Μέσα από ένα νέο, εκρηκτικό ντοκιμαντέρ, ο Kanye West αποκαλύπτει ότι η υποστήριξή του στον Donald Trump δεν ήταν ποτέ για την πολιτική, αλλά για μία περφόρμανς ελευθερίας – μία μάχη ενάντια στον «έλεγχο του μυαλού» που τον οδηγεί να αναρωτιέται: «Μπορώ να πω τη λέξη “Χίτλερ” χωρίς να ακυρωθώ;»
Για άλλη μία φορά, ο Kanye West κατάφερε να ανάψει τη φωτιά. Στο νέο ντοκιμαντέρ με τον τίτλο «In Whose Name?», ο καλλιτέχνης που κάποτε δήλωσε θεός και σήμερα μοιάζει αφοσιωμένος στο να γκρεμίζει τον ίδιο του τον μύθο, προσφέρει μία νέα ερμηνεία σε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πράξεις του: την υποστήριξή του στο κίνημα Make America Great Again (MAGA).
Το υλικό, που προέρχεται από ένα αρχείο 3.000 ωρών που τράβηξε σε διάρκεια έξι ετών ο σκηνοθέτης Nico Ballesteros, αποτυπώνει έναν West πεπεισμένο ότι η μάχη του δεν είναι πολιτική, αλλά υπαρξιακή.
Η σκηνή μας μεταφέρει λίγο πριν την περιβόητη εμφάνισή του στο «Saturday Night Live» το 2018, εκεί όπου, φορώντας το κόκκινο καπέλο MAGA, εκφώνησε έναν παθιασμένο, αυτοσχέδιο λόγο υπέρ του Αμερικανού προέδρου Donald Trump, αφήνοντας άφωνους το κοινό και τους συντελεστές.
Όπως αποκαλύπτεται, όμως, στα παρασκήνια, ο West ένιωθε ήδη παγιδευμένος. Ισχυρίστηκε ότι βρισκόταν «κυριολεκτικά μέσα σε μία σύγχρονη μορφή σκλαβιάς», με το ίδιο του το περιβάλλον να του ασκεί ασφυκτική πίεση «να μην ελευθερώσει το μυαλό του».
«Είμαι κυριολεκτικά μέσα στη σημερινή σκλαβιά και μου επιτίθενται οι ίδιοι οι άνθρωποί μου για να μη σπάσω τα δεσμά μου», λέει ο 48χρονος ράπερ στην κάμερα, με μία ένταση που μοιάζει ταυτόχρονα με απόγνωση και μεγαλομανία.
Η συζήτηση γρήγορα γλιστρά στα οικονομικά δεσμά. Ο Kanye West αποκαλύπτει το ιλιγγιώδες ποσό των 80 εκατομμυρίων δολαρίων που χρειάστηκε να πληρώσει για να αποκτήσει τον έλεγχο των δικαιωμάτων των ηχογραφήσεών του, μία μάχη που λίγοι καλλιτέχνες δίνουν και ακόμα λιγότεροι κερδίζουν.
«Ακόμα και ο Prince δεν θα μπορούσε να το αντέξει», δηλώνει, τοποθετώντας τον εαυτό του σε ένα πάνθεον μαρτύρων της μουσικής βιομηχανίας.
Και τότε, η κουβέντα φτάνει στο επίκεντρο, στο κόκκινο πανί για τους επικριτές του: το καπέλο MAGA. Ο West ξεκαθαρίζει αμέσως ότι η πρόθεσή του δεν ήταν ποτέ μία απλή πολιτική ταύτιση.
«Όταν φοράω το καπέλο, δεν είναι θέμα να υποστηρίζω όλες τις αρχές αυτού του ανθρώπου», εξηγεί, αναφερόμενος στον Trump. «Δεν έχει να κάνει μ’ αυτό. Δεν έχει να κάνει με τα κέντρα κράτησης, που υπήρχαν ήδη σε πολλές διοικήσεις πριν. Δεν έχει να κάνει με το αν ένας λευκός 72 ετών νοιάζεται πραγματικά για τους Μαύρους».
