Η σκληρή κριτική της Björk για την οικονομία του streaming και την αξία της μουσικής.
Η εμβληματική και πρωτοπόρος καλλιτέχνιδα Björk, γνωστή για την αδιάκοπη καλλιτεχνική αναζήτησή της και την αμφισβήτηση των συμβάσεων, προχώρησε σε μία δριμεία κριτική κατά της πλατφόρμας streaming Spotify, υποστηρίζοντας ότι είναι «ίσως το χειρότερο πράγμα που συνέβη στους μουσικούς».
Οι δηλώσεις της, που έγιναν σε πρόσφατη συνέντευξή της στο σουηδικό μέσο Dagens Nyheter, έρχονται στο πλαίσιο της προώθησης της livestream προβολής της νέας συναυλιακής ταινίας της «Cornucopia» στο Apple TV+ στις 24 Ιανουαρίου.
Η Björk, με τη χαρακτηριστική ευθύτητά της και την αδιαπραγμάτευτη αφοσίωσή της στην τέχνη, άνοιξε μία συζήτηση για τη βιωσιμότητα της μουσικής βιομηχανίας στην ψηφιακή εποχή και την αξία της μουσικής δημιουργίας σε ένα περιβάλλον όπου η δωρεάν πρόσβαση και οι χαμηλές αμοιβές κυριαρχούν.
Στο πλαίσιο της συζήτησης, η Björk αναφέρθηκε στην προσέγγισή της για τη δημιουργία νέας μουσικής και μοιράστηκε την τύχη της να μην έχει ποτέ αισθανθεί την πίεση να κάνει μία περιοδεία αποκλειστικά για να βιοποριστικούς λόγους.
Η Ισλανδή καλλιτέχνιδα, με μία φωνή που ξεχωρίζει για την αυθεντικότητα και την καλλιτεχνική ακεραιότητά της, εξέφρασε τις βαθιές ανησυχίες της για τον τρόπο με τον οποίο η οικονομία του streaming επηρεάζει την αξία της μουσικής και την ικανότητα των μουσικών, ιδίως των νεότερων, να επιβιώσουν και να ευδοκιμήσουν σε ένα ανταγωνιστικό και συχνά αμείλικτο περιβάλλον.
Η κριτική της Björk δεν περιορίζεται στην οικονομική διάσταση του ζητήματος, αλλά αγγίζει και την ουσία της καλλιτεχνικής δημιουργίας και την ανάγκη για σεβασμό προς την τέχνη και τους δημιουργούς.
Συζητώντας την προσέγγισή της για τη δημιουργίας νέου υλικού, η Björk τόνισε τη σημασία της ιδιωτικότητας και της δημιουργικής ελευθερίας στην καλλιτεχνική διαδικασία.
«Μόνο στο σκοτάδι μπορείς να φυτέψεις έναν νέο σπόρο. Για να μεγαλώσει ο σπόρος σε ένα υγιές και ζωηρό φυτό, χρειάζεσαι ιδιωτικότητα. Χρειάζεσαι μερικά χρόνια που κανείς να μην ξέρει τι κάνεις, ούτε καν εσύ ο ίδιος», εξήγησε, αποκαλύπτοντας την ανάγκη της για απομόνωση και εσωτερική αναζήτηση κατά τη διάρκεια της δημιουργικής διαδικασίας.
Η προσέγγιση αυτή, που χαρακτηρίζεται από την απουσία εξωτερικών πιέσεων και την εστίαση στην εσωτερική έμπνευση, αντικατοπτρίζει την καλλιτεχνική φιλοσοφία της Björk και την αδιαπραγμάτευτη δέσμευσή της στην αυθεντικότητα και την πρωτοτυπία.
«Ο χρόνος τρέχει και δεν έχω τελειώσει»
Όσον αφορά τις ελπίδες για μελλοντικές περιοδείες, η Björk δήλωσε ότι η προτεραιότητά της αυτή τη στιγμή είναι η δημιουργία νέας μουσικής.
