Η Βρετανίδα τραγουδίστρια Billie Marten φέρνει στην επιφάνεια τη σκληρή πραγματικότητα της μουσικής βιομηχανίας, όπου οι περισσότεροι καλλιτέχνες αγωνίζονται για επιβίωση, ενώ οι μουσικοί χώροι κλείνουν και οι περιοδείες καταρρέουν.
Πίσω από τα λαμπερά φώτα της σκηνής, τα εξώφυλλα των περιοδικών και την εικόνα της επιτυχίας, κρύβεται μία δυστοπική πραγματικότητα για τη συντριπτική πλειοψηφία των μουσικών. Η Billie Marten, η ταλαντούχα τραγουδοποιός από το Yorkshire, με αφορμή την κυκλοφορία του πέμπτου άλμπουμ της «Dog Eared» την περασμένη εβδομάδα (18 Ιουλίου), αποφάσισε να μιλήσει χωρίς φόβο για το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει οι περισσότεροι συνάδελφοί της.
Σε μία αποκαλυπτική συνέντευξη στην εφημερίδα The Independent, η Marten περιέγραψε με ωμή ειλικρίνεια την πρόκληση της επιβίωσης ως ανεξάρτητη καλλιτέχνιδα το 2025.
«Δούλεψα πιο σκληρά και για μεγαλύτερο διάστημα από ποτέ, είμαι πιο απασχολημένη από ποτέ — και δεν τα πάω καλά οικονομικά», εξομολογήθηκε. «Ως επί το πλείστον, οι καλλιτέχνες βρίσκονται σε οικονομική καταστροφή, ανεξάρτητα από το πόσο επιτυχημένοι φαίνονται».
Η κραυγή αγωνίας της δεν είναι μεμονωμένη. Αγγίζει την καρδιά μιας κρίσης που μαστίζει τη Βρετανία, όπου ένας ανεξάρτητος μουσικός χώρος κλείνει κάθε δύο εβδομάδες και οι καλλιτέχνες δίνουν έναν άνισο αγώνα για να εξασφαλίσουν τα προς το ζην.
Η Billie Marten επεσήμανε την εξοργιστική ανισότητα μεταξύ των καλλιτεχνών και των στελεχών που τους περιβάλλουν: «Όλοι όσοι κρέμονται από τον καλλιτέχνη αγοράζουν σπίτια, κάνουν οικογένειες και πηγαίνουν διακοπές. Και οι καλλιτέχνες δεν θα μπορούσαν ούτε να ονειρευτούν να το κάνουν αυτό. Είναι αστείο».
Η ρίζα του προβλήματος, σύμφωνα με την ίδια, βρίσκεται στο μοντέλο που έχει επιβληθεί από την εποχή του streaming. Με το Spotify να έχει ανακοινώσει από το 2023 ότι τα τραγούδια αρχίζουν να κερδίζουν δικαιώματα μόνο όταν φτάσουν το ελάχιστο όριο των 1.000 streams, το χάσμα μεταξύ της ελίτ και της μάζας των μουσικών έχει γιγαντωθεί.
«Υπάρχει υπερβολικά πολλή μουσική και υπερβολικά πολλοί διάσημοι άνθρωποι», είπε. «Λιγότερα χρήματα πηγαίνουν σε καλλιτέχνες μεσαίου και χαμηλού επιπέδου. Είναι μία καπιταλιστική νοοτροπία, ουσιαστικά, και όλοι πληρώνουμε την Taylor Swift».
Η ίδια δεν δίστασε να μιλήσει για τη δική της εμπειρία.
«Δεν έχω αποσβέσει τα συμβόλαιά μου, οπότε όλα τα χρήματα πήγαν στη Sony για να πληρώσει τους καναπέδες στα γραφεία της», είπε χαρακτηριστικά.
«Κοιτάξτε, δεν είμαι κυνική! Είναι απλώς τα γεγονότα. Ούτε παραπονιέμαι. Μιλάω εκ μέρους όλων εμάς που έχουμε συμβιβαστεί με αυτό, επειδή είμαστε καλοί άνθρωποι που θέλουν απλώς να κάνουν μουσική. Αλλά πρέπει να συμβιβαστούμε με αυτό; Και πώς το αλλάζουμε;», συνέχισε.
