Μια νέα έρευνα αποκαλύπτει πώς ένα μικρό δίκτυο ψεύτικων λογαριασμών κατάφερε να διαδώσει ψευδείς ειδήσεις, μετατρέποντας τους θαυμαστές της Taylor Swift σε συνεργούς άθελά τους.
Η κυκλοφορία του άλμπουμ «The Life Of A Showgirl» της Taylor Swift στις αρχές Οκτωβρίου αποτέλεσε, όπως κάθε νέα μουσική από την κολοσσιαία pop star, ένα γεγονός τεραστίων διαστάσεων. Καθώς σκαρφάλωνε στα charts για να γίνει το άλμπουμ με τις ταχύτερες πωλήσεις στην ιστορία, τόσο οι θαυμαστές όσο και οι επικριτές της ανέλαβαν να αναλύσουν τα δώδεκα τραγούδια του με την ακρίβεια ιατροδικαστών.
Η έρευνά τους, όμως, δεν περιορίστηκε στους στίχους. Εξετάστηκε εξονυχιστικά το εικαστικό των διαφόρων εκδόσεων του βινυλίου και του CD, καθώς και τα εμπορικά προϊόντα που συνόδευαν την ωδή της Swift στον καλλιτεχνικό και ρομαντικό θρίαμβο, αναζητώντας τα «easter eggs» που της αρέσει να σκορπά στο τοπίο της σχολαστικά διαχειριζόμενης προσωπικής της εικόνας.
Σύντομα, ωστόσο, η διαδικτυακή συζήτηση γύρω από το άλμπουμ πήρε μία ακραία τροπή που προκάλεσε αμηχανία σε πολλούς. Άρχισαν να εμφανίζονται αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που κατηγορούσαν τη Swift ότι υποστηρίζει σιωπηρά το κίνημα MAGA, τα πρότυπα φύλου της παραδοσιακής συζύγου, ακόμη και τη λευκή υπεροχή, με κωδικοποιημένους υπαινιγμούς.
Παρόλο που η ακροδεξιά είναι γνωστό ότι προσπαθεί να οικειοποιηθεί την τραγουδίστρια ως σύμβολο της «Άριας» ανωτερότητας —παρά το ιστορικό της υποστήριξης στους Δημοκρατικούς και τις φιλελεύθερες αξίες, και παρά το γεγονός ότι ο ίδιος ο Donald Trump μοιράστηκε ανέμελα και ανειλικρινά εικόνες που δημιουργήθηκαν από τεχνητή νοημοσύνη και την παρουσίαζαν ως υποστηρίκτριά του— αυτή η νέα τάση ήταν αισθητά διαφορετική. Έμοιαζε με μία συντονισμένη προσπάθεια «ακύρωσης» της Swift για αυτές ακριβώς τις υποτιθέμενες πεποιθήσεις.
Οι επιθέσεις επικεντρώθηκαν κυρίως σε συγκεκριμένες λεξιλογικές επιλογές, όπως η χρήση του όρου «savage» στο τραγούδι «Eldest Daughter» που ερμηνεύτηκε ως ρατσιστική, και σε σύμβολα, όπως ένα κολιέ που πωλούνταν στην ιστοσελίδα της και προκάλεσε συγκρίσεις με τους Ναζί, επειδή τα γούρια σε σχήμα κεραυνού έμοιαζαν επιφανειακά με το σύμβολο των SS.
Αυτές οι παράλογες κατηγορίες οδήγησαν τους «Swifties» να θρηνούν για το τοξικό πολιτικό κλίμα, επικρίνοντας τους αριστερούς σχολιαστές για τις υπερβολικές τους προσπάθειες να εντοπίσουν σημάδια κρυπτοφασισμού στο έργο της. «Είναι θλιβερό, γιατί αντιδράσεις σαν αυτές καταλήγουν να κάνουν όλους όσοι νοιάζονται πραγματικά για την κοινωνική πρόοδο να φαίνονται γελοίοι», έγραψε ένας θαυμαστής στο Reddit.
«Όσο πιο υπερβολικός γίνεται ο διάλογος, τόσο περισσότερο τροφοδοτεί το αφήγημα της δεξιάς ότι οι φιλελεύθεροι είναι υστερικοί, ηθικολόγοι και ανίκανοι να αντιληφθούν τις αποχρώσεις».
Αυτό που δεν συνειδητοποιούσαν, ωστόσο, οι υπερασπιστές της Swift ήταν ότι αντέκρουαν ένα ψευδές αφήγημα που είχε σπαρθεί και ενισχυθεί από ένα μικρό δίκτυο μη αυθεντικών λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμα χειρότερα, βοηθούσαν στη διάδοση αυτών των κακόβουλων ισχυρισμών, απαντώντας τους με ειλικρίνεια.
Αυτά είναι τα συμπεράσματα μιας νέας έρευνας από την GUDEA, μία startup ευφυΐας συμπεριφοράς που παρακολουθεί πώς τέτοιοι ισχυρισμοί που βλάπτουν τη φήμη κάποιου αναδύονται και γίνονται viral στο διαδίκτυο.
