Σε ένα μακροσκελές και συναισθηματικά φορτισμένο δοκίμιο, ο Bono των U2 παραλληλίζει τον Παλαιστίνιο κρατούμενο με τον Νέλσον Μαντέλα, καταγγέλλει τις συνθήκες κράτησής του και απευθύνει έκκληση στο Ισραήλ για μία γενναία πολιτική κίνηση που θα μπορούσε να ξεμπλοκάρει τη λύση των δύο κρατών.
Όταν ο Bono των U2 μιλάει, ο κόσμος τείνει να ακούει. Όχι μόνο επειδή είναι ο ηγέτης ενός από τα μεγαλύτερα συγκροτήματα στην ιστορία της rock, αλλά επειδή εδώ και δεκαετίες έχει χτίσει το προφίλ ενός ακτιβιστή που δεν διστάζει να τοποθετηθεί σε φλέγοντα γεωπολιτικά ζητήματα, ακόμη και όταν αυτά είναι ναρκοθετημένα.
Αυτή τη φορά, ο Ιρλανδός καλλιτέχνης στρέφει το βλέμμα του στην καρδιά της Μέσης Ανατολής και, μέσω ενός εκτενούς δοκιμίου στο έγκριτο περιοδικό The Atlantic, ζητά την άμεση απελευθέρωση του Παλαιστίνιου κρατούμενου Marwan Barghouti.
Η παρέμβαση του Bono έρχεται σε μία κρίσιμη χρονική συγκυρία, με τον τραγουδιστή να υποστηρίζει σθεναρά ότι «και οι δύο πλευρές πρέπει να εκπροσωπούνται από ηγέτες που θεωρούνται νομιμοποιημένοι στις κοινότητές τους».
Η επιλογή του προσώπου δεν είναι τυχαία. Ο Barghouti, ο οποίος βρίσκεται φυλακισμένος στο Ισραήλ από το 2002, αποτελεί για πολλούς Παλαιστίνιους σύμβολο αντίστασης, ενώ συχνά αναφέρεται από διεθνείς παρατηρητές ως ο «Παλαιστίνιος Μαντέλα».
Για να κατανοήσει κανείς τη βαρύτητα της δήλωσης του Bono, πρέπει να κοιτάξει το ιστορικό του κρατούμενου. Ο Barghouti εκτίει πέντε φορές ισόβια κάθειρξη συν 40 χρόνια, έχοντας καταδικαστεί το 2004 για πέντε κατηγορίες δολοφονίας που σχετίζονται με επιθέσεις κατά τη διάρκεια της δεύτερης Παλαιστινιακής Ιντιφάντα.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Ιρλανδός σταρ, επικαλούμενος και δημοσιεύματα του The Irish Independent, ο Barghouti αρνήθηκε να συμμετάσχει στη δίκη, δεν αναγνώρισε τη νομιμότητα του δικαστηρίου και αρνήθηκε κάθε εμπλοκή στις κατηγορίες που του αποδόθηκαν.
Στο κείμενό του, ο Bono δεν περιορίζεται μόνο στην πολιτική διάσταση, αλλά εστιάζει έντονα και στην ανθρωπιστική πλευρά, εκφράζοντας την ανησυχία του για την ασφάλεια του Barghouti εντός των φυλακών.
«Τους τελευταίους μήνες, παρά τις αναφορές για έναν βάναυσο ξυλοδαρμό που τον άφησε αναίσθητο, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι εξακολουθούν να αρνούνται να επιτρέψουν στην οικογένεια του Marwan ή στη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού να τον επισκεφθούν και να επαληθεύσουν την κατάστασή του, επιτρέποντας μόνο στον δικηγόρο του σπανιότατες επισκέψεις», γράφει χαρακτηριστικά.
Η αγανάκτησή του είναι προφανής όταν προσθέτει: «Αυτό είναι εξωφρενικό. Θα πρέπει να επιτραπεί αμέσως στη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού να τον δει».
Η επιχειρηματολογία του Bono ενισχύεται από τη διεθνή κοινότητα. Ο ίδιος υπενθυμίζει ότι η Διακοινοβουλευτική Ένωση (Inter-Parliamentary Union), ένας οργανισμός που αποτελείται από περισσότερα από 180 εθνικά κοινοβούλια, έχει διακηρύξει ότι η δίκη του Barghouti παραβίασε το διεθνές δίκαιο.
«Δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει, λοιπόν, το γεγονός ότι εκατοντάδες καλλιτέχνες και ακτιβιστές και άλλοι έχουν ζητήσει από τα Ηνωμένα Έθνη να βοηθήσουν στην εξασφάλιση της ελευθερίας του Barghouti», σημειώνει, αναφερόμενος σε κινήσεις από άλλα μουσικά σχήματα, όπως οι Fontaines D.C., που έχουν επίσης ενώσει τις φωνές τους για τον ίδιο σκοπό.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην ομάδα The Elders –τους πρώην παγκόσμιους ηγέτες που λειτουργούν ατύπως ως μία συλλογική πολιτική συνείδηση– οι οποίοι επικαλούνται το πνεύμα του Νέλσον Μαντέλα και του Desmond Tutu ζητώντας την απελευθέρωσή του.
Σύμφωνα με τον Bono, «οι Elders, για παράδειγμα, επιμένουν ότι ο Barghouti πρέπει να απελευθερωθεί ώστε να μπορέσει να παίξει έναν “ηγετικό ρόλο” στην αναβίωση μιας λύσης δύο κρατών και στην προώθηση της ειρήνης, της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας τόσο για τους Ισραηλινούς όσο και για τους Παλαιστίνιους».
