Εν μέσω της διαδικτυακής διαμάχης για το νέο άλμπουμ της Taylor Swift, ο Charlie Puth εξηγεί γιατί η γραμμή μεταξύ έμπνευσης και κλοπής είναι πιο θολή από ό,τι νομίζουμε.
Καθώς οι χρήστες του TikTok διασταυρώνουν τα ξίφη τους για το αν τα νέα τραγούδια της Taylor Swift θυμίζουν παλαιότερες κλασικές επιτυχίες, ο Charlie Puth παρεμβαίνει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να εξηγήσει πώς πραγματικά λειτουργεί η σύνθεση τραγουδιών, υπενθυμίζοντας στο κοινό ότι «υπάρχουν μόνο 12 νότες σε μία κλίμακα» και ότι οι άνθρωποι πρέπει να «σταματήσουν να δαιμονοποιούν» τα παρόμοια τραγούδια.
Το βίντεο – παρέμβαση του τραγουδιστή, που αναρτήθηκε στο TikTok, έρχεται ως απάντηση στην έντονη διαδικτυακή συζήτηση που έχει ξεσπάσει εδώ και λίγες ημέρες για αρκετά κομμάτια από το νέο άλμπουμ της Swift με τίτλο «The Life Of A Showgirl». Μεταξύ των ισχυρισμών, κυριαρχεί η άποψη ότι το τραγούδι της «Wood» δανείζεται υπερβολικά πολλά στοιχεία από τον ήχο του «I Want You Back» των The Jackson 5.
Ο Puth δεν αναφέρει ποτέ ονομαστικά ούτε τη Swift ούτε το νέο της άλμπουμ, αλλά διευκρινίζει ότι δημιούργησε το βίντεο επειδή «τελευταία γίνεται πολλή συζήτηση για το πότε δύο τραγούδια έχουν παρόμοιες μελωδίες».
«Υπάρχουν μόνο 12 νότες σε μία κλίμακα», υπενθύμισε ο Charlie Puth στους ακολούθους του, μετρώντας τις σε ένα πιάνο. «Έτσι, όταν γράφεις ένα νέο τραγούδι, είναι αναπόφευκτο να υπάρξουν ομοιότητες με ένα παλαιότερο».
Το βίντεο του Puth επικεντρώνεται στο ζήτημα του «interpolation» – της σκόπιμης χρήσης υπαρχόντων μουσικών στοιχείων από ένα προγενέστερο τραγούδι κατά τη σύνθεση ενός νέου. Αυτό συχνά συγχέεται με το sampling, το οποίο περιλαμβάνει την προσθήκη ενός αυτούσιου αποσπάσματος μιας ηχογράφησης σε μία νέα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ομοιότητες μεταξύ δύο μελωδιών μετατρέπονται σε κανονικό interpolation μόνο όταν φτάσουν τις πέντε συνεχόμενες πανομοιότυπες νότες. Κάτω από αυτό το όριο, λέει, μία ακολουθία από ίδιες νότες είναι απλώς αυτό — ένα κοινό μουσικό εργαλείο από ένα κοινό πολιτισμικό οπλοστάσιο που δεν χρειάζεται να αποδοθεί ως πνευματική ιδιοκτησία ή να αδειοδοτηθεί.
Για να το καταστήσει σαφές, συνέκρινε ένα τραγούδι των Fifth Harmony με ένα τραγούδι της Hailee Steinfeld, επισημαίνοντας ότι ξεκινούν με τέσσερις πανομοιότυπες νότες αλλά στη συνέχεια διαχωρίζονται σε διαφορετικές ηχητικές κατευθύνσεις: «Σε αυτή την περίπτωση, λοιπόν, δεν υπάρχει interpolation!», δήλωσε ο Puth. Στη συνέχεια, το αντιπαρέβαλε με την επιτυχία «Feel It Still» των Portugal. The Man, η οποία δανείστηκε εκτενώς στοιχεία από ένα R&B τραγούδι της δεκαετίας του 1960 — και το αναφέρει ρητά στους συντελεστές. «Σε εκείνη την περίπτωση, έχουμε interpolation», είπε.