«Αυτή τη στιγμή είμαι πιο απασχολημένη να βγάλω όλες τις ιδέες που έχω μέσα μου. Αισθάνομαι πολύ μακριά από το τέλος, και ο χρόνος τρέχει. Τι θα γινόταν αν έπρεπε να κάνω 20 ακόμη άλμπουμ; Δεδομένου του ρυθμού μου, πιθανότατα θα κάνω πέντε το πολύ πριν πεθάνω,» είπε η 59χρονη τραγουδίστρια, αποκαλύπτοντας την αίσθηση του επείγοντος που νιώθει για να εκφράσει τις καλλιτεχνικές της ιδέες και να δημιουργήσει νέα μουσική.
«Το κομμάτι των live είναι, και πάντα θα είναι, ένα μεγάλο μέρος αυτού που κάνω. Αλλά είμαι τυχερή γιατί δεν χρειάζεται πλέον να βγάζω χρήματα από τις περιοδείες, κάτι που οι νεότεροι μουσικοί συχνά αναγκάζονται να κάνουν», πρόσθεσε, αναγνωρίζοντας την προνομιακή θέση της και την οικονομική ανεξαρτησία της.
Η Björk με ειλικρίνεια και ενσυναίσθηση, αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νεότεροι μουσικοί στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν οικονομικά στη σύγχρονη μουσική βιομηχανία, όπου οι περιοδείες συχνά αποτελούν την κύρια πηγή εισοδήματος.
«Από αυτή την άποψη, το Spotify είναι ίσως το χειρότερο πράγμα που συνέβη στους μουσικούς. Η κουλτούρα του streaming έχει αλλάξει μία ολόκληρη κοινωνία και μία ολόκληρη γενιά καλλιτεχνών», δήλωσε, εκφράζοντας τη βαθιά απογοήτευσή της για τον τρόπο με τον οποίο η οικονομία του streaming έχει μεταμορφώσει τη μουσική βιομηχανία και έχει επηρεάσει τη ζωή και την καριέρα των μουσικών.
Η δήλωση αυτή, αν και σκληρή, αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ανησυχία πολλών καλλιτεχνών για τις επιπτώσεις του streaming στην βιωσιμότητα της μουσικής δημιουργίας και την αξία της τέχνης.
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που η Björk μοιράζεται τις σκέψεις της για τη δημοφιλή υπηρεσία streaming.
Ττο 2015, είχε επίσης μιλήσει για την απόφασή της να μην κυκλοφορήσει το άλμπουμ της «Vulnicura» στο Spotify λόγω «σεβασμού».
«Απλώς φαίνεται παράλογο. Να δουλεύεις σε κάτι για δύο ή τρία χρόνια και μετά απλώς να λες: “Ω, ορίστε, είναι δωρεάν”. Δεν είναι θέμα χρημάτων. Είναι θέμα σεβασμού. Σεβασμός για την τέχνη και την ποσότητα δουλειάς που βάζεις σε αυτήν», είπε τότε.
Οι προηγούμενες δηλώσεις της Björk, όπως και οι πρόσφατες, υπογραμμίζουν τη σταθερή της θέση ενάντια στην υποτίμηση της μουσικής και την ανάγκη για σεβασμό προς την καλλιτεχνική δημιουργία.
Η οικονομία του streaming: Σωτηρία και καταστροφή για τη μουσική βιομηχανία
Για να είμαστε δίκαιοι, το σχόλιό της στόχευε πραγματικά στην οικονομία του streaming, η οποία από τη μία πλευρά έσωσε μία μουσική επιχείρηση που για περισσότερο από δώδεκα χρόνια είχε καταστραφεί από τα παράνομη downloads – τα οποία δεν απέφεραν έσοδα στους καλλιτέχνες και τους κατόχους δικαιωμάτων όπως δισκογραφικές εταιρείες και εκδότες μουσικής – αλλά από την άλλη πληρώνει μουσικούς και ειδικά τραγουδοποιούς ένα κλάσμα ποσοστού αυτού που κερδίζουν από την πώληση φυσικών προϊόντων όπως βινύλια και CD.
