτη ιστορία ενός άλμπουμ που ηχογραφήθηκε μυστικά, κυκλοφόρησε σε ένα και μοναδικό αντίτυπο, και τελικά κατέληξε στα χέρια ενός από τα πιο αμφιλεγόμενα πρόσωπα της σύγχρονης Αμερικής.
Η δικαστής Pamela K. Chen απεφάνθη ότι ο Shkreli πιθανότατα παραβίασε τις ομοσπονδιακές διατάξεις, διατηρώντας ψηφιακά αντίγραφα του άλμπουμ, παρότι είχε υποχρεωθεί να το παραδώσει στις αρχές ως μέρος της ποινής των 7,4 εκατομμυρίων δολαρίων που του επιβλήθηκε μετά την καταδίκη του για απάτη σε τίτλους.
Η απόφαση αυτή αποτελεί μία σημαντική νίκη για την PleasrDAO, μία κολεκτίβα συλλεκτών NFTs και ψηφιακών καλλιτεχνών. Η ομάδα απέκτησε το άλμπουμ σε δημοπρασία από την αμερικανική κυβέρνηση πριν από δύο χρόνια και έκτοτε προσπαθεί να προστατεύσει την επένδυσή της.
Η PleasrDAO κατέθεσε αγωγή πέρυσι, όταν ο Martin Shkreli, φρέσκος από την αποφυλάκισή του, άρχισε να απειλεί δημόσια ότι θα διαρρεύσει τη μουσική στο διαδίκτυο, ακυρώνοντας ουσιαστικά τη μοναδικότητά του.
Το νομικό δίλημμα που αντιμετώπισε το δικαστήριο ήταν πρωτοφανές: μπορεί ένα μουσικό έργο να εμπίπτει στην κατηγορία του «εμπορικού απορρήτου», μία νομική έννοια που συνήθως εφαρμόζεται σε εταιρικές συνταγές, κώδικες λογισμικού και εσωτερικά δεδομένα; Μετά από έντονη νομική διαμάχη, η δικαστής Chen έκρινε πως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ναι.
«Η μυστική και αποκλειστική φύση του άλμπουμ αποτελεί βασικό μέρος της αξίας του», έγραψε στη γνωμοδότησή της. «Δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή αμφιβολία ότι η χρηματική αξία … βασιζόταν ακριβώς σ’ αυτήν τη μυστική και αποκλειστική φύση».
Παράλληλα, η Chen αναγνώρισε ότι οι συνθήκες της υπόθεσης –ένα μοναδικό, συλλεκτικό άλμπουμ με ρήτρα εχεμύθειας 88 ετών, το οποίο κατασχέθηκε από ομοσπονδιακούς πράκτορες και μεταπωλήθηκε– δημιουργούν «μια πραγματικά ασυνήθιστη υπόθεση» για τα ομοσπονδιακά δικαστήρια.
Η ιστορία του «Once Upon A Time In Shaolin» είναι βγαλμένη από σενάριο ταινίας. Οι Wu-Tang Clan το ηχογράφησαν μέσα σε απόλυτη μυστικότητα και δημιούργησαν μόνο ένα φυσικό αντίγραφο: ένα διπλό CD μέσα σε μία περίτεχνη, χειροποίητη κασετίνα από νικέλιο και ασήμι. Η συμφωνία πώλησης όριζε ρητά ότι ο ιδιοκτήτης δεν επιτρεπόταν να το εκμεταλλευτεί εμπορικά ή να το διαθέσει στο κοινό πριν από το έτος 2103.
Το 2015, ο Martin Shkreli το αγόρασε για 2 εκατομμύρια δολάρια. Λίγο αργότερα, θα γινόταν διεθνώς γνωστός ως ο «Pharma Bro» που αύξησε κατά 5.000% την τιμή ενός ζωτικού φαρμάκου για ασθενείς με AIDS. Η καταδίκη του για απάτη το 2017 τον οδήγησε στη φυλακή και στην κατάσχεση περιουσιακών του στοιχείων, συμπεριλαμβανομένου του πολύτιμου άλμπουμ.
Το 2021, η PleasrDAO το αγόρασε από την κυβέρνηση για 4 εκατομμύρια δολάρια και το 2024 απέκτησε επιπλέον τα πνευματικά δικαιώματα έναντι 750.000 δολαρίων, παρουσιάζοντάς το έκτοτε σε ιδιωτικές, άκρως περιορισμένες εκδηλώσεις.
