Στο πρώτο του άλμπουμ μετά την πανδημία, ο David Byrne αποδομεί με χιούμορ και τρυφερότητα τις παραδοξότητες της σύγχρονης ζωής.
Ο David Byrne έχει προ πολλού ξεπεράσει τον χαρακτηρισμό του «εκκεντρικού τύπου από εκείνο το αγαπημένο, ιστορικό rock συγκρότημα». Στη συνείδηση του κοινού, είναι πλέον κάτι πολύ περισσότερο: ένας δημόσιος διανοούμενος, ένας υπέρμαχος της αστικής βελτίωσης και της πολυπολιτισμικής συνεργασίας, ένας γκριζομάλλης γκουρού της τέχνης, ένας ποιητής της σύγχρονης νευροδιαφορετικότητας.
Με το μνημειώδες «American Utopia», μεταμορφώθηκε σε έναν είδος κοσμικού ιερέα, έναν οδηγό που με μία ανόητη αίσθηση του χιούμορ προσέφερε ελπίδα και σοφία σε έναν κόσμο που γινόταν όλο και πιο τρομακτικός.
Λοιπόν, ο κόσμος είναι ακόμα τρομακτικός. Και η απάντηση του Byrne στο πρώτο του άλμπουμ με πρωτότυπο υλικό από την προ-πανδημίας εποχή; Η μουσική κωμωδία.
Στο νέο του δίσκο, «Who Is The Sky?», ο David Byrne βουτά με τα μούτρα στο παράλογο.
«Συνάντησα τον Βούδα σε ένα πάρτι στο κέντρο», μας ανακοινώνει στο ομώνυμο τραγούδι. «Κρεμόταν δίπλα στα γλυκά και τα καναπεδάκια / Απλώς γέμιζε τον εαυτό του σαν να μην υπήρχε αύριο / Με ένα μακάριο χαμόγελο σε όλο του το πρόσωπο».
Όταν ο Byrne εκφράζει την υπαρξιακή του ανησυχία, η θεότητα τον αποστομώνει: «Έπρεπε να αποσυρθώ από αυτή την επιχείρηση της φώτισης / Δεν έχω τις απαντήσεις… οπότε εδώ, πάρε ένα κομμάτι από αυτή την μπλε τάρτα βατόμουρο!».
Αυτή η παιχνιδιάρικη διάθεση διατρέχει ολόκληρο το άλμπουμ. Στο «The Avant Garde», ο πρώην φοιτητής καλών τεχνών παθαίνει καλλιτεχνική κρίση, ομοιοκαταληκτώντας το «I saw a woman in a leotard» (Είδα μία γυναίκα με κορμάκι) με το «I’m not sure how I feel ‘bout the avant garde» (Δεν είμαι σίγουρος πώς νιώθω για την avant-garde).
Στο σουρεαλιστικό «Moisturizing Thing», η αγαπημένη του τού δίνει μία αντιγηραντική λοσιόν που τον μεταμορφώνει κυριολεκτικά σε τρίχρονο νήπιο. «Η αγαπημένη μου ξυπνάει, κοιτάζει και ουρλιάζει», αφηγείται με κωμική απάθεια.
Αυτή η θεατρικότητα δεν είναι ξένη στον David Byrne, με την εμπειρία του στα μιούζικαλ και τις συνεργασίες του με θρύλους όπως η Twyla Tharpe και ο αείμνηστος Robert Wilson («Music for “The Knee Plays”»).
Υπάρχει, επίσης, μία εμφανής σύνδεση εδώ με το πρόσφατο διαδραστικό project του, «Theater of the Mind», και μία σειρά από τραγούδια – χαρακτήρες που φτάνουν πίσω στο «Psycho Killer» και το «Life During Wartime». Όμως, αυτό που κάνει τα τραγούδια του «Who Is The Sky?» τόσο ακαταμάχητα είναι οι αστραπές αυτοβιογραφίας που κρύβονται πίσω από το χιούμορ.
Ακόμα και ο τίτλος, όπως παραδέχεται ο ίδιος, προήλθε από ένα λάθος της τεχνητής νοημοσύνης που μετέγραψε τη φράση «who is this guy?» («ποιος είναι αυτός ο τύπος;») ως «who is the sky?» («ποιος είναι ο ουρανός;»).
Οι ανησυχίες για τη γήρανση, η πίεση από ανθρώπους που ζητούν απαντήσεις, όλα αυτά μοιάζουν με προσωπικά βιώματα φιλτραρισμένα μέσα από έναν παραμορφωτικό φακό. Και ειλικρινά, είναι αναζωογονητικό και ξεκαρδιστικό να ακούς τον Byrne να ακούγεται καθαρά κακοπροαίρετος στο «The Avant Garde», αφού σπάνια ανεβάζει τους τόνους πέρα από την ειρωνικά δηκτική διάθεση (για να μην αναφέρουμε ένα βιογραφικό γεμάτο με δικές του mea culpas).
