Σχεδόν 25 χρόνια προσμονής συμπυκνώνονται σε έναν δίσκο που ανασαίνει τη Νέα Υόρκη, ισορροπεί ανάμεσα στη Χρυσή Εποχή και το σήμερα, και υπενθυμίζει γιατί ο Nas και ο DJ Premier είναι θρύλοι διαρκείας.
Οι θρύλοι δεν γίνονται μεγαλύτεροι από τον Nas και τον DJ Premier. Ο ράπερ από το Queensbridge έχει ήδη χαράξει ανεξίτηλα το όνομά του στη γεωγραφία της Ανατολικής Ακτής με το «Illmatic», ένα άλμπουμ που πολλοί θεωρούν το οριστικό αριστούργημα της rap της Ανατολικής Ακτής. Η πρόσφατη δημιουργική του περίοδος με τον Hit-Boy έμοιαζε σαν επιστροφή σε νεανικά αντανακλαστικά: πυκνή πένα, καθαρή στόχευση, ιστορίες που κόβουν σαν ξυράφι.
Από την άλλη, ο DJ Premier διαμόρφωσε τους κανόνες της παραγωγής στη Χρυσή Εποχή, ενώ στο τελευταίο άλμπουμ των Gangstarr ανανέωσε τον ήχο τους για μία νέα εποχή, αποδεικνύοντας ότι το DNA του hip-hop μπορεί να εξελίσσεται χωρίς να χάνει την ταυτότητά του.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το «Light-Years» –ένας δίσκος που μύθο τον έκανε κυρίως η μακρόχρονη αναμονή του– είναι επιτέλους εδώ. Και είναι μία μεγαλοπρεπής ακρόαση. Σχεδόν 25 χρόνια στα σκαριά αποτυπώνονται σαν μία αλυσίδα από στιγμές όπου ο Nas δείχνει από την πρώτη έως την τελευταία ανάσα του σε ανώτατη φόρμα.
Η συνέπεια είναι εκπληκτική: σχεδόν δεν περνά δευτερόλεπτο χωρίς ένα ποιητικό γύρισμα, με τη στιβαρότητα της φωνής του να μαρτυρά ωριμότητα, αλλά και μία βαθιά, σχεδόν εμμονική, πίστη στο άλμπουμ.
Η βελόνα ακουμπά στο «My Life Is Real» και τα κολλητικά πιανιστικά ακόρντα, τοποθετημένα με τη χειρουργική ακρίβεια του Preem, ανοίγουν την πόρτα σε ένα σύμπαν γνώριμο αλλά φρεσκοβαμμένο. Ο Nas πετάει την ατάκα «legend has it kartel» και υπαινίσσεται το ευρύτερο πλέγμα της Mass Appeal, του οποίου αυτή η κυκλοφορία λειτουργεί ως θεμέλιος λίθος. Είναι η στιγμή που καταλαβαίνεις πως το άλμπουμ δεν παίζει απλώς με αναφορές, αλλά χτίζει οικοσύστημα.
Στο «GiT Ready» η Νέα Υόρκη χτυπάει στα ηχεία ατόφια. Οι στίχοι βρίσκουν τον Nas να ατενίζει την πόλη του από ψηλά, σαν να χαρτογραφεί ξανά τις λεωφόρους που τον ανέθρεψαν, ενώ ο DJ Premier γυρίζει στις πηγές, στήνοντας τον ρυθμό πάνω σε ένα vintage δείγμα του Wilon Pickett. Είναι αυτού του τύπου η σύμπραξη όπου το παρελθόν λειτουργεί ως κινητήριος δύναμη – όχι ως άγκυρα.
Λίγο αργότερα, το «NY State Of Mind Pt 3» τοποθετεί το «Light-Years» μέσα στη μεγαλύτερη αφήγηση του ίδιου του Nas, σαν μία νέα κεφαλίδα σε βιβλίο που όλοι ξέρουμε αλλά πάντα βρίσκει τρόπο να μας ξαφνιάζει. Κι αν το ξεκίνημα βάζει τις ράγες, το μεσαίο μέρος είναι το σημείο όπου το τρένο πιάνει κανονική ταχύτητα: αυτοπεποίθηση, ρευστότητα, αναπνοή.
