Η Tzruya «Suki» Lahav υπήρξε η αιθέρια δύναμη πίσω από τη μεταμόρφωση του ήχου του Bruce Springsteen στα μέσα της δεκαετίας του ’70, μία σπουδαία καλλιτέχνιδα που άφησε το αποτύπωμά της στο «Jungleland» πριν χαράξει τη δική της λαμπρή πορεία στα γράμματα και τη μουσική του Ισραήλ.
Η Tzruya «Suki» Lahav, η βιολίστρια που περιόδευσε με την E Street Band κατά τη διάρκεια μιας κρίσιμης περιόδου πέντε μηνών, από τον Οκτώβριο του 1974 έως τον Μάρτιο του 1975, έφυγε από τη ζωή την 1η Απριλίου. Η είδηση του θανάτου της από καρκίνο, σε ηλικία 74 ετών, προκάλεσε θλίψη σε όσους γνωρίζουν σε βάθος την ιστορία της αμερικανικής rock σκηνής.
Η προσφορά της Lahav επεκτάθηκε πέρα από τη σκηνή, καθώς συμμετείχε στις ηχογραφήσεις για τα άλμπουμ «The Wild, The Innocent, and the E Street Shuffle» και «Born to Run». Η δική της ευαίσθητη προσέγγιση στο βιολί είναι εκείνη που ακούμε στην εμβληματική εισαγωγή του «Jungleland», μία στιγμή που έχει μείνει χαραγμένη στη μνήμη των εκατομμυρίων θαυμαστών του Springsteen.
Η γνωριμία της Lahav με τον Bruce Springsteen έγινε το 1972, όταν ο σύζυγός της, ο μηχανικός ήχου Louis Lahav, εργαζόταν πάνω στον δίσκο «Greetings From Asbury Park». Ήταν μία εποχή έντονης δημιουργικότητας και αναζήτησης για όλους τους εμπλεκόμενους, καθώς το όραμα του Springsteen άρχιζε μόλις να παίρνει σχήμα.
«Ήμασταν όλοι νέοι», είχε δηλώσει η Suki στην Jerusalem Post το 2007, αναπολώντας εκείνες τις μέρες. «Ο Springsteen δεν ήταν ακόμα ο μεγάλος αστέρας. Όχι ακόμα. Ήταν απλώς ένας μοναδικός καλλιτέχνης», συμπλήρωσε με την ειλικρίνεια κάποιου που είδε τον θρύλο να γεννιέται από κοντά.
Την επόμενη χρονιά, κατά τη διάρκεια των ηχογραφήσεων για το «The Wild, The Innocent, and the E Street Shuffle» στο Μπλάουβετ της Νέας Υόρκης, η Suki βρέθηκε αναπάντεχα στο επίκεντρο της δημιουργικής διαδικασίας. Ο Springsteen είχε καλέσει μία εκκλησιαστική χορωδία για να τραγουδήσει στο κομμάτι «4th of July, Asbury Park (Sandy)», όμως οι τραγουδιστές δεν εμφανίστηκαν ποτέ.
Μέσα από τη χρήση πολλαπλών ηχογραφήσεων της φωνής της, κατάφεραν να μετατρέψουν τη Lahav σε μία «χορωδία μιας γυναίκας». Παρόλο που το όνομά της δεν αναφέρθηκε επίσημα στις σημειώσεις του δίσκου, η παρουσία της έδωσε στο τραγούδι μία ατμοσφαιρική ποιότητα που το κάνει να ξεχωρίζει μέχρι σήμερα.
Τον Αύγουστο του 1974, το συγκρότημα βρέθηκε σε μία μεταβατική φάση όταν ο ντράμερ Ernest “Boom Carter” και ο κιμπορντίστας David Sancious αποχώρησαν για να δημιουργήσουν το jazz fusion συγκρότημα Tone. Ο Springsteen, αναζητώντας νέο αίμα, δημοσίευσε μία αγγελία στο Village Voice ζητώντας ντράμερ, πιανίστα, τρομπετίστα και βιολιστή.
Μετά από εξαντλητικές ακροάσεις, επέλεξε τον ντράμερ Max Weinberg και τον κιμπορντίστα Roy Bittan, δύο μουσικούς που θα γίνονταν κεντρικοί πυλώνες της E Street Band. Παράλληλα, αποφάσισε να δώσει μία ευκαιρία στη Lahav, αρχικά σε δοκιμαστική βάση, για να δει πώς θα ενσωματωνόταν ο ήχος του βιολιού στο σύνολο.
Η πρώτη της εμφάνιση πραγματοποιήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1974 στο Avery Fisher Hall της Νέας Υόρκης. Σε εκείνη τη συναυλία παρουσιάστηκε μία πρώιμη εκδοχή του επικού «Jungleland», με τη Lahav να προσθέτει μία στοιχειωμένη μελωδία βιολιού που τελικά πέρασε και στην εκδοχή του στούντιο.
«Η μουσική ήταν απίστευτη», ανέφερε στην Jerusalem Post η Lahav. «Οι στίχοι ήταν τόσο πλούσιοι. Μερικοί από τους πιο όμορφους στίχους δεν κυκλοφόρησαν ποτέ σε δίσκο», θυμήθηκε με νοσταλγία για το στιχουργικό βάθος της δουλειάς του Bruce.