Ωστόσο, ενώ η ανάλυση του Charlie Puth προσφέρει μία πολύτιμη ματιά στις πρακτικές της βιομηχανίας από την οπτική γωνία ενός παραγωγικού τραγουδοποιού, δεν αντικατοπτρίζει με ακρίβεια την πραγματική νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων, η οποία καθορίζει πότε ένας καλλιτέχνης πρέπει να πληρώσει και να αναφέρει τη χρήση υπάρχοντος υλικού.
Δεν υπάρχει απαράβατος κανόνας για τον αριθμό από νότες που συνιστούν παραβίαση, και τα δικαστήρια συνήθως εξετάζουν μία ευρύτερη ανάλυση, συμπεριλαμβανομένων των ομοιοτήτων σε άλλα μουσικά στοιχεία και του κατά πόσον το πρωτότυπο τραγούδι είναι καν αρκετά μοναδικό ώστε να δικαιούται προστασία πνευματικών δικαιωμάτων.
Η εύρεση αυτής της πραγματικής νομικής διαχωριστικής γραμμής είναι πολύ πιο δύσκολη από ό,τι την παρουσιάζει ο Charlie Puth.
Το 2015, ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε ότι το «Blurred Lines» των Robin Thicke και Pharrell Williams είχε παραβιάσει τα δικαιώματα του «Got To Give It Up» του Marvin Gaye — μία ετυμηγορία που θεωρήθηκε ευρέως ότι διευκόλυνε τις αγωγές για παρόμοια τραγούδια. Όμως, σε μία απόφαση του 2022, εφετείο απάλλαξε την Katy Perry από την κατηγορία ότι είχε αντιγράψει ένα μέρος του «Dark Horse» από ένα παλαιότερο τραγούδι, κρίνοντας ότι οι καλλιτέχνες πρέπει να είναι ελεύθεροι να επαναχρησιμοποιούν κοινές μουσικές φράσεις.
Αντιμέτωποι με αυτή την αβεβαιότητα, πολλοί καλλιτέχνες, τραγουδοποιοί και δισκογραφικές εταιρείες απλώς επιλέγουν την οδό της ασφάλειας, προσφέροντας άδειες interpolation και credits σε κάθε περίπτωση που είναι έστω και νομικά αμφισβητήσιμη. Γι’ αυτόν τον λόγο η Olivia Rodrigo ανέφερε τους Paramore στο «Good 4 U» της, και γι’ αυτό ο Sam Smith αποφάσισε να προσθέσει σχετική αναφορά στο «Stay With Me» του λόγω ομοιοτήτων με το τραγούδι «I Won’t Back Down» του Tom Petty από το 1989.
Στην περίπτωση της Taylor Swift, οι συγκρίσεις μεταξύ του «Wood» και του «I Want You Back» έχουν προκαλέσει τη μεγαλύτερη συζήτηση. Αλλά οι διαδικτυακοί ντετέκτιβ έχουν επίσης εξετάσει τις επικαλύψεις μεταξύ του «The Life Of A Showgirl» και του «Cool» των Jonas Brothers, καθώς και του «Actually Romantic» και του «Where Is My Mind» των Pixies. (Το «Father Figure» του άλμπουμ είναι ένα ξεκάθαρο interpolation της ομώνυμης επιτυχίας του George Michael από το 1988, εγκεκριμένο από τους διαχειριστές της περιουσίας του εκλιπόντος τραγουδιστή.)
Σε αντίθεση με την ξεκάθαρη ανάλυση που εξηγεί ο Charlie Puth στο βίντεό του, το αν κάποιο από αυτά τα τραγούδια απαιτούσε πράγματι άδεια interpolation ή credit από την Taylor Swift είναι ένα ερώτημα που μόνο ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο θα μπορούσε να αποφασίσει μετά από χρόνια δικαστικής διαμάχης. Κανένας από τους καλλιτέχνες πίσω από τα επίμαχα τραγούδια δεν την έχει απειλήσει δημόσια με τέτοια αγωγή, ούτε καν έχει αναφέρει τις ομοιότητες.