Το «Madman» δουλεύει με σκοτεινές, βαρύτονες υφές. Εκεί ο Nas βρίσκει νέες χροιές στη φωνή του, λες και ο Premier τον προκαλεί να ψάξει στην κάτω πλευρά του φάσματος.
Το «Writers» αιωρείται ανάμεσα σε μηδενικής βαρύτητας ατμόσφαιρα και ένα ραγδαίο, υπερ-funky μπάσο που προσγειώνει το τραγούδι στα στενά της πόλης. Και το «It’s Time» ξετυλίγει ένα σατανικά ευρηματικό δείγμα από τον Steve Miller, κάνοντας διαρκές πινγκ-πονγκ ανάμεσα στο χθες και το σήμερα του hip-hop.
Όσο το άλμπουμ βαδίζει προς το τέλος, η πένα του Nas ακονίζεται κι άλλο. Το «My Story Your Story» παίζει με τον ακροατή, τον καλεί μέσα στην αφήγηση με παιχνιδιάρικη άνεση. Το «Junkie» γίνεται ψυχρός καθρέφτης, μία ανατριχιαστική προειδοποίηση για την εξάρτηση που δεν ηθικολογεί αλλά αφηγείται.
Και το «Shine Together» υψώνει σημαία ενότητας, σαν να θέλει να θυμίσει πως αυτή η μουσική ήταν πάντοτε συλλογική υπόθεση, από τα πάρτι στα blocks μέχρι τα μεγάλα στούντιο. Συνειδητό μέχρι το κόκαλο για τη δική του μυθολογία, το «Light-Years» κλείνει με το «3rd Childhood», μία ακόμη γέφυρα που ενώνει το σήμερα με το εκτενές προσωπικό αρχείο του Nas.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο δεν ακούγεται μόνο στο βινύλιο ή στο stream, αλλά και στο timeline: η ζωντανή αντίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Εδώ κι εκεί φαίνεται μία μικρή αντίδραση: ήταν οι προσδοκίες υπερβολικές; Μπορεί ένα άλμπουμ να αντέξει το βάρος μιας 20ετούς αναμονής; Ίσως όχι. Κι όμως, όταν καταλαγιάσει η σκόνη, οι θαυμαστές θα έχουν στα χέρια τους μία από τις καλύτερες ερμηνείες ραπ του Nas, πυροδοτημένη από έναν από τους σπουδαιότερους παραγωγούς όλων των εποχών. Κάτι περισσότερο από επιστροφή. Μια επιβεβαίωση.
Η αξία του «Light-Years» δεν μετριέται μόνο σε αναφορές, ούτε στα samples που ανακυκλώνουν μνήμες. Μετριέται στην αδιάπτωτη ένταση, στον τρόπο που ο Nas σμιλεύει εικόνες με λέξεις, και στον τρόπο που ο DJ Premier χτίζει πλαίσια όπου κάθε συλλαβή ακούγεται αναπόφευκτη. Είναι ένας δίσκος που γνωρίζει πολύ καλά τη σκιά του μύθου του και, αντί να κρυφτεί, περπατά μέσα από αυτήν.
Στο «Light-Years», ο Nas και ο DJ Premier δεν προσπαθούν να ξαναχτίσουν το παρελθόν. Το χρησιμοποιούν ως γλώσσα για να πουν μία καινούργια ιστορία. Από τα πιανιστικά ανοιξίματα του «My Life Is Real» μέχρι την αυτογνωσία του «3rd Childhood», ο δίσκος αποδεικνύει ότι η ωριμότητα δεν είναι επιβράδυνση, αλλά εστίαση. Και όταν δύο καλλιτέχνες αυτού του βεληνεκούς εστιάζουν, το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς καλή hip-hop. Είναι hip-hop που αφήνει σημάδι.
Το «Light-Years» μιλά ήδη από μόνο του: μία συνεργασία – ορόσημο που δικαιώνει την προσμονή και ξανασυστήνει δύο δημιουργούς στο ύψος του ονόματός τους.