Οι υπηρεσίες streaming πληρώνουν περίπου μεταξύ 0,003 και 0,005 δολαρίων ανά stream, το οποίο καταβάλλεται απευθείας στους κατόχους δικαιωμάτων (συνήθως δισκογραφικές εταιρείες και εκδότες) οι οποίοι στη συνέχεια πληρώνουν τον καλλιτέχνη ή τον τραγουδοποιό και άλλους ενδιαφερόμενους.
Η ανάλυση αυτή αποκαλύπτει την πολυπλοκότητα της streaming οικονομίας, η οποία, ενώ έσωσε τη μουσική βιομηχανία από την πειρατεία, δημιούργησε ένα νέο σύστημα αμοιβών που συχνά αδικεί τους καλλιτέχνες και τους δημιουργούς.
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτές οι πενιχρές πληρωμές σημαίνουν ότι μόνο οι καλλιτέχνες με τα υψηλότερα streams – συνήθως superstars – είναι σε θέση να αποκομίσουν σημαντικό εισόδημα από το streaming, γι’ αυτό και οι μουσικοί έχουν καταλήξει να βασίζονται σε περιοδείες, πωλήσεις merchandise και συνεργασίες με brands για το βιοπορισμό τους.
Η πραγματικότητα για τους περισσότερους μουσικούς είναι ότι το streaming δεν αποτελεί βιώσιμη πηγή εισοδήματος και ότι αναγκάζονται να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές εσόδων για να μπορέσουν να συνεχίσουν να δημιουργούν μουσική και να ζουν από την τέχνη τους.
Ωστόσο, ακόμη και αυτό το μοντέλο έχει αποτύχει τα τελευταία χρόνια, καθώς η μεταπανδημική λάμψη έχει ξεθωριάσει από τη βιομηχανία ζωντανής μουσικής και, σε μία πιο δύσκολη οικονομία, πολλές περιοδείες, ακόμη και από μεγάλα αστέρια, έχουν συναντήσει χαμηλότερες πωλήσεις εισιτηρίων από ό,τι ήλπιζαν.
Πρόκειται για μία πραγματικά υπαρξιακή κρίση, καθώς αφήνει πολλούς μουσικούς ουσιαστικά χωρίς τρόπο να βγάλουν τα προς το ζην, ενώ οι μουσικές εταιρείες και ειδικά οι υπηρεσίες streaming είναι οι κύριοι δικαιούχοι – το Forbes εκτιμά την καθαρή αξία του διευθύνοντος συμβούλου και συνιδρυτή του Spotify, Daniel Ek, στα 7,4 δισεκατομμύρια δολάρια.
Η κρίση στη ζωντανή μουσική, σε συνδυασμό με τις χαμηλές αμοιβές από το streaming, δημιουργεί ένα υπαρξιακό δίλημμα για πολλούς μουσικούς, οι οποίοι δυσκολεύονται να βρουν βιώσιμους τρόπους για να συνεχίσουν να δημιουργούν μουσική και να ζουν από την τέχνη τους.
Είναι σαφές ότι η οικονομία του streaming χρειάζεται επειγόντως μία αναθεώρηση.
Η κριτική της Björk, όπως και οι φωνές πολλών άλλων καλλιτεχνών, υπογραμμίζουν την ανάγκη για μία πιο δίκαιη και βιώσιμη οικονομία του streaming, η οποία θα σέβεται την αξία της μουσικής και θα εξασφαλίζει δίκαιες αμοιβές για τους δημιουργούς.
Η αναζήτηση νέων μοντέλων και η επαναδιαπραγμάτευση των όρων της οικονομίας του streaming είναι απαραίτητες για την επιβίωση και την ευημερία της μουσικής βιομηχανίας και για τη διασφάλιση ότι οι μουσικοί θα μπορούν να συνεχίσουν να δημιουργούν και να εμπνέουν το κοινό με την τέχνη τους.