Για χρόνια, βετεράνοι τραγουδοποιοί όπως ο Ed Sheeran έχουν εκφράσει τη δυσφορία τους για τον τρόπο με τον οποίο τα παρόμοια τραγούδια αντιμετωπίζονται αντανακλαστικά ως κλοπή. Οι αγωγές πνευματικών δικαιωμάτων για τέτοιες περιπτώσεις έχουν πολλαπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, στοχεύοντας την Dua Lipa, τη Miley Cyrus και τον ίδιο τον Sheeran αρκετές φορές.
Και αυτή η βιασύνη για δικαστική διαμάχη αναμφίβολα τροφοδοτείται από τον τρόπο που το ζήτημα συζητείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε πλατφόρμες όπως το YouTube, όπου βίντεο – mashups που αναρτώνται από μη ειδικούς συχνά υπονοούν νομική παράβαση.
«Υπάρχουν συγκεκριμένες νότες και πολύ λίγες συγχορδίες που χρησιμοποιούνται στην pop μουσική», είχε δηλώσει ο Ed Sheeran το 2022, αφού κέρδισε μία τέτοια υπόθεση. «Η σύμπτωση είναι αναπόφευκτη όταν κυκλοφορούν 60.000 τραγούδια κάθε μέρα στο Spotify. Αυτό σημαίνει 22 εκατομμύρια τραγούδια τον χρόνο και υπάρχουν μόνο 12 διαθέσιμες νότες».
Στο βίντεό του, ο Charlie Puth απηχεί τα ίδια συναισθήματα. Αν και δεν εμβαθύνει στις νομικές λεπτομέρειες του πότε απαιτούνται άδειες, υποστηρίζει ευρύτερα ότι η καλόπιστη επικάλυψη είναι αναπόφευκτη στη σύγχρονη μουσική και δεν πρέπει να θεωρείται εσκεμμένη αντιγραφή ή κλοπή.
«Αν μπορούσα απλώς να πω το εξής: Μερικές φορές οι καλλιτέχνες θα κάνουν κατά λάθος interpolation ο ένας στον άλλον, και σχεδόν ποτέ δεν γίνεται με κακόβουλη πρόθεση», λέει στο βίντεο του TikTok. «Πρέπει πραγματικά να σταματήσουμε να δαιμονοποιούμε αυτό το φαινόμενο όταν συμβαίνει. Τα interpolations και τα samplings, αυτά συμβαίνουν εδώ και πολύ καιρό, και μερικά σπουδαία μουσικά κομμάτια έχουν προκύψει εξαιτίας τους».
Σε τελική ανάλυση, η παρέμβαση του Charlie Puth δεν αφορά απλώς την υπεράσπιση ενός μεμονωμένου καλλιτέχνη, αλλά τη διάσωση της ίδιας της δημιουργικής διαδικασίας από έναν ολοένα και πιο εχθρικό δημόσιο διάλογο.
Σε μία εποχή όπου η ψηφιακή τεχνολογία επιτρέπει την άμεση σύγκριση και την ταχύτατη κρίση, η λεπτή γραμμή μεταξύ πολιτισμικής συνομιλίας, έμπνευσης και παράβασης κινδυνεύει να σβηστεί. Η έκκλησή του αποτελεί μία αναγκαία υπενθύμιση ότι η μουσική, ως ζωντανός οργανισμός, αναπνέει μέσα από την επανάληψη και την αναδιαμόρφωση, και ότι η καχυποψία δεν πρέπει να γίνει το κυρίαρχο συναίσθημα που καθορίζει τον τρόπο που την ακούμε και τη δημιουργούμε.
@charlieputh Professor Puth Ep. 8