Η πολιτική οξυδέρκεια του Bono διαφαίνεται στον τρόπο που αναλύει τον ρόλο που θα μπορούσε να παίξει ο Barghouti στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τον περιγράφει ως τον άνθρωπο που «ίσως είναι ο μόνος που θα μπορούσε να ισχυριστεί αξιόπιστα ότι εκπροσωπεί έναν ευρύ συνασπισμό Παλαιστινίων, ο οποίος θα μπορούσε να μιλήσει γι’ αυτούς σε ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων και εντός των δικών τους ακανόνιστων συνόρων».
Η σύγκριση με τον Νέλσον Μαντέλα είναι ευθεία και τολμηρή: όπως ο πρώην Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, έτσι και ο Barghouti «είναι ένας άνθρωπος που έχει αναγνωρίσει τη νομιμοποιημένη ύπαρξη του Άλλου».
Ωστόσο, αυτή ακριβώς η μετριοπάθεια και η πιθανή αποτελεσματικότητα του Barghouti είναι που τον καθιστούν «απειλή» για τους σκληροπυρηνικούς κύκλους του Ισραήλ. Ο Bono δεν διστάζει να κατονομάσει τους υπεύθυνους, εξαπολύοντας δριμεία επίθεση κατά της ακροδεξιάς πτέρυγας της ισραηλινής κυβέρνησης.
«Ο Barghouti είναι διαφορετικός, και γι’ αυτό οι δεξιοί Ισραηλινοί, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού, που φοβούνται τη λύση των δύο κρατών, τον θεωρούν τόσο επικίνδυνο», εξηγεί.
Σχολιάζοντας τις εμπρηστικές δηλώσεις του Υπουργού Εθνικής Ασφάλειας, Itamar Ben-Gvir, ο οποίος έφτασε στο σημείο να προτείνει την εκτέλεση του κρατούμενου, ο Bono γράφει με αφοπλιστική ειλικρίνεια: «Και γι’ αυτό αυτή την εβδομάδα ο Υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Itamar Ben-Gvir έφτασε στο σημείο να προτείνει να εκτελεστεί ο Marwan. Ας είμαστε ειλικρινείς… Αυτό που πραγματικά θέλει είναι να εκτελεστεί η ειρηνευτική διαδικασία».
Η στάση του Bono δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Ο τραγουδιστής έχει κρατήσει μία συνεπή, αν και συχνά δύσκολη, ισορροπία, καταδικάζοντας τη βία από όπου κι αν προέρχεται.
Τον περασμένο Αύγουστο, είχε δηλώσει ότι οι ενέργειες του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου «μοιάζουν πλέον με αχαρτογράφητα νερά», ενώ είχε επαναλάβει την καταδίκη του για τις «διαβολικές» και «κακές» ενέργειες της Χαμάς.
Παράλληλα όμως, τόνισε ότι «δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τη βαρβαρότητα που ο Νετανιάχου και η ακροδεξιά κυβέρνησή του έχουν επιβάλει στον παλαιστινιακό λαό… στη Γάζα… στη Δυτική Όχθη. Και όχι μόνο από τις 7 Οκτωβρίου, αλλά και πολύ πριν από αυτήν».
Η μνήμη των θυμάτων της 7ης Οκτωβρίου 2023 παραμένει ζωντανή στις δημόσιες εμφανίσεις του. Λίγο μετά την επίθεση της Χαμάς, κατά τη διάρκεια των συναυλιών των U2 στο Sphere του Λας Βέγκας, είχε αφιερώσει το εμβληματικό «Pride (In the Name of Love)» στα θύματα, κάνοντας έκκληση για μη βίαιη λύση.
Αργότερα, τον Μάιο του 2025, στα βραβεία Ivor Novello, είχε ασκήσει κριτική τόσο στη Χαμάς όσο και στον Νετανιάχου, χαρακτηρίζοντας ορισμένους από τους υπουργούς του τελευταίου ως «ακροδεξιούς φονταμενταλιστές».
Ο επίλογος του δοκιμίου του στο The Atlantic συνοψίζει την ουσία της πολιτικής του σκέψης, η οποία υπερβαίνει τα στενά όρια της μουσικής βιομηχανίας και αγγίζει την ουσία της διπλωματίας. Για τον Bono, ο Barghouti «πρόκειται να είναι ένας ηγέτης με όραμα, ένας με αξιοπιστία ανάμεσα στον δικό του λαό, και ανάμεσα στους αντιπάλους του».
Η κατακλείδα του κειμένου του είναι μία προσευχή και ταυτόχρονα μία πολιτική εντολή: «Τόσο οι Ισραηλινοί όσο και οι Παλαιστίνιοι έχουν συμφέρον να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η προσευχή μας είναι να είναι σωματικά και ψυχικά υγιής ώστε να το κάνει, και αυτός και η ηγεσία του Ισραήλ να είναι πράγματι δεσμευμένοι στην ιδέα ότι δεν υπάρχει μέλλον για το Ισραήλ ή την Παλαιστίνη μόνους τους».
Και καταλήγει με τρεις φράσεις που αντηχούν σαν στίχοι ενός ακόμα μη γραμμένου τραγουδιού των U2: «Απελευθερώστε τον. Και αφήστε και τις δύο πλευρές επιτέλους να ξεκινήσουν ξανά. Ξανά».
