Στα τέλη του 2027, οι θαυμαστές του «Ziggy Stardust» θα έχουν την ευκαιρία να περπατήσουν στο σπίτι όπου ο έφηβος David Jones μεταμορφώθηκε στο απόλυτο είδωλο David Bowie, καθώς το πατρικό του στο Νότιο Λονδίνο αποκαθίσταται στην αρχική του μορφή και ανοίγει για το κοινό.
Το βράδυ της 6ης Ιουλίου 1972, χιλιάδες νέοι σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο είδαν τη ζωή τους να αλλάζει αμετάκλητα, όταν η εικόνα του David Bowie να ερμηνεύει το «Starman» στην εκπομπή «Top of the Pops» εισέβαλε στα σαλόνια τους. Ήταν η στιγμή που η glam rock προσγειώθηκε στη γη. Ωστόσο, η πραγματική πολιτιστική μεταστροφή του ίδιου του καλλιτέχνη είχε συμβεί χρόνια νωρίτερα, σε ένα μικρό, ταπεινό δωμάτιο στο Μπρόμλεϊ.
Καθώς πλησιάζουμε στη δέκατη επέτειο από τον θάνατο του Bowie αυτό το Σαββατοκύριακο (θα γιόρταζε τα 79α γενέθλιά του την Πέμπτη), το Heritage of London Trust προχώρησε σε μία ιστορική ανακοίνωση: απέκτησε το απλό, διώροφο σπίτι στην οδό 4 Plaistow Grove στο Μπρόμλεϊ, όπου ο Bowie έζησε από το 1955 έως το 1968. Στόχος είναι, μέχρι το τέλος του 2027, οι θαυμαστές του να μπορούν να πατήσουν στα ίδια πατώματα όπου ο νεαρός David Jones ονειρεύτηκε για πρώτη φορά τα αστέρια.
Η εμπειρία αναμένεται να είναι καθηλωτική, εστιάζοντας κυρίως στο μικροσκοπικό εφηβικό υπνοδωμάτιο του καλλιτέχνη, διαστάσεων περίπου 2,7 επί 3 μέτρα. Για τον Bowie, αυτός ο χώρος δεν ήταν απλώς τέσσερις τοίχοι, αλλά το καταφύγιο της φαντασίας του.
Σε μία σπάνια εξομολόγηση το 1990, ο ίδιος είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Περνούσα τόσο πολύ χρόνο στο υπνοδωμάτιό μου. Ήταν πραγματικά ολόκληρος ο κόσμος μου. Είχα βιβλία εκεί πάνω, τη μουσική μου εκεί πάνω, το πικάπ μου. Πηγαίνοντας από τον κόσμο μου στον επάνω όροφο προς τον δρόμο, έπρεπε να περάσω μέσα από αυτήν την “νεκρή ζώνη” του καθιστικού».
Το να στέκεσαι σε αυτό το δωμάτιο σήμερα προκαλεί δέος, όπως επισημαίνει ο Geoffrey Marsh, ο άνθρωπος που συν-επιμελήθηκε την τεράστιας επιτυχίας έκθεση «David Bowie Is» στο μουσείο V&A το 2013 και ο οποίος θα αναλάβει την επιμέλεια της αποκατάστασης του σπιτιού.
«Σκέφτεσαι, κάποιος που δεν είχε μεγάλα πλεονεκτήματα, που προερχόταν από μία συνηθισμένη οικογένεια, πήγε σε ένα συνηθισμένο σχολείο – τι ήταν αυτό που συνέβη εκεί και δημιούργησε αυτή την κινητήρια φιλοδοξία να πετύχει, να θέλει να γίνει αστέρι, και το οποίο τον οδήγησε κατευθείαν σε αυτό;» αναρωτιέται ο Marsh.
Το σπίτι δεν θα είναι απλώς ένα άδειο κέλυφος. Η εμπειρία θα εμπλουτιστεί με αρχειακό υλικό που δεν έχει δει ποτέ το φως της δημοσιότητας, συμπεριλαμβανομένων των βιβλίων του Bowie από τις εκδόσεις Observer σχετικά με τη μουσική και την αρχιτεκτονική.
«Σε ένα από αυτά, έχει γράψει τα αποτελέσματα των εξετάσεών του στο οπισθόφυλλο», αποκαλύπτει ο Marsh. «Έχει γράψει επίσης το όνομά του ως David Jones Jr, επειδή περνούσε αυτή τη φάση αγάπης για την Americana, οπότε έδωσε στον εαυτό του τον τίτλο Jr για να δείξει την αφοσίωσή του. Αυτό είναι πολύ μαγικό».