«Όλοι ξέραμε ότι θα γινόταν αυτός ο σπουδαίος καλλιτέχνης», εξήγησε η ίδια. «Αλλά ήμασταν όλοι φτωχοί. Ο Bruce ήταν φτωχός. Ήμασταν όλοι απόλυτα δοσμένοι σε αυτό που κάναμε», περιέγραψε, δίνοντας το στίγμα της αφοσίωσης που επικρατούσε στο συγκρότημα.
Κατά τη διάρκεια της θητείας της, η Lahav και ο Springsteen δούλεψαν πάνω σε μία λιτή διασκευή του «I Want You» του Bob Dylan. Η εκτέλεση αυτή έγινε ένα από τα τακτικά στιγμιότυπα των ζωντανών του εμφανίσεων, αναδεικνύοντας τη λυρικότητα που μπορούσε να προσφέρει το βιολί.
Η δουλειά της στο βιολί ήταν επίσης εμφανής στις ζωντανές εκτελέσεις του «Incident on 57th Street». Ιδιαίτερη μνεία αξίζει στην περίφημη συναυλία της 5ης Φεβρουαρίου 1975 στο Main Point της Φιλαδέλφειας, η οποία μεταδόθηκε από τον σταθμό WMMR-FM και κυκλοφόρησε ευρέως ως bootleg.
Η Lahav βρισκόταν στη σκηνή μόνο κατά τη διάρκεια των τραγουδιών που απαιτούσαν βιολί, γεγονός που την έκανε μία σχεδόν αινιγματική παρουσία. Ελάχιστες φωτογραφίες από το διάστημα που πέρασε με το συγκρότημα έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας, ενισχύοντας τη γοητεία εκείνης της περιόδου.
Η τελευταία της συναυλία με τον Bruce Springsteen και την E Street Band πραγματοποιήθηκε στις 3 Μαρτίου 1975, στο DAR Constitution Hall στην Ουάσινγκτον. Λίγο αργότερα, μέσα στον ίδιο μήνα, επέστρεψε στο γενέθλιο Ισραήλ με τον σύζυγό της, κλείνοντας οριστικά το κεφάλαιο Springsteen στη ζωή της.
Στην πατρίδα της, η Lahav γνώρισε τεράστια επιτυχία, αποδεικνύοντας ότι το ταλέντο της δεν περιοριζόταν στη μουσική εκτέλεση. Εργάστηκε με την Ορχήστρα Kibbutz του Ισραήλ, ενώ παράλληλα αναδείχθηκε σε μία σημαντική λογοτεχνική και δημιουργική φωνή.
Εξέδωσε δύο μυθιστορήματα και έγραψε το σενάριο για την αστυνομική ταινία «Kesher Dam» του 1996. Επιπλέον, συνέθεσε αρκετά δημοφιλή τραγούδια για άλλους Ισραηλινούς καλλιτέχνες, όπως το «Derech Hameshi» της Yehudit Ravitz, το «Yemei Hatom» της Rita και το «Perach» του Gidi Gov.
«Έγραφε τραγούδια που άγγιζαν τις καρδιές των ανθρώπων», έγραψε ο γιος της, Yonatan Albalak, σε μία συγκινητική ανάρτηση στο Facebook. «Ήταν μία ιδιαίτερη, σοφή γυναίκα με καθαρή καρδιά που αγαπούσε τη ζωή. Ήταν η καλύτερη μαμά που θα μπορούσα ποτέ να ζητήσω», συμπλήρωσε.
Παρά το γεγονός ότι η περίοδος που πέρασε δίπλα στον Springsteen ήταν εξαιρετικά σύντομη, η ίδια δεν την ξέχασε ποτέ. Ήταν μία εμπειρία που διαμόρφωσε την αντίληψή της για την τέχνη και τη δημιουργία σε ένα βαθύτερο επίπεδο.
«Αυτό που κράτησα από εκείνον ήταν η κατανόηση ότι όταν γράφεις τραγούδια για τη μουσική, μπορείς να απογειωθείς», δήλωσε στην εφημερίδα Haaretz το 2023. «Να απογειωθείς μαζί με το κείμενο», τόνισε, αναφερόμενη στην ελευθερία της έκφρασης.
«Δεν χρειάζεται να μένεις προσκολλημένος σε μία περιοριστική συνοχή. Μπορείς απλώς να πετάξεις», κατέληξε η Lahav, περιγράφοντας τη φιλοσοφία που τη συνόδευε σε όλη της τη ζωή.
Η Tzruya «Suki» Lahav μπορεί να μην έγινε το όνομα που αναγνωρίζει κάθε περιστασιακός ακροατής, αλλά για τους λάτρεις της λεπτομέρειας, ήταν η γυναίκα που πρόσθεσε μία απόκοσμη, σχεδόν πνευματική διάσταση στον ήχο της E Street Band. Η ιστορία της είναι μία υπενθύμιση ότι η ομορφιά βρίσκεται συχνά στις σκιές και στις σύντομες, αλλά καθοριστικές συναντήσεις.
Φεύγοντας, αφήνει πίσω της το «Jungleland» να ηχεί ως ένας αιώνιος αποχαιρετισμός, μία απόδειξη ότι ακόμη και λίγοι μήνες αρκούν για να αλλάξουν την πορεία μιας καλλιτεχνικής ζωής και να σφραγίσουν ένα κομμάτι της μουσικής ιστορίας.