Τότε, για τι ακριβώς πρόκειται; Σύμφωνα με τον Ye, η απάντηση βρίσκεται στη λογοτεχνία. «Έχει να κάνει με το “1984” του Όργουελ. Με τον έλεγχο του μυαλού. Με τον Μεγάλο Αδελφό», λέει, συνδέοντας ένα σύμβολο του αμερικανικού συντηρητισμού με ένα κλασικό έργο για την ολοκληρωτική επιτήρηση.
Για εκείνον, το καπέλο ήταν απλώς ένα εργαλείο, ένα τεστ στα όρια της ελευθερίας του λόγου στη σύγχρονη κουλτούρα της ακύρωσης. Και για να το κάνει πιο σαφές, θέτει το πιο εμπρηστικό ερώτημα: «Με το αν μπορώ να πω τη λέξη “Χίτλερ” χωρίς να ακυρωθώ; Χάνω τη συνεργασία μου με την Adidas αν πω τη λέξη “Χίτλερ” δυνατά;».
Αυτή η αναφορά, βέβαια, δεν έρχεται από το κενό. Ο Kanye West έχει ένα μακρύ και τεκμηριωμένο ιστορικό με δημόσιες, ακραίες αντισημιτικές δηλώσεις, μία πορεία αυτοκαταστροφής που οδήγησε τον μάνατζέρ του να τον εγκαταλείψει τον περασμένο Φεβρουάριο μετά από ακόμα ένα παραλήρημα.
Αυτή η ιδέα, ότι το καπέλο είναι σύμβολο ανυπακοής και όχι ιδεολογίας, δεν είναι καινούργια. Το 2019, σε μία σειρά από αναρτήσεις στο Twitter, όπου στήριζε ανοιχτά τον DonaldTrump, είχε γράψει: «Ένα από τα πράγματα που αγαπώ στο καπέλο του Trump είναι ότι δείχνει πως κανείς δεν μπορεί να μου πει τι να κάνω, επειδή είμαι Μαύρος».
Ωστόσο, η ρητορική του έχει κλιμακωθεί επικίνδυνα από τότε. Τον Οκτώβριο του 2022, οι θεωρίες του περί «ελέγχου του μυαλού» πήραν μία σκοτεινή τροπή, όταν ανάρτησε στο διαδίκτυο ότι σκόπευε να μπει σε κατάσταση «death con 3 ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ».
Το σοκαριστικό αυτό σχόλιο προκάλεσε την προσωρινή αναστολή του λογαριασμού του στο X (πρώην Twitter) και περιορισμούς στο Instagram, αλλά το πραγματικό πλήγμα ήταν εμπορικό. Οι πανίσχυροι συνεργάτες του, ο ένας μετά τον άλλον, του γύρισαν την πλάτη: Adidas, Balenciaga, Gap, όλοι έκοψαν τους δεσμούς, αποδεικνύοντας ειρωνικά ότι, ναι, μπορείς να χάσεις τη συνεργασία σου με την Adidas λέγοντας τέτοια πράγματα.
Απτόητος, τον περασμένο Φεβρουάριο, ο ράπερ αποκάλεσε τον αντισημιτισμό «ψέμα που το έφτιαξαν οι Εβραίοι» και σε μία ανάρτηση που έκτοτε διέγραψε, διακήρυξε ότι «δεν θα ζητήσει ποτέ συγγνώμη» για τα μισαλλόδοξα σχόλιά του.
Το νέο ντοκιμαντέρ, λοιπόν, δεν αποκαλύπτει απλώς τις σκέψεις του Kanye West, αλλά φωτίζει τη συνταγή της τραγωδίας του. Παρουσιάζει έναν καλλιτέχνη που, στην προσπάθειά του να αποδείξει ότι κανείς δεν μπορεί να ελέγξει τη σκέψη του, καταλήγει να υιοθετεί την πιο τοξική ρητορική μίσους.
Η εμμονή του με την απόλυτη ελευθερία του λόγου τον οδήγησε στο να υπερασπίζεται το δικαίωμά του να λέει τα πιο ανείπωτα πράγματα, αγνοώντας το κόστος για τους άλλους και, τελικά, για τον ίδιο.
Ο αγώνας του ενάντια στον «Μεγάλο Αδελφό» του Όργουελ μοιάζει περισσότερο με έναν πόλεμο εναντίον του εαυτού του, όπου κάθε νίκη είναι στην πραγματικότητα μία ακόμα ήττα.