Ένα από τα πιο συγκινητικά εκθέματα που θα επιστρέψουν στη φυσική τους θέση είναι μία φωτογραφία του ειδώλου του, Little Richard. Ο Bowie την είχε κόψει όταν ήταν περίπου 10 ή 11 ετών και την είχε κολλήσει στον τοίχο του υπνοδωματίου του. Αυτή η εικόνα τον ακολουθούσε σε όλη του τη ζωή.
«Την είχε πάντα στον τοίχο στο διαμέρισμά του, μέχρι που πέθανε», σημειώνει ο Marsh. «Αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι ότι πρόκειται για μία άμεση σύνδεση πίσω στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και στον Little Richard ως αυτόν τον εξαιρετικό αστέρα». Στο χώρο θα φιλοξενηθούν επίσης τα singles του Elvis Presley που άκουγε ο Bowie – μερικά από τα οποία του τα είχε φέρει ο πατέρας του, ο οποίος εργαζόταν για το ίδρυμα Dr Barnardo’s.
Για την ακριβή αναπαράσταση της ατμόσφαιρας, πολύτιμη είναι η βοήθεια ζώντων φίλων του καλλιτέχνη. Ανάμεσά τους, ο καλλιτέχνης και μουσικός George Underwood – ο άνθρωπος που σε έναν καυγά στο σχολείο γρονθοκόπησε τον Bowie προκαλώντας τη μόνιμη διαστολή της κόρης του ματιού του, χαρίζοντάς του το χαρακτηριστικό βλέμμα με τα ανόμοια μάτια – καθώς και η ηθοποιός Dana Gillespie.
«Η Dana θυμάται να πηγαίνει εκεί και να της σερβίρουν σάντουιτς με τόνο», αναφέρει ο Marsh. «Προερχόταν από ένα είδος αριστοκρατικής ανατροφής, οπότε νομίζω ότι υπέστη ένα αρκετά μεγάλο σοκ».
Η χρηματοδότηση του εγχειρήματος έχει ήδη εξασφαλίσει μία αρχική επιχορήγηση ύψους 500.000 λιρών από το Jones Day Foundation, τον φιλανθρωπικό βραχίονα της δικηγορικής εταιρείας Jones Day, ενώ αυτόν τον μήνα ξεκινά και εκστρατεία συγκέντρωσης πόρων από το κοινό.
Η ομάδα αποκατάστασης, που περιλαμβάνει τον Marsh, το Trust και τους αρχιτέκτονες συντήρησης Julian Harrap (γνωστούς για τη δουλειά τους στο Sir John Soane’s Museum), έχει θέσει έναν φιλόδοξο στόχο: να επαναφέρει το σπίτι ακριβώς στην κατάσταση που βρισκόταν γύρω στο 1963, όταν ο Bowie ήταν 16 ετών.
«Πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός γιατί μπορεί να υπάρχουν στοιχεία όπως η ταπετσαρία και τα χρώματα βαφής θαμμένα κάτω από τις σύγχρονες διακοσμήσεις», εξηγεί ο Marsh. «Πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε αποξήλωση, θα γίνει μία έρευνα που θα εξετάσει όλα αυτά».
Ωστόσο, το όραμα δεν περιορίζεται στη δημιουργία ενός μαυσωλείου. Το σπίτι θα φιλοξενήσει εργαστήρια δημιουργικότητας και δεξιοτήτων για νέους, εμπνευσμένα από το κίνημα Arts Lab του Μπέκενχαμ στο οποίο συμμετείχε ο Bowie. Το πρόγραμμα θα τρέξει μέσω του σχήματος «Proud Places» του Trust, το οποίο έχει ήδη εμπλέξει πάνω από 10.000 νέους Λονδρέζους σε έργα τοπικής κληρονομιάς.
«Δεν στοχεύει απλώς στο να είναι ένα μνημείο για την εξαιρετική δημιουργικότητα του David», τονίζει ο Marsh. «Η μουσική βιομηχανία μπορεί να είναι ιδιαίτερα δυσνόητη αν είσαι έφηβος, οπότε μέρος του έργου είναι να δουλέψουμε με νέους ανθρώπους και να τους δείξουμε τους κινητήριους μοχλούς που βοήθησαν τον David να πετύχει, και οι οποίοι ελπίζουμε να βοηθήσουν κι αυτούς να πετύχουν. Είναι μία πλατφόρμα για το μέλλον».
Φυσικά, το έργο θα απαιτήσει δημόσια διαβούλευση και πολεοδομικές εγκρίσεις, καθώς θα χρειαστεί να αναιρεθούν πολλές μεταγενέστερες παρεμβάσεις. Όταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Bowie, ο Terry, εκδιώχθηκε από το σπίτι, τα δύο υπνοδωμάτια του ορόφου ενώθηκαν, ενώ υπάρχει και μία επέκταση της δεκαετίας του 1970 που πρέπει να κατεδαφιστεί.