Τα νούμερα επιβεβαιώνουν τη ζοφερή εικόνα. Ο αριθμός των καλλιτεχνών που περιοδεύουν στη Βρετανία και το εξωτερικό έχει μειωθεί έως και 74% σε σύγκριση με τα στοιχεία προ της πανδημίας.
Μια προτεινόμενη εισφορά 1 λίρας σε συναυλίες επιπέδου αρένας και άνω —ώστε να χρηματοδοτεί το οικοσύστημα των ανεξάρτητων καλλιτεχνών, χώρων και φεστιβάλ— κερδίζει έδαφος, αλλά η συζήτηση για την ταχύτητα εφαρμογής της συνεχίζεται.
Τον Μάιο, ο Joff Oddie, κιθαρίστας των Wolf Alice και μέλος του συνασπισμού Featured Artists Coalition (FAC), μίλησε στο βρετανικό κοινοβούλιο για το θέμα. Χαρακτήρισε «ανάλγητο» το γεγονός ότι οι εταιρείες εισιτηρίων προσθέτουν έως και 20% κρυφές χρεώσεις, αλλά αντιστέκονται στην εισφορά της 1 λίρας που «ουσιαστικά θα εξασφάλιζε το μέλλον τους ως επιχείρηση» και θα τροφοδοτούσε τη βάση της μουσικής πυραμίδας.
Ο Oddie απαρίθμησε τα ατελείωτα έξοδα που καλύπτουν οι καλλιτέχνες πριν από μία περιοδεία: «Χώροι για πρόβες, κατασκευή merchandise, μουσικός εξοπλισμός, ενοικίαση οχημάτων, έξοδα παραγωγής, ταξίδια, καύσιμα, διαμονή, ημερήσιες αποζημιώσεις, προμήθεια manager (συνήθως 20% επί του καθαρού), αμοιβή ατζέντη (10% επί του ακαθάριστου), προμήθειες χώρων για το merch, λογιστικά έξοδα, αποθήκευση — είναι τεράστιο το ποσό που πρέπει να πληρώσουν οι καλλιτέχνες για να βγουν στον δρόμο. Με το ζόρι τα καταφέραμε».
Μια άλλη καλλιτέχνιδα που έχει μιλήσει ανοιχτά για το θέμα είναι η Kate Nash.
Πέρυσι, έγινε viral με την καμπάνια της «Butts For Tour Buses» στο OnlyFans, διαμαρτυρόμενη για τη βιομηχανία και μαζεύοντας χρήματα για τις ζωντανές εμφανίσεις της.
Με τα έσοδα από τις ηχογραφήσεις να έχουν καταρρεύσει, η Nash δήλωσε ότι πολλοί καλλιτέχνες απλώς δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να περιοδεύσουν — κάτι που περιέγραψε ως «μια γαμημένη ντροπή».
Αυτό, σε συνδυασμό με το κλείσιμο των μουσικών χώρων με «καταστροφικό ρυθμό», έχει αναφερθεί ότι προκάλεσε την «πλήρη κατάρρευση των περιοδειών» στη Βρετανία.
Η εξομολόγηση της Billie Marten δεν είναι απλώς η προσωπική ιστορία μιας μουσικού. Είναι το σύμπτωμα μιας βαθιάς, συστημικής κρίσης που απειλεί να σιγήσει κάθε φωνή που δεν ανήκει στην κορυφή της πυραμίδας.
Το μοντέλο έχει σπάσει, και το ερώτημα που θέτει η Marten πλανάται πάνω από ολόκληρη τη βιομηχανία, απαιτώντας μία απάντηση: Πρέπει οι δημιουργοί να συμβιβαστούν με την οικονομική τους εξαθλίωση στο όνομα της τέχνης τους, ή ήρθε η ώρα για μία ριζική αλλαγή;