Σε μία έκθεση που εξετάζει περισσότερες από 24.000 αναρτήσεις και 18.000 λογαριασμούς σε 14 ψηφιακές πλατφόρμες μεταξύ 4 Οκτωβρίου (την επομένη της κυκλοφορίας του «The Life Of A Showgirl») και 18 Οκτωβρίου, η οποία κοινοποιήθηκε πρώτα στο Rolling Stone, η εταιρεία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μόλις το 3,77% των λογαριασμών πυροδότησε το 28% της συζήτησης γύρω από τη Swift και το άλμπουμ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
Αυτή η ομάδα προφανώς συντονισμένων λογαριασμών προώθησε το πιο εμπρηστικό περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένων θεωριών συνωμοσίας για τους υποτιθέμενους ναζιστικούς υπαινιγμούς της, κατηγοριών για τους θεωρητικούς δεσμούς της με το MAGA και αναρτήσεων που παρουσίαζαν τη σχέση της με τον αρραβωνιαστικό της Travis Kelce ως εγγενώς συντηρητική ή «παραδοσιακή» — με όλα αυτά να παρουσιάζονται ως αριστερή κριτική.
Μόλις αυτές οι προκλήσεις εισήχθησαν στον δημόσιο διάλογο για την Taylor Swift —συχνά εμφανίζονταν πρώτα σε πιο ακραία διαδικτυακά φόρουμ όπως το 4chan ή το KiwiFarms πριν μεταφερθούν σε δημοφιλείς κοινωνικές εφαρμογές— συντηρήθηκαν οργανικά από τους ανθρώπους που τις αμφισβητούσαν στις κυρίαρχες πλατφόρμες. Αυτό, με τη σειρά του, ενίσχυσε αλγοριθμικά την προβολή τους. «Το ψευδές αφήγημα ότι η Taylor Swift χρησιμοποιούσε ναζιστικά σύμβολα δεν περιορίστηκε σε περιθωριακούς συνωμοσιολογικούς χώρους· κατάφερε να παρασύρει τυπικούς χρήστες σε συγκρίσεις μεταξύ της Swift και του Kanye West», έγραψαν οι ερευνητές. «Αυτό αποδεικνύει πώς μία στρατηγικά σπαρμένη ψευδής είδηση μπορεί να μετατραπεί σε ευρέως διαδεδομένο αυθεντικό διάλογο, αναδιαμορφώνοντας την αντίληψη του κοινού ακόμη και όταν οι περισσότεροι χρήστες δεν πιστεύουν τον αρχικό ισχυρισμό».
«Είμαι κορίτσι της ποπ κουλτούρας», λέει η Georgia Paul, επικεφαλής επιτυχίας πελατών της GUDEA, η οποία πρότεινε στην εταιρεία να εξετάσει τη συζήτηση γύρω από τη Swift, καθώς είχε μία «διαίσθηση» ότι τα ιδεολογικά φορτισμένα σχόλια για το «The Life Of A Showgirl» που έβλεπε, μπορεί να προέρχονταν από κακόβουλους παράγοντες.
Η Paul και οι συνάδελφοί της επιβεβαίωσαν αυτή την υποψία, εντοπίζοντας δύο διακριτές αιχμές παραπλανητικής δραστηριότητας. Η πρώτη σημειώθηκε στις 6 και 7 Οκτωβρίου, με περίπου το 35% των αναρτήσεων στο σύνολο δεδομένων της GUDEA για εκείνο το διάστημα να προέρχεται από λογαριασμούς που συμπεριφέρονταν περισσότερο σαν bots παρά σαν άνθρωποι.
Η δεύτερη έλαβε χώρα στις 13 και 14 Οκτωβρίου, αφότου η Swift κυκλοφόρησε μία συλλογή εμπορικών προϊόντων που περιελάμβανε το κολιέ με τον κεραυνό (προς τιμήν του τραγουδιού «Opalite»), με περίπου το 40% των αναρτήσεων να προέρχεται από μη αυθεντικούς λογαριασμούς και το συνωμοσιολογικό περιεχόμενο να αποτελεί το 73,9% του συνολικού όγκου της συζήτησης.
«Το διαδίκτυο είναι ψεύτικο», δηλώνει ο Keith Presley, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της GUDEA, μισο-αστεία. Σημειώνει ότι περίπου το 50% του ιστού αποτελείται πλέον από bots. «Αυτό είναι κάτι που έχουμε δει να κλιμακώνεται και στην εταιρική μας πλευρά — αυτού του είδους η κατασκοπεία, ή η προσπάθεια να βλάψεις τη φήμη κάποιου».
Αν και ο Presley και η ομάδα του δεν γνωρίζουν την ταυτότητα του ατόμου ή της ομάδας πίσω από αυτή την επίθεση, ανακάλυψαν «μια σημαντική αλληλοεπικάλυψη χρηστών» μεταξύ των λογαριασμών που προωθούσαν το αφήγημα περί «Ναζί» Swift και εκείνων που είχαν προηγουμένως αναρτήσει αρνητικά σχόλια για την Blake Lively.