Το εξώφυλλο του άλμπουμ, σχεδιασμένο από τη Shira Inbar, απεικονίζει τον Byrne σχεδόν κρυμμένο πίσω από πολύχρωμα μοτίβα και ψυχεδελικά κοστούμια του Βέλγου καλλιτέχνη Tom Van Der Borght.
«Στην ηλικία μου, τουλάχιστον για εμένα, έρχεται μία στάση του τύπου “δεν με νοιάζει τι σκέφτονται οι άλλοι”. Μπορώ να βγω έξω από τη ζώνη άνεσής μου με τη γνώση ότι κάπως ξέρω ποιος είμαι και τι κάνω. Παρ’ όλα αυτά, κάθε νέα σειρά τραγουδιών, κάθε τραγούδι, είναι μία νέα περιπέτεια», παραδέχεται ο Byrne.
«Πάντα υπάρχει λίγο από το “πώς το δουλεύω αυτό;”. Έχω διαπιστώσει ότι δεν λειτουργούν όλες οι συνεργασίες, αλλά όταν λειτουργούν, είναι επειδή μπορώ να μεταδώσω καθαρά αυτό που προσπαθώ να κάνω. Ελπίζω να το καταλαβαίνουν, και ως αποτέλεσμα, είμαστε πλέον ενωμένοι, κατευθυνόμενοι προς το ίδιο άγνωστο μέρος», εξηγεί.
Το άλμπουμ, όμως, έχει και μία βαθιά τρυφερή, εξομολογητική πλευρά. Δεδομένου του επικείμενου γάμου του με τη συγγραφέα Mala Gaonkar, τα ερωτικά τραγούδια αποκτούν ιδιαίτερο βάρος.
Στο «What is the Reason For It?», με τη βοήθεια της Hayley Williams των Paramore, την πιο πρόσφατη από τις pop βοηθούς του 21ου αιώνα — βλέπε επίσης τις Robyn, Olivia Rodrigo και την Annie Clark των St. Vincent, μία βετεράνο συνεργάτιδα του Byrne που εμφανίζεται εδώ στο «Ev’rybody Laughs», το πρώτο single του LP και η βασική του αποστολή, αναρωτιέται για το μυστήριο του έρωτα.
Το «She Explains Things To Me» είναι ίσως η πιο ευάλωτη και συγκινητική στιγμή του δίσκου: μία έκφραση ευγνωμοσύνης, με μία δόση κωμικής αυτο-υποτίμησης, για έναν σύντροφο που διευρύνει την προοπτική σου, όπου το mansplaining επαναπροσδιορίζεται ως man-listening (από τον άντρα-που-εξηγεί στον άντρα-που-ακούει).
Μουσικά, ο Byrne είναι πιο περιπετειώδης από ποτέ. Συνεργάζεται με τον παραγωγό του Harry Styles, Kid Harpoon, για μία σύγχρονη pop αίσθηση, αλλά τη συνδυάζει με το alternative ύφος της Hayley Williams των Paramore, την avant-garde τζαζ της Ghost Train Orchestra και τον ντράμερ Tom Skinner των The Smile. Αν η προσέγγιση του Byrne θυμίζει εκείνη του «Colors», της pop στροφής του Beck το 2017 με τον Greg Kurstin, η πινελιά εδώ είναι πιο ελαφριά.
Το αποτέλεσμα είναι ένας ήχος ανάλαφρος, γεμάτος με τις χαρακτηριστικές πολυπολιτισμικές ρυθμικές και μελωδικές εκπλήξεις που πάντα όριζαν τη σόλο δουλειά του.
Ο κίνδυνος με τη μουσική κωμωδία είναι τα αστεία να παλιώσουν. Όμως, ο David Byrne δεν λέει απλώς αστεία. Χρησιμοποιεί το γέλιο ως εργαλείο, ως θεραπεία, ως έναν τρόπο να κοιτάξει κατάματα το χάος και να το αγκαλιάσει.
Το «Who Is The Sky?» είναι μία συναρπαστική πρόσκληση, σαν αυτή που απηύθυνε στο κλασικό «Road to Nowhere» των Talking Heads —το οποίο διασκευάστηκε όμορφα από τον Βραζιλιάνο Rogê σε ένα επερχόμενο αφιερωματικό άλμπουμ στο συγκρότημα, πρέπει να σημειωθεί— μία πρόσκληση να τον ακολουθήσουμε σε ένα ταξίδι προς το άγνωστο, τραγουδώντας και, κυρίως, γελώντας σε όλη τη διαδρομή.