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήρθε τον Ιούνιο του 2024, όταν ο Martin Shkreli απείλησε δημόσια να διαμοιράσει το άλμπουμ των Wu-Tang Clan, οδηγώντας την PleasrDAO να κινηθεί νομικά.
Η μήνυση υποστήριζε ότι μία τέτοια κίνηση θα κατέστρεφε ολοσχερώς την αξία της αποκλειστικότητας για την οποία είχαν πληρώσει εκατομμύρια. Οι κατηγορίες αφορούσαν παραβίαση τόσο της ομοσπονδιακής εντολής δήμευσης όσο και της νομοθεσίας περί εμπορικών απορρήτων.
Η δικαστής Chen απέρριψε τον πρώτο ισχυρισμό, κρίνοντας ότι μία ιδιωτική οντότητα όπως η PleasrDAO δεν μπορεί να επιβάλει μία συμφωνία που συνήφθη μεταξύ του Shkreli και των ομοσπονδιακών εισαγγελέων. Ωστόσο, επέτρεψε την πρόοδο των υπόλοιπων, κρίσιμων κατηγοριών, συμπεριλαμβανομένης της παραβίασης εμπορικού απορρήτου.
Οι αντιδράσεις από τις δύο πλευρές ήταν άμεσες. Την Παρασκευή, ο δικηγόρος του Shkreli, Edward Andrew Paltzik, χαιρέτισε την απόφαση ως μερική νίκη, δηλώνοντας: «Η απόρριψη της μισής υπόθεσης της PleasrDAO πριν καν ξεκινήσει η διαδικασία παράδοσης αποδεικτικών στοιχείων είναι σημαντικό βήμα για τη δικαίωση του Shkreli, ο οποίος –είμαστε πεπεισμένοι– δεν έχει διαπράξει καμία παρανομία».
Από την άλλη, ο δικηγόρος της Pleasr, Stephen Cooper, απάντησε: «Η απόφαση της δικαστή ήταν λεπτομερής και καλοζυγισμένη. Είμαστε ικανοποιημένοι που θα συνεχίσουμε με πλήρη ένταση την υπόθεσή μας εναντίον του Shkreli».
Παρά τις προσπάθειες της PleasrDAO να διαφυλάξει την απόλυτη μυστικότητα του έργου, το «τζίνι» ίσως έχει ήδη βγει από το λυχνάρι. Σε δικαστικά έγγραφα, ο ίδιος ο Martin Shkreli παραδέχτηκε ότι είχε μοιραστεί τη μουσική αρκετές φορές στο παρελθόν και ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί με βεβαιότητα με ποιους.
«Επειδή μοιράστηκα το μουσικό έργο αρκετές φορές πριν από χρόνια, δεν μπορώ να θυμάμαι κάθε φορά που το διένειμα», ανέφερε. «Είναι πιθανό, και ειλικρινά θεωρώ πολύ πιθανό, ότι κάποιος από τους πολλούς που το είδαν, το άκουσαν ή είχαν πρόσβαση μέσω των social media μου, το ηχογράφησε και διατηρεί ακόμα ένα αντίγραφο».
Η συγκεκριμένη υπόθεση αποτελεί πλέον ένα συναρπαστικό νομικό προηγούμενο, το οποίο δοκιμάζει τα όρια του τι συνιστά ιδιοκτησία, τέχνη και εμπορική αξία στον 21ο αιώνα. Καθώς η ψηφιακή εποχή καθιστά την αναπαραγωγή και τη διανομή ευκολότερη από ποτέ, η μάχη για ένα μοναδικό, φυσικό αντικείμενο αποκτά συμβολικές διαστάσεις.
Το «Once Upon A Time In Shaolin» των Wu-Tang Clan δεν είναι πλέον απλώς ένα άλμπουμ. Έχει μετατραπεί σε ένα πεδίο μάχης όπου συγκρούονται η παλιά έννοια της συλλεκτικής αξίας με τη νέα πραγματικότητα της ψηφιακής διάχυσης και της προκλητικής αντισυμβατικότητας ενός προσώπου όπως ο Martin Shkreli.