Η ηθοποιός έχει ισχυριστεί σε μία εν εξελίξει αγωγή για σεξουαλική παρενόχληση ότι ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Justin Baldoni οργάνωσε μία χορωδία δυσφημιστικών σχολίων εναντίον της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς οι δυο τους διεξήγαγαν έναν σκληρό νομικό και επικοινωνιακό πόλεμο για την προβληματική παραγωγή της ταινίας τους «It Ends With Us» του 2024. Ο Baldoni και η νομική του ομάδα έχουν αρνηθεί κατηγορηματικά οποιαδήποτε εμπλοκή σε μία τέτοια εκστρατεία.
Οι ερευνητές της GUDEA ισχυρίστηκαν ότι αυτή η διασταύρωση λογαριασμών που μοιράζονταν αρνητικές απόψεις τόσο για τη Lively όσο και για τη Swift υποδηλώνει «ένα δίκτυο ενίσχυσης που δρα σε πολλαπλά γεγονότα, το οποίο επηρεάζει δυσανάλογα πολλαπλές διαμάχες με επίκεντρο διασημότητες και εισάγει παραπληροφόρηση σε κατά τα άλλα οργανικές συζητήσεις».
Ο παρόμοιος τρόπος δράσης τους σε δύο διαφορετικά θέματα αποδεικνύει μία ορισμένη «εξειδίκευση» στην αναπτυσσόμενη βιομηχανία της πρόκλησης βλάβης στη φήμη μέσω των social media, λέει ο Presley. «Ξέρουν τι κάνουν», προσθέτει.
Η πιο πρόσφατη, εστιασμένη στη Swift, δραστηριότητα αυτών των λογαριασμών μπορεί να υποδηλώνει ότι οι ιδιοκτήτες τους «δοκιμάζουν τα νερά» πριν επιδιώξουν άλλους σκοπούς με αυτό το δίκτυο στο μέλλον. Άλλωστε, ενώ η Lively υποστηρίζει ότι ο Baldoni προσπαθεί να σαμποτάρει την καριέρα της με σχόλια που προέρχονται από bots, δεν είναι άμεσα σαφές τι θα μπορούσε να κερδίσει κανείς παρουσιάζοντας τη Swift ως κρυφή ψηφοφόρο του MAGA.
«Όταν φοράμε το καπέλο της καταστροφολογίας μας, νομίζω ότι μπορούμε να δούμε αυτή την πραγματικότητα», λέει η Paul για το σενάριο της δοκιμαστικής λειτουργίας. Θα μπορούσε, εικάζει, «να υπάρχουν άλλοι κακόβουλοι παράγοντες, εκτός ΗΠΑ, που έχουν λόγους να δουν: “Αν μπορώ να μετακινήσω τη βάση των θαυμαστών της Taylor Swift —μιας προσωπικότητας που είναι, κατά κάποιον τρόπο, πολιτική προσωπικότητα — σημαίνει ότι μπορώ να το κάνω και αλλού;”».
Ενώ η πραγματική πρόθεση του ατόμου ή των ατόμων πίσω από αυτή την ομάδα λογαριασμών παραμένει μυστήριο, ο μηχανισμός της εξαπάτησής τους είναι σχετικά διαφανής: η πειθώ αυθεντικών χρηστών να χλευάσουν ή να αντικρούσουν εξωφρενικούς ισχυρισμούς απλώς ενισχύει την εμβέλειά τους σε ένα δεδομένο ψηφιακό οικοσύστημα.
«Αυτός είναι μέρος του στόχου για τέτοιου είδους αφηγήματα, για όποιον κι αν τα προωθεί», λέει ο Presley. «Ειδικά με τα εμπρηστικά — αυτά θα επιβραβευθούν από τον αλγόριθμο. Θα δείτε τους influencers να πηδούν πρώτοι στο τρένο, γιατί θα τους φέρει κλικ».
Στη συνέχεια, ανώνυμοι ακόλουθοι θα αρχίσουν να παράγουν τις δικές τους απόψεις. Αυτό, πιθανότατα, θα πρέπει να μας κάνει να διστάζουμε την επόμενη φορά που θα σκρολάρουμε και θα δούμε μία άποψη που φαίνεται σχεδιασμένη ακριβώς για να μας εξοργίσει. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Taylor Swift προκαλεί έντονες αντιδράσεις, θετικές ή αρνητικές, σε μεγάλο μέρος του κοινού.
Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι όποιος απορρίπτει τις δηλωμένες πολιτικές της για να υφάνει μία παρανοϊκή φαντασίωση για τις μυστικές αντιδραστικές της θέσεις είναι ειλικρινής. Όταν πρόκειται για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στη σημερινή εποχή, μπορούμε με ασφάλεια να υποθέσουμε ότι η οργή μας είναι ο τελικός σκοπός.