«Και φυσικά», προσθέτει ο Marsh, «τη δεκαετία του 1960 δεν θα είχε εσωτερική τουαλέτα ή μπάνιο, οπότε όλα αυτά πρέπει να αφαιρεθούν». Ο Marsh ελπίζει στη στήριξη της τοπικής κοινωνίας: «Έχουν ήδη ένα διάσημο σπίτι εκεί: [αυτό του] Κάρολου Δαρβίνου. Νομίζω ότι ο David θα είναι μία καλή αντίθεση».
Το οίκημα αποτελεί και ένα μάθημα για την ιστορία του real estate του Λονδίνου. Οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες, που ζούσαν εκεί από το 1970, αναγκάστηκαν να το πουλήσουν λόγω της «απίστευτα απότομης σκάλας» που δεν ήταν πλέον βιώσιμη για την ηλικία τους. Αν και η τιμή πώλησης στο Trust δεν έγινε γνωστή, η ιστοσελίδα Zoopla δείχνει ότι ένα γειτονικό σπίτι ενός υπνοδωματίου πωλήθηκε τον Αύγουστο για 520.000 λίρες, έχοντας αγοραστεί για μόλις 80.000 λίρες το 1997.

Ήταν όμως ο Bowie ευτυχισμένος στην οδό Plaistow Grove; «Αυτή είναι μία πολύ δύσκολη ερώτηση», απαντά ο Marsh. Ενώ ο πατέρας του, Haywood, ήταν υποστηρικτικός – έχοντας εμπειρία από τη διοίκηση ενός κλαμπ στο Σόχο τη δεκαετία του ’30 – οι σχέσεις με τη μητέρα του, Margaret, ήταν πιο περίπλοκες.
«Συνήθιζε να λέει ότι αποσυρόταν στο υπνοδωμάτιό του για να ξεφύγει από το καθιστικό. Και νομίζω ότι αυτό είναι μέρος του λόγου που απέκτησε αυτή την τεράστια φιλοδοξία – καθισμένος στο υπνοδωμάτιό του, συχνά μόνος. Οι συμμαθητές του συχνά του ζητούσαν να βγουν έξω κι εκείνος έλεγε: “Όχι, θα μείνω σπίτι να σκεφτώ και να δουλέψω”».
Κοιτάζοντας φωτογραφίες του Bowie στα 16 του, ο Marsh διακρίνει αυτή την ασυνήθιστη αίσθηση κατεύθυνσης. «Κοιτάζει κατευθείαν μέσα από τον φακό της κάμερας προς εσένα. Είναι απλά απίστευτο για έναν 16χρονο, σε μία εποχή πριν από τα boybands και όλα τα υπόλοιπα, τους στυλίστες και τους ανθρώπους της μόδας. Δημιούργησε το δικό του χτένισμα, τα σκηνικά, πήρε όλες τις αποφάσεις για τα ρούχα. Τα είχε σκεφτεί όλα από την πρώιμη εφηβεία του».
Σε μία προσπάθεια να αναβιώσει η αυθεντική αισθητική της εποχής, ο Marsh απευθύνει κάλεσμα στο κοινό. Ζητά από τον κόσμο να εξετάσει προσεκτικά τις φωτογραφίες του νεαρού Bowie στο σπίτι: αν κάποιος έχει ξεχασμένα ρολά ταπετσαρίας στη σοφίτα που ταιριάζουν με αυτά των φωτογραφιών, καλείται να βοηθήσει.
«Το άλλο θέμα είναι ότι η κυρία Jones χάρισε και πούλησε αντικείμενα το 1970 όταν έφυγε από το σπίτι. Οπότε αν κάποιος στο Μπρόμλεϊ, ή οπουδήποτε αλλού, έχει κάτι που ξέρει ότι προέρχεται από το σπίτι, θα μας ενδιέφερε πολύ».
Η αποκατάσταση του 4 Plaistow Grove δεν είναι απλώς μία αρχιτεκτονική παρέμβαση. Είναι η διατήρηση ενός ιερού χώρου για τη βρετανική –και παγκόσμια– μουσική ιστορία. Είναι το σημείο μηδέν, όπου ένα αγόρι ονόματι David Jones αποφάσισε να μην συμβιβαστεί με την πεζή πραγματικότητα της μεταπολεμικής Αγγλίας και άρχισε να υφαίνει τον μύθο που θα άλλαζε για πάντα την ποπ κουλτούρα. Από το 2027, αυτό το «εργαστήριο ονείρων» θα είναι ανοιχτό για όλους.
